Mien Schoefel en Truuj Draosbóks

‘Iddere gelièkenis met bestaonde persoeëne of gebeurtenisse berös op louter toeval’. 

Hièl wièd achter de Blièrickse Berg leet un pietepeuterig kneuterig dörpke, Mariejdam geheite. Ut is geneump nao de Romeinse generaal Gaius Marius, dae ouk zien spaore in de grónd haet achtergelaote. Al ieuwelank woeëne de minse aan de oevers van de röstig kabbelende Soepemiej. Ut schiènt det ouk dae naam oèt de Romeinsen tièd kump, aafgeleid van scopa umida, wat vreej vertaald nate schóttelslet beteikent.

Nag neet zoeë lang geleje vónd Baer van de Giès ut waal ens tièd waere um de geschiedenis van Mariejdam te gaon ónderzeuke. Levrinze Sjang en Meule Sef hadde dao waal oère nao. Maar ja, ouk Mien Schoefel bemeujde zich d’r met en douwde zich met eur dieke batteriej d’r tösse. Al flot waas de veurpagina van de historie van Mariejdam klaor: ut book zuuj Gaius Marius gaon heite, nao de stichter van Mariejdam. D’r veel hièl wat oèt te zeuke, en ut aantal hoofstökke kwaam al flot oèt op 36. Baer, Sef en Sjang hadde idder 12 hoofstökke op zich genaome.
‘Hèhè, ut is eindelik zoeë wièd’, verzuchde Baer, ‘ut geraamte steit, we kinne noow aan de geng?’.
‘Nouhou, eigelik mis ik un hoofstök specifiek euver de Mariejdamse vrouwe’, zag Sjang.
‘Det neem ik dan waal op mich’, kreide Mien Schoefel, waodoor ut ócherm op snippenäörtje ouk zien eige hoofstök had.

De archieve woorte oètgezeumerd, alde krante en geschiedenisbeuk oètgekeimp, schoondoeëze umgedreid, moeëje plaetjes en landkaarte opgedaoke. Ut aantal mappe met pepere in alle kleure en formate greujde met de maond. En ouk ut plezeer, de lol en ut enthousiasme spatde d’r van aaf.
‘Waat is de historie van Mariejdam toch rièk’, verzuchde Baer.
‘Det wuuert ein prachtig book’, kwaam d’r gruuets beej Sef oèt.
‘Wie steit ut met de Mariejdamse vrouwe’, vroog Sjang aan Mien. Want det waas ut innigste wat nag genne map met pepere beej zich hei. Mien schoefelde wat op ziene te kleine stool en zag:
‘Ik kóm d’r allein neet oèt, ik heb Truuj Draosbóks gevraog um mich te óndersteune’.
‘Altièd good’, zag Baer, ‘twieë geite schiète mièr braomele as ein!’.

Ut ein hoofstök nao ut ander woort bespraoke en idder ónderwerp goof mièr glans aan de Mariejdamse cultuurhistorie. Wies toet Baer, Sef en Sjang ein hieël langk stök krege toegesteurd van Mien en Truuj. De volgende beejeinkóms meuste ze té lang wachte op twieë vrouwe, wies toet Baer zag:
‘Ze hebbe zich neet aafgemeld, maar we gaon beginne, wae kin ik ut waord gaeve?’. Sef en Sjang keke strak veur zich oèt, en nemus dörfde d’r te beginne. Van ónder oèt veulde ze de natigheid van de Soepemie opkómme:
‘Tja’, zaet Baer, ‘ut stök is vuuels te langk, d’r mót mièr as dreej kwart van aaf’.
‘En det neet allein’, verzuchde Sef.
‘Jaohao . . . en ze hebbe ut veural euver zichzelf, en veur de res euver vrouwe van middestanders, det guuef ut toch neet’.
‘Wat doon we dao noow mei?’, zaet Sjang. 
‘Nouw, op de ièrste plaats mótte de nag laevende vrouwe d’r oèt, want die zièn nag gen historie’, zaet Baer.
‘En we zièn ein boeredörp, in de historie gedrage door hièl sterke boerevrouwluuj, dus die mótte d’r zeker ouk in’, zaet Sef. Ze waere ut met zien dreeje ins en Baer zuuj met Mien en Truuj gaon praote. Maar zien gezich verraojde det hae d’r zwaor taegen op zoog, det guuef hómmeles.

Unne maond later zitte ze weer beejein, Baer, Sef en Sjang. De lol en ut enthousiasme ligge intösse ónder de taofel, deep weggezak in dreej paar loeëdzwaore schoon. Sef trómmelt met zien vingers op de taofel en Sjang haet al dreej kièr ‘jaojao’ laote huùre. Baer doorbrik de stilte:
‘Ze kómme neet en Mien haet zich met vuuel palaver bedank as lid van ós kolleezje’, kump d’r met un doeëjegraeversstum oèt.
‘Okiedokie’, zaet Sjang, ‘dan schriève we ut noow waal zelf, want genóg Mariejdamse vrouwe verdene toch ech un moeëje plaats in ós book’.
‘Waas ut maar waor, Truuj Draosbóks nimp ut euver en wilt waal ein en ander aanpasse’.
De dreej manne zuchte ens deep en gaon met taegezin door met wat ièrs un schitterend Gaius Marius-book had mótte waere. Maar die vrouwe woorte steeds mièr un struùkelblok. Truuj schoof neet vuuel op, en Mien werkde hièl gemein vanoèt de koelisse taege. Nao ein paar vasgeloupe poginge krièg Sjang oètintelik de opdrach um ut hoofstök van de Mariejdamse vrouwe te herschriève. Ut middestandsgehalte mót nao ónder en Baer en Sef gaeve aan welke belangrièke boerevrouwe d’r waal in mótte. Maar aoh jeij, det had Sjang noeëts-van-ze-laeve meuge doon. Noow waas hae de gebeten hónd en ging euver de tóng in gans Mariejdam, en hae stónd d’r noow ouk-nag-ens gans allein veur. Maar waorum? Hae had allein iets gedaon in euverleg met Baer en Sef, in ut algemein belang van Gaius Marius en Mariejdam!? 

Hae probeert ut met Mien Schoefel oèt te praote, en stik eur de hand toe. Maar die wuùrd nondedjuu geweigerd! Det is in de ganse historie van Mariejdam maar eine kièr ièrder gebeurd, wie de nieje imaam de vrouw van de börgemeister de hand weigerde. God, of in dit geval same met Allah, det waas un groeëte schand in ós schoeëne dörpke. Maar Sjang goof neet op en nuùdigde Truuj op de kóffie um dae kwats oèt de waereld te helpe. Maar det had se gedóch, die twieë hadde ein verbónd geslaote. Zeg maar un geslaote bastión gevormp, met veer stómpe tores en twieë hoornwerke, ze zuuje dae Sjang waal ens lière. D’r woort ónbeschoef geroddeld, gif gespuijd, heetmeels gesteurd en daen erme Sjang wis van toète-nag-blaoze. Op hoèg puuët verbooj Truuj zelfs um ein hoofstök euver vrouwe op te neme in Gaius Marius. Want zeej ware de enige gerechtigde die iets mochte schriève euver de Mariejdamse vrouwe.

De werkgroep loog intösse op de vot. Oèteindelik is ut ónder de riejende rechter gekómme. Sjang haet zelfs unne advokaot in d’n erm mótte neme. Gelökkig waas de zaak flot beklónke. Dae riejende rechter waas duùdelik: Sjang hei noeëts persuuenlik aangespraoke meuge waere. Mien en Truuj ware gen leje van ut kolleezje van Gaius Marius en mochte zich as beejvrouwe neet met andermans zake bemeuje. En Baer, Sef en Sjang meuge gewoèn ein stök schriève euver de belangrièke vrouwe van Mariejdam. Want de auteursrechte ligge, loge en bliève noow einmaol beej Gaius Marius.
‘Det is mien oètspraok, en dao mót ge ut met doon’, zag de riejende rechter hièl wiès en resoluut.

Maar Mien Schoefel en Truuj Draosbóks hadde al natigheid geveuld. Ze ware gewoèn neet beej de oètspraok op kómme dage en speejde in de krochte van Mariejdam en naeve de Soepemie eur gifgreune gal. De volgende beejeinkóms leek mièr op un begrafenis. En eigelik waas ut det ouk:
‘Zulle we de zooj maar verbörre en vergaete?’, zaet Baer en wees op die hièle lange riej met dieke mappe, aafgelaje vol met schitterende historie van Mariejdam. De twieë andere knikde verdretig en keke treurig nao de grónd. En zoeë verdween de ganse zooi map-veur-map in d’n aopen haard.
‘Det waas dan de teloorgang van de historie van Mariejdam’, zag Sef.
‘Ik zal ut duùvelsverbónd van Mien Schoefel en Truuj Draosbóks toch maar veur de hemelpaort wegsleipe en vaslegge’, mómpelde Sjang.
‘De duis maar’, zag Baer.

En ze lepe zwiègzaam verschillende kante op nao hoès, wao dreej allerleefste vruiwkes eur opvónge . . .

Herinneringe aan Ons Huis

We zuje eigelik op zien Blièricks ‘Ós hoès’ mótte zegge, maar de ièrste noeëdkerk en ’t vruùgere parochiehoès van de Lambertusparochie neume we altièd steevas Ons Huis. En zoeë steit ’t ouk op de moeëj gerestaureerde gevel. Maar we gaon ièrs efkes truuk nao 1927, Bliérick greuit met de opkómmende industrie en de werkplaats van ‘t spaor oèt zien voege. Blièrick is definitief veranderd van boeredörp in ein arbeidersdörp. Maar ’n dörp zal ’t altièd bliève. D'r mót ein twieëde parochie beej kómme, zelfs die groeëte Antoniuskerk aan de Maas is intösse te klein gewaore. En wie aafgespraoke beej ’t aafbraeke van de ièrste alde Lambertuskerk in 1904 woord det de Lambertusparochie. Maar d’r waas nag effe gen geld genóg beejein gebaedeld veur ein niej kerk, dus woord Ons Huis gebouwd. De ièrste noeëdkerk waas in gebroèk van 1928-1934, want vanaaf toen waas d’r weer ein nieje Lambertuskerk in Blièrick, zoeë wie ‘t huùrt, dit kièr aan de Smeliënstraot.

Ik heb mien ganse jeug doorgebrach in die Lambertusparochie, dus Ons Huis steit moorvas in mien geheuge gegrif. As ik dink aan Ons Huis dan kómme spóntaan de herinneringe baove, die ik gaer met óch wil deile. Ons Huis waas, en is, ein groeët gebouw met dreej verdepinge aan de veurkant met taegeswäördig in ’t midde baove-op ein fronton met ‘ne rónde raam. As se d’r veur stónds woeënde links pastoèr in zónne groeëten bak van ’n hoès, en aan de rechterkant de twieë kapläöns. Via ’n breij trap kwame we in de hal van Ons Huis, en links en rechs dao van loge twieë groeëte lokale. Rechs waas ’t kefee. Baove loge ouk van die groeëte lokale, en de zölderverdeping waas veur de welpe en de verkenners. Achter det groeëte veurgebouw loog de groeëte zaal, met links de dames-, en rechs de altièd stinkende hière-toilette. Achter in de zaal ein buun, met van die lange dónkerbroeëne gerdiène. Dao ónder loog unne kelder. In ’t ganse gebouw hei se van die gehurige holtere broeëne planke vloere wao se lekker euver haer kós dendere. Trouwes, as ik aan ’t interieur van Ons Huis dink, dan heb ik verschillende kleure broeën veur ouge, en ruùk ik die gore luch van goodkoupe boenwas.

Mien ièrste herinnering aan Ons Huis is de Sinterklaos met de buurtvereiniging. Van alle kante schoow gemak leep ik stièf van de zenuwe met mam aan de hand de trap op nao de zaal baove ’t kefee. Ik kneep ’t um wie ‘ne alden deef wie miene naam geneump woord. ’n Andere herinnering: in de twieëde klas van de lieëgere schoeël meuste we opgaeve wat we woele, óf misdeener waere, óf beej ’t jóngeskoèr. Ik waas nag al verlaege, en ik wis det die misdeenerkes dök vruùg op meuste staon, dus det woord ’t jóngeskoèr. Iddere waek heie we rippetiesie in dae zaal ónder links. Köster Lei van Rooy probeerde ós te knaeje toet ’n redelik stelletje makke mekkerende schäöpkes. God, wat kós dae mins vloke en te kièr gaon as ’t neet woel lökke. Hae stónd achter zien harmonium en traejde wie ‘ne gek op die ónwillige pedale. Met ein hand bespeulde hae det jankend mormel en met de ander dóch hae wild um zich haer zweiend ós te bespeule. Ózze pap dae kós mei vloke, maar naeve dae van van Rooy waas hae nag heilig. Dan makde hae die vieze broeëne tand bloeët en dan kwaam d’r ein lading ‘Godvers’ oèt, det wil se neet weite. Ik heb ’t altièd unne ónsympathieke mins gevónde, óndanks det ik met nag dreej andere solo moch zinge in de kerk. Same met Pietje Thieëwe, Frans Jansse van d’n bekker en Matje van de köster.

Wat ik mich ouk good kin herinnere ware die filmmiddige op zóndig, dan waas se veur ’n döbbeltje de ganse middig ónder de panne. Met det döbbeltje stièf in ós hendje geknepe stónde we veur die döbbele deur aan de ziejkant van de kapläöns te wachte. Die deure ginge aop en idderein woel tegelièk nao binne. Meneer Hasselman had meuijte um die döbbeltjes aan te neme. Gegarandeerd det d’r ’n paar veur nop binne zien gekómme. En dan wie ‘ne gek ’n good plaetske midde in die lange rieje met gaele harde steul zeen te bemachtige, neet te wièd nao veur, maar zeker neet te wièd nao achter. In ’t midde van de zaal stónd ‘ne groeëte filmprojector en ‘tzjieke tzjieke tzjiek . . ‘, dao begós die filmrol te dreie. Op ’t groeëte scherm telde de zwart-wit cièfers truuk van 10 wies 1 en ‘tateretaaaa . . ‘, dao ging ’t loos. ’t Leech ging oèt en de filmpkes van d’n dieke en d’n dunne, rin-tin-tin en de boefjes trokke aan ós aope muulkes veurbeej. As de rol op waas ging dae projector weer van ‘tzjieke tzjieke tzjiek . . ‘, ’t leech ging aan en de rol woord gewisseld. Ein film vergaet ik noeëts mièr, die van Marcelino, pan y vino. En dan veural die letste scene wao Marcelino doeëd aan de voot van det kruuts loog. Det vónd ik zoeë ónwerkelik en zoeë zielig, det meus neet meuge. Ik heb d’r ouk nachte slech van geslaope. En ós mam kós dan waal zegge ‘ut is maar un film’, maar toch leet ut mich neet los.

Op ‘ne goojen daag waas d’r ein taofeltennis-toernooi, en weej blage zote dao te kièke. As we stil bleve zitte mochte we bliève, anders woorte we d’r oèt gesteurd. En ’t woord al later, en eigelik al vuuels te laat wie de finale begós. Maar ja, de keuze tösse veur ’t duùster thoès zien en die finale aafkièke waas te lestig, dus bleef ik maar gewoeën stil zitte. En die finale deurde mich toch zoeë lank, en waas zoeë spannend! Wie ze eindelik klaor ware, gauw klappe veur de kampioen en wie ‘ne haas op hoès aan. Maar aoh jeij: 
‘Wao bis dich gewaes, de wets toch des se veur d’n duùster thoès mós zien?’, ózze pap waas bloodlink. 
‘Jao, maar ’t waas zoeë spannend en binne in Ons Huis waas ’t nag lang neet duùster’. 
Noow droge weej vruùger altièd ‘ne reem um de bóks en dao zag ózze pap: 
‘Doot dae reem maar ens aaf’. Ik schrièwde gelièk wie ein verke: 
‘Nae pap, nae pap, ik zal ’t noeëts mièr doon’. Maar ózze pap winkde met zien hand um dae reem, dus ik deej um hièl langzaam aaf. ‘Zoeë, doot die bóks maar ens naor ónder en buig dich maar ens euver dae stool. Zulle we dich det ens aaflière’. Ik schrièwde intösse wie tièn verkes die geslach meuste waere en boog mich billeknièpend euver dae stool. As letste reddingsboei reep ik hièl hard: 
‘Dierenbeul, dierenbeul . . . ‘. 
En toen goof ózze pap mich de reem truuk en zag: 
‘En noow as de sodemieter zónder aete nao baove’. En ik holderdebolder de trap op en mien bedje ingedaoke. Ik had dan waal genne zwens gehad, maar niks te bikkesemente det waas veur mich ouk hièl erg. ’t Ganse kösse had ik al naat gebäök, wie ós mam de trap op kwaam. 
‘Maar jóng, zoeë erg is ’t noow ouk weer neet. Kóm heej, aet dich maar wat’. Had ós mam mich ein dieke döbbele bóttram gemak met kroeët, en nag ’s ein döbbele dieke met gekleurden hagel. En same met ‘ne baeker werme melk woorte die rap nao binne gewerk tösse ’t letste snoeke van ’t bäöke door. Ós mam keek lachend toe, ze stopde mich ónder, ze goof mich ’n kruutske en ’n kusje op miene bums. 
‘Tos se mich det noeëts mièr aanduis. Ik waas zoeë óngerös’, zag ze nog. 
‘Nae mam . . . bedank mam . . . truste mam’, zag ik en kroop ónder de daekes. En ik dóch oprech det ik noeëts mièr te laat thoès zuuj kómme. Nou ja, wies tot ’t weer ens gebeurde . . .

Ons Huis, ein gewoeën parochiehoès wie det in iddere parochie stónd. Idderein zal zien eige herinneringe hebbe aan zien eige parochiehoès. En dan heb ik ’t nag neet ens gehad euver die jaorvergaderinge van Festina met kóffietaofel. Det we van de Aloysiusschoeël altièd meuste gymme in Ons Huis, zitvoetbal op die smaerige vloer. Daen tièd beej de Rowans, de aldere verkenners. Det we baove de zaal op dae krappe zölder ’n eigen lokaal hebbe gebouwd. En de instuif-aovende met IL’56, wao Corry en de Rekels nag hebbe opgetraoje. 

Maar och, dao hebbe we ’t nag waal ens euver. 

Dit verhäölke steit trouwes met nag 45 andere in mien letste book Kaoreblome, det is te koup veur 10 euro beej Bruna (Blièrick) en beej Koops (Venlo).

Wat hebs dich eigelik taege Venlo

Un paar maond geleje, boète juueg de wind, ut waas kald en binne waas ut vuuels te werm. Ik had net un laezing gehalde euver Blièrick, de minse klasjenere drök nao en ik bin bezig met de boel op te ruùme. Beamer aafkoppele, computer oèt zette en kaebelkes oprolle. Ik veul det d’r emus achter mich steit en drei mich um. Un alder vruiwke kiek mich aan:
‘Hertelik dank, ik vónd ut hièl interessant. Wat weit geej toch vuuel van Blièrick wat ik nag noeëts gehuùrd hei’.
‘Danke mevrouw, maar ja, ik heb ut ouk maar van andere gehuùrd of ièrs zelf mótte oètzeuke. Det is hobby, hè’.
Ik gaon door met opruùme en froemel d’n beamer en miene computer in de tas. Maar det vruiwke blief mich aanklotse, ik veul die uigskes op miene rök prieme. Ik drei mich weer um, lach vrintelik nao eur en zegk:
‘Wilt ge nag wat vraoge?’, ik zeen ze nag efkes twièfele:
‘Jaohao’, zaet ze, ‘wat heb geej eigelik taege Venlo?’.
Ik schrók dao zoeë van, det ik de tas effe weg meus zette, en ik lag mien linker hand op eure schouwer:
‘Maar vruiwke toch, ik heb niks taege Venlo, ech neet! Maar weej van de heemkundekringk richte ós noow einmaol op de cultuurhistorie van Blièrick, Hou-Blièrick en d’n Bokend’.
‘Aohao’, zag ze, ‘gelökkig, ik dóch al . . . ‘. 

Vurrige waek heie we bezeuk, en dan geit ut al flot euver wat se duis in diene vreejen tièd. En via ut kogelslingere en atletiek kwame we beej ut Blièricks waordebook:
‘We zien met veer man zoeë vuuel meugelik alde Blièrickse wäörd, spraekwäörd en beejname aan ut verzamele. En det is idders kièr lache-giere-brölle’.
‘Jao maar d’r is toch al un Venloos waordebook, en Blièricks is toch ouk gewoèn Venloos’, zag dae gooje mins.
Ik probeerde um oèt te legge det unne zekere Frens Bakker zelfs waas aafgestudeerd op ut Blièricks en det dae ós hei aangezatte tot ut vaslegge van ut alde Blièrickse dialek. Dao ónderbrik zien vrouw mien gloedvol betoog met:
‘Wat hebs dich eigelik taege Venlo?’.
Metein dóch ik ‘die vraog heb ik ièrder gehuùrd’. Dus ik zat miene bril ens good rech op d’n bums en dóch effe nao. En alweer meus ik oètlegge det ik niks taege Venlo hei, in taegendeil! 

Vanmorge zoot ik mich te bedinke det ut hoeëg tièd wuùrt um ens op te schriève wat ik feitelik met Venlo heb. En det is mièr den minnegein. Laot ik beginne in 1685, wie de Luùkse maasschipper Frans Wiliquine Tutelair door de Maaspaort de stad in löp. Hae trouwt met un Venloos maedje, Ketrien Orbon, ze kriège elf kinder die waere ingeschreve as Titulaer. En wie ze det in Venlo oètsproke: Tié-te-lèr. Dus in Venlo op ut Maasschriksel ‘in de Fonteyne’, leet un stevig fundament van mien femielie. Intösse is d’r ouk unne Blièricksen tak, maar mien euvergroeëtvader is nag in Venlo gebaore.  

Zelf bin ik in Blièrick gebaore op de Lieuwerikstraot. Un geweldige jeug gehad zónder enig benöl of die straot noow in Venlo of in Blièrick loog. En ik heb in Venlo in ut sportje zwumme gelièrd. Dreej kièr per waek ging ik met de fiets dwars door de stad nao d’n Haeringerberg um te traine beej Festina. Mièr as 15 jaor kampioen van Venlo gewaes. In Venlo achter de vrouwluuj aan gezaete, altièd in de stad op de lappe gewaes en idder jaor op de Parade geweldig vastelaovend gevierd. Gen haorwörtelke op miene kop det doordróng in mien herses met de vraog: ‘Wat hebs dich taege Venlo? Zelfs neet wat hebs dich taege Tegele of taege wat dan ouk!’.  

Maar blièkbaar as dien hert klop veur de Heemkundekring Blariacum, mót det veur vuuel minse ouk same gaon met unne haekel hebbe aan alles dao róndum haer? Maar neet veur mich, en zeker neet veur Venlo. Of zit ‘m det meschiens in dae lange neet-altièd-positieven band die Venlo en Blièrick met-ein deile. De vruùgere magistraat en de latere gemeinte zién neet altièd hièl netjes en respekvol met die ‘boere oèt Blièrick’ umgegaon. Maar zelfs daorum heb ik niks taege Venlo, det is veur mich noow juus die cultuurhistorie. En die ónderzeuk ik met unne glimlach, want det mak ut net leuk um euver te vertelle. Dus leef minse, beej deze verklaor ik officieel op pepeer: 

‘ik veul mich Venlonaer, bin gebaore in Blièrick en woèn in Baolder’. 

Of zulle ze zich noow weer aafvraoge waorum ik neet in Blièrick wil woeëne?

Dreej bundels gold

Het vuur in het fornuis op boerderij Groot Baolder bij het gelijknamige kasteeltje in Blerick was uit die mooie lentemorgen. Boer Lenders en zijn vrouw waren vroeger opgestaan dan gewoonlijk want het waren zorgelijke tijden. 

De soldaten van Napoleon waren in aantocht en zouden spoedig Blerick bereiken. Boer Lenders had reeds voorbereidingen getroffen voor een evacuatie. Alleen de spullen die in het dagelijks leven niet gemist konden worden waren nog in de diverse vertrekken aanwezig. De rest was reeds ingepakt en zo veel mogelijk op karren geladen. De vlucht naar Horst kon elk moment beginnen. Potdomme, dat nu ook nog het vuur uit moest zijn. Moeder knoopte de plak om haar hoofd en begaf zich op weg naar de ruim een kilometer verderop gelegen boerderij Baasdonk om in een klomp wat gloeiende kooltjes te gaan halen. Nauwelijks op de terugweg, vuur in de klomp, klomp onder de schort en daarmee voortdurend schuddend om te voorkomen dat de klomp ging smeulen, zag de boerin ginds in de buurt van haar eigen woonstee een stoet paarden en wagens wegtrekken. Zouden de Fransen (?), dacht ze en begon harder te lopen. Het antwoord op haar vraag kwam even snel als onverwacht. Plotseling was ze omringd door een troep Franse soldaten te paard die haar onverstaanbare vragen stelden. In haar beste gebarentaal probeerde ze hen duidelijk te maken dat ze thuishoorde op gindse boerderij en dat ze haast had omdat ze mee wilde met haar man en kinderen, haar meiden en knechten, haar have en goed. De Franse cavaliers echter hadden andere plannen met haar en weken niet van haar zijde toen ze terugliep naar de boerderij. Ze kwam in een volslagen leeg huis. Boer Lenders had geen half werk verricht. Er was voor de Fransen niets te halen, behalve? De grote sopketel in de achterkeuken was geheel ingemetseld, maar de soldaten braken hem uit en besloten hem als kookpot mee te nemen naar hun kwartier in de bossen. Ook boerin Lenders moest mee. Ze wisten haar al gauw duidelijk te maken dat ze voor hen zou moeten koken. De koperen sopketel werd daartoe in het bos op stenen en keien gezet en bij boeren in de omtrek, die hun bezit niet zo snel in veiligheid hadden weten te brengen, haalden de Fransozen hun leeftocht uit de kelders en voorraadschuren. 

Zes weken lang heeft boerin Lenders voor de Fransen gekookt op een open plek in het bos, die sinds die tijd het ‘Fransesbosje’ wordt genoemd. Toen, even plotseling als ze waren gekomen moesten ze vertrekken op last van het hoofdkwartier dat in het nabijgelegen kasteeltje was gevestigd. De officieren die zich daarin hadden genesteld vertrokken echter nog niet. En boerin Lenders? Toen alle soldaten waren verdwenen pakte zij haar klomp, deed er enkele gloeiende kooltjes in van het kampvuur en daarmee schuddend onder haar schort kwam ze een klein uur later na zes weken eindelijk thuis met het vuur! Op de hoogte gebracht door een boodschap van zijn vrouw zette boer Lenders vanuit Horst met have en goed weer koers naar Blerick. Nauwelijks was de goeie man thuis of de officieren die nog in het kasteeltje waren ingekwartierd moesten hals over kop de wijk nemen. Ze waren nog wel zo galant om de boer en zijn vrouw een hand ten afscheid te geven, maar daarna sprongen ze dan ook snel op hun paarden en verdwenen in galop richting Baarlo. Ze waren nog niet uit het oog toen boer Lenders besloot te gaan kijken hoe ze het kasteeltje hadden achtergelaten. Tot zijn grote verbazing vond hij daar in de grote kamer op de massief eiken tafel drie lederen geldbuidels boordevol goudstukken. Soldij voor de soldaten!, flitste het door Lenders' hoofd. Hij rende naar buiten, greep in de stal zijn beste paard en zette in volle ren de achtervolging in. Waar hij precies de Franse officieren achterhaalde is niet bekend en het doet er niet toe. Maar feit is dat hij ze heeft ingehaald en hen het gouden kapitaaltje heeft terug gegeven. 

Toen ze in het dorp dit verhaal hoorden versleten ze hem voor gek. Wie was er nou zo stom de vijand achterna te rennen met geld dat hij had achtergelaten? Bijna iedereen liet weten de buit mooi in eigen zak te hebben gestoken. Maar zo was Lenders niet getrouwd. In de daaropvolgende jaren ging het de boer van Groot Baolder voor de wind. Hij boerde zelfs zo goed dat de dorpelingen gingen fluisteren ‘Lenders heeft dat geld helemaal niet terug gegeven, maar toch in eigen zak gestoken', ging het praatje. Als die dorpsroddel hem ter ore kwam ontkende boer Lenders steevast bij hoog en laag. ‘Ik ben eerlijk geweest’, placht hij te zeggen. ‘Dat het mij nu zo goed gaat, dat is het loon van de gerechtigheid’. 

En daarmee was de kous af. 

Uit: Dorpsverhalen; Ware gebeurtenissen uit de tijd tussen 1840 en 1940; Dagblad voor Noord-Limburg, maandag 10 maart 1980, pag.9 (Tekst: Lei Coopmans naar een verhaal van Tiel Gerards)

Oètgeslaote

De aafgeloupe waek heb ik dök mótte dinke aan det 18 jäörig Saoedisch maedje. Zelfs ziene naam wilt neet mièr oèt miene kop: Rahaf Mohammed al-Qunun. Geej zult toch zón dochter hebbe, det zich verzet taege de Islam, taege ut gelouf van de elders. Det neet 0èt-gehuwelik wilt waere, zoeë as det huùrt in de femielie.

Zoeë lekker waers taege de wil van zien elders, gewoèn opkómme veur zichzelf. Det maedje det mós worstele en aan zich zelf ging twièfele: ‘Zal ik maar un ind make aan mien laeve, of zeuk ik miene eige waeg?’. Wat bin ik bliej det ’t gekaoze haet veur ut laeve en wat waas ik bliej det ‘t asiel haet gekrege in Canada. En toch luùt ’t mich neet los, toch mót ik d’r aan bliève dinke wie verscheurd det maedje mót zien. Zien elders hebbe um ‘schriftelik’ verstoeëte, oètgeslaote boète zien femielie. Nao Saoedie-Arabië kin ut noeëts mièr truuk, want op aafvallige steit de doeëdstraf. Dus ouk oètgeslaote van zien moderland. Ik gun det maedje alle gelök van de waereld.

Lets zote we met un paar man beejein te klasjenere, en ik begós euver Rahaf. ‘Wao mak se dich toch drök euver?’, zag d’n eine. ‘Det kin beej ós gelökkig noeëts gebeure!’, zag d’n andere. Un duùdelikke vraog, un duùdelikke oètspraok. Maar det zat mich alweer aan ut naodinke, en det is gans wat anders as mich drök make. Maar det weej noeëts andere minse oètsloète . . . 

Ik zat mich achter de computer en schreef ut wäördje ‘oètsloèting’ ens op. Wie dök heb ik gezeen det minse woorte oètgeslaote? En gewoèn umdet ze ’n ander gelouf hadde, homo of lesbisch ware, ’n ander kleurke hadde, hièl gewoèn oèt Tegele kwame of wat alder ware. Hebbe we ós waal ens good besef wat det beteikent veur daen andere. Oètschelde, peste, achternao loupe, knièpe, oètsloète . . . of d’r un ind aan make. Ik gaef un paar (ónschöldige) veurbeelde. 

Hièl lang geleje, ik had unne nieje vrind en ik gaon um thoès aanrope um met te speule. Ik loup beej die minse achterum en roop ziene naam. Ièrs huùrde ik niks, maar effe later kwaam hae mich haole: ‘Kóm maar effe binne, ik mót nag aaf-aete’. Dus ik zat mich in de keuke naeve ut fernuùs. Zien moder kwaam de keuke in, zón staatse vrouw met unne té strakke scholk um. Miene nieje vrind zien vader zoot in ut kerkbestuur en zien moder waas actief in de katholieke vrouwenbónd. Dao geit dae kammezäöl veur mich staon en kiek mich indringend deep in de uigskes: 
‘Zoeë zoeë, zeg mich ens, wao bis dich d’r eine van?’.
‘Ik bin Jan Tietelaer oèt de Lieuwerikstraot nummer 13, mevrouw’, zeg ik netjes.
‘Zoeë zoeë, dan bis dich van dae óngeluivige mins dae noeëts nao de kerk geit’, zag ze. Dao beej schödde ze met de kop en priemde met eure wièsvinger rech tösse mien uigskes. En as of det neet genóg waas, keek ze d’r nag ens hièl kwaod beej. Ik woord hièl klein naeve det groeëte fernuùs en veulde mich inens hièl erg boète geslaote. Ut leet mich de res van d’n daag neet mièr los, en saoves aan de taofel meus ut d’r oèt:
‘Maham, vanmiddig deej un vrouw hièl nut taege mich umdet ózze pap neet nao de kerk geit’. 
Oei, det sloog in as ein bóm, ut woort hièl stil aan taofel. Ózze pap lag ziene soeplaepel op taofel en ik zoog det ’t um wat deej. Ziene kop leep roeëd aan, en ós mam bespaarde um ein oètbarsting:
‘Maar jóng toch, dien vader is d’n allerbeste en allerleefste mins van de ganse waereld, dae haet ut neet nuuëdig um nao de kerk te gaon. En die vrouw wet blièkbaar ut verschil neet tösse good-en-kwaod, anders had ze det noeëts gezag’. Ózze pap slörpde en genoot alweer van zien suupke. Maar ik zoog um naodinke. Wie hae d’n telder laeg hei, lag hae zien hand op miene kop en zag hièl euvertuùgend:
‘Tosse mich noeëts minse oètsluuts! En zeker neet veur dinger die ze zelf neet gedaon hebbe of niks aan kinne doon . . .’.
‘Det begrièp ik neet good, pap’.
‘Nou, hièl gewoèn, iddere mins is in ièrste aanleg gelièk. Ze kinne d’r niks aan doen as ze roeëje haor hebbe, eur vader beej de NSB waar, det ze lispele of nag in bed pisse. Pas as se dich in de waeg ligge, dan zaes se dao wat van.  En as se dich wat aandoon, dan houw se ze rech tösse de ouge’. Idderein aan taofel leet geschrókke zien ouge neerslaon op ziene eige telder en waas stil, ózze altièd grapjes-makende pap waas inens hièl meines. Ós mam had intösse de petatte op taofel gezatte:
‘Wie vuùl petatte wil se Piet . . ‘.

Un tiedje later gebeurde ut mich detzelfde nag ens, alweer door un moder van unne andere vrind van mich:
‘Bis dich d’r eine van dae mins dae lever nao de Wassum as nao de kerk geit?’.
‘Jao mevrouw, maar ózze pap dae meug det want det is d’n allerbeste mins van de ganse waereld. En as geej ut verschil wós tösse good-en-kwaod, dan had ge det geweite!’. Nou, die keek mich met aope moèl aan wie un kis wortele en ik veulde mich hièl gruuëts.

Ouk alweer wat jaore geleje, ik had un book geschreve euver mien femielie. Maar ze móste det waal beej mich thoès ophaole, dan wis ik metein wae det waas. En as ik dan nag vraoge hei euver daen tak van de femielie, kós ik det metein regele. Want in de archieve vónd ik allein gegaeves van veur 1900. D’r wuùrt aangebeld en ik doon aope. Steit unne aardige mins veur de deur, ik staek mien hand oèt en zeg: ‘Jan Tietelaer, kóm binne’. De man lach en zaet: ‘ouk Tietelaer’. Marijke beejt un tas kóffie aan, maar hae wilt neet. Want hae kin neet lang bliève en steit wat zenewechtig dreiend midde in de kamer. Ik gaef um det book en vraog: ‘Van welke Tietelaer bis tich as ik vraoge meug?’. De man vertelt det wat twièfelend wae zien vader en moder ware. Ik kièk op en zeg: ‘Ik dóch det die twieë kinder heie, eine zoon en un dochter?’. En de man löp alweer in de richting van de deur en zaet: ‘Ik mót gaon, miene vrind zit in d’n auto’. Toen pas veel beej mich ’t kwartje, dus ik zeg: ‘Potnondedjuu, gank um haole, d’r heuf beej ós nemus veur de deur in d’n auto te bliève wachte’. Wat bleek, de gooje mins veel op manne, en det woord neet geaksepteerd. Zien femielie had um boète geslaote, en gewoèn taege mich verzwege. 

Wie hae weg waas heb ik effe un träönke mótte laote, wie zoeë neet oètsloète. Zeg taege mich noeëts det weej gen andere minse oètsloète. Ik heb ’t te dök ervare, te dök mótte zeen en noeëts geaksepteerd. Ik maak d’r mich neet drök euver, ut luùt mich neet los. 

Rahaf Mohammed al-Qunun, ik dink aan dich en haop det ‘t dich good geit.

Baeje met de raoze zusters

’t Vaer van Baolder nao Steyl leet aan, de klep velt hard op de opriejstrook en schuùf effe door. Ik wach toet de minse d’r aaf zien en loup links veuraan nao de reling. Veur mich aan de euverkant van de Maas leet ut statige kloeësterdörp op Steyl in ’t winterzunke. ’t Is ièrste kersdaag en ik ben op waeg nao de raoze zusters. Vanmiddig bin ik effe allein en luuster naor de geluùde um mich haer. De Maas is hoeëg en kloets wild taege ’t vaer aan, d’n dieselmotor brómp zachjes ónder mien veut. Hoeëg in de lóch huùr ik ‘kroeë-kroeë-kroeë’, unne troep kroeënekrane trek in V-vorm nao ’t zuuje. Zal ’t de kómmende tièd dan toch gaon vreere?

De jas stevig toe en doorloupe euver de Kloeësterstraot nao ’t Heilige Geis-Kloeëster van de raoze zusters. De deur geit zwaor aop, d’r zit nemus in de stiltekapel, de stilte en de rös euvervalle mich. Stilte kin sóms beklemmend zièn, maar in dit geval is stilte gans natuurlik en rösgaevend. Ik gaon in de veurste bank zitte, hielemaol rechs. ‘n Paar maeter veur mich doemp un ièzere hek op, as se d’r good nao kieks óntdek se d’r allemaol aope gewerkde kruutse in, hièl apart. Maar ut sluut de stiltekapel kómpleet aaf van de zusters in de kerk, 't mak ze echte slotzusters dus. ’n Paar maeter achter det ièzere hek zit un aldere raoze zuster te baeje. Doeëdstil, de witte kap velt moeëj euver det raoze kleid wat ze druuëg. ’t Is un vlièmstrak gestreke kleid, en zelfs de ploeëje valle moeëj. Tösse ós twieë in zit neet allein det ièzere hekwerk, maar dao leet ouk un kribke met un kiendje Jezus, hièl gewoeën op de kalde vloer en hièl schaemel tegelièk. Links taege de moor steit un Mariabeeld op unne sokkel, zoeë half in de moor. Veur 40 cent kin se un waxine-lichje opstaeke, ik doon unne euro in d’n offerblok en staek d’r twieë aan. Ein vur emus dae doeën beej mich steit en ein veur emus wat wiejer weg oèt ós kringske.

Ik gaon weer zitte en kièk nao die raoze zuster. Veur wae zal die baeje? Wao zal die aan dinke? Eigelik duit ze nemus kwaod, maar of det baeje waal zin haet? Ik doot de ouge toe en besloèt dreej ónze-vaders en dreej wees-gegroetjes met eur mei te baeje. As ik de ouge weer aop doon is d'r niks veranderd, ’t blief muuskesstil. Alhoewel, ik bin röstiger gewaore want ónder ’t baeje dink se nerges aan en det mak diene kop laeg. ’t Veult good. Ik doon nag ein twieëde sessie: ik sloèt de ouge en baej dreej ónze-vaders en dreej wees-gegroetjes. Zièr waarschienlik neet met de raoze zuster met-euver bedink ik mich, want ik weit neet in welk tempo die baejt en meschiens is ’t waal ein Pruuzin.

‘Tingelingelingeling’ geit hièl zachjes un belke. De raoze zuster steit op en schrijdt weg. Un nieje raoze zuster schuùf euver de vloer nao veure, ze is un stök jónger. Ze geit stokstièf op de kneen zitte en bewaeg inens neet mièr. Zoeë geit det alsmaar door, achterein, daag-in daag-oèt, 24 oor aan ein stök. Nao nag ein paar blökskes ónze-vaders en wees-gegroetjes veul ik mich hielemaol zen, hièl óntspanne en unne gans laege kop. Ik loup hièl stil nao boète en blièf effe op det bordesje staon veur de deur. ’t Is stil maar toch huùr ik wat kleine geluùdjes, un veugelke, de Maas wièd op d’n achtergrónd. Röstig wandel ik truuk nao ’t vaer, ik loup achter un zich straevelend alder Duits echpaar aan. Ik staek de waeg euver en loup effe stevig door, want det gestraevel kin ik noow effe neet gebroèke.

Op ’t vaer truuk nao d’n Baolderse kant kièk ik nag eine kièr um. ’t Zunke schiènt neet mièr, maar ‘t kloeësterdörp op Steyl leet d’r prachtig beej. Twièfel euvervelt mich, mót ik det noow zeen as ein euverblièfsel van det verguisde Roeëmse laeve. Wao de minse taegeswäördig zich zoeë taege aaf zette? Of zien det de gróndleggers van ós autochtone christelikke westerse beschaving. Wat door die nieje allochtone minse zoeë aangevalle wuùrt? Ik weit ’t neet, en det mak idderein ouk maar veur zich zelf oèt. Ik meus ouk inens truuk dinke aan det bómvolle Sint-Pietersplein vanmorge beej dae Paus, dae eigelik niks zinnigs te zegge had. Ik mót dinke aan die stiltekapel, ik waas d’n enige veur ’t ièzere hek en achter det tralie-hek die enige zwiègend baejende raoze zuster. Waas det zinnig?

’t Deej mich effe good, det eurke op bezeuk beej de raoze zusters. Ze zegge dan waal niks, doon nemus kwaod en baeje 24 oor aan-ein-stök veur ós allemaol. Ik heb maar hièl efkes mei gebaejd, mót kinne, daen eine kier per jaor op ièrste kersdaag.

De heufs neet te gluive, allein te dinke aan wat kersmis eigelik is . . . .

Weg met het ?

Ik hoord van de waek det un ‘allochtoonse’ schrièfster unne column geschreve had met de titel: ‘weg met het’.

Veur allochtone is det allemaol vuùls te ingewikkeld: ein kukske, het water, d’n euverkant. Dus kwaam zeej met un veurstel um alle lidwäörd truuk te bringe tot allein ‘de’. Veurtaan spraeke we veur ut gemaak van ós nieje landgenote euver: de kukske, de water en de euverkant. Simpel toch, maar allein van Dale schuùf neet en held nag effe paol.
Tuurlik mós ik dinke aan det pissträölke det aafgeloupe jaor ouk euver ós Blièricks is gekómme. Heb altièd gedóch det iddere taal un laevende taal is en det veranderinge zich geleidelik óntwikkele, röstig aan op ut ritme van de generasies, zachjes kabbelend wie de Majjem op unne zwoele zomerdaag. Nae, noow mótte inens alle diakritische teikens verdwiène. Ge weit waal, die teikens die baove, ónder of door letters waere gezatte um de oètspraak nag doeënder te benadere.

Gewoèn alle blaedjes mótte van d’n boum, en allein die alde knuup weite nag wie se ut mós oètspraeke. Heb nag ièrs ózze streektaalfunktionaris unne mail geschreve, maar dae wós gelökkig van niks. Toch zat ut mich aan ’t dinke, wie zuùt ein körsverhäölke d’r straks oèt?

De tevreje mins
De waas kald, dae nach. De iezige wind joog de snieje um de oeere en de minse die nag boete ware spoojde zich. Thoes borde de veur in de kachel. De taofel waas gedek, de kerse borde, de waas kersnach. Maar de inkele mins leep door de verleechte straotjes. Ziene rok waas gebaoge en hae leep door de kelt, zonder te weite wao haer. Nemus wachde op um. De hundje leep achter ‘m aan, met um zien nekske de halsbendje met de ster.
De mins dreide zich um, zoog de hundje en zien ouge begoste te straole:
'Bis se de waeg kwiet? Dan kinne we baeter beejein blieve!’. Doeen beejein onder de takke van de groeete spar pakde de mins de stok broeed en sneej de in twiee. Maar de wind floot nag fiener naeve de oeere en ut begos nag harder te sniee. 
'Kom’ zag de man, en zat de kraag van ziene alde verslete jas umhoeg, ‘laote we in die hut gaon schule’. Ut waas lekker werm in de struuje, en inens klonk de stum: ‘Schrik neet en loester, ik bin genne hond, maar unne tovenaer’.
‘Dich, unne tovenaer?’, zag de alde man verwonderd.
‘Jao. Vanaovend heb ik mich in unne hond umgetoverd, um daegene dae good veur mich is te beloene’, zag de tovenaer. ‘En dich bis de enigste dae good veur mich waas, zeg mich wat diene leefste wins is, en ik zal um vervulle’.
‘Ik wil gen groeete dinger en hob eigelik niks nuuedig’, zag de alde man, ‘maar ik hob waal altied unne hond wille hebbe’.
Hiel vruueg de volgende daag verleet de alde man de hut um wiejer te trekke. En ziene nieje vrind, de hundje, sjokde achter um aan.

'Nou leef minse, det vond ik vuùls te kaal, daorum doon ik d’r ein ech Blièricks körsverhaol achteraan.'

'n Blièrick körsverhäölke

’t Gebeurde op 24 december 1667, al daag lang waas ut ech gemein ozelig, en de scherpe wind sneej dich in ut gezich. De letste twieë nachte had ’t un dun läögske gesnieëd. Blièrick loog te straole ónder ein hièl dun wit lake, allein ónderbraoke door ut dónker slingerende lint van de Maas. Ut waas röstig op ut water, de meiste schippers loge thoès in de have.

Beej de Staay loge dreej gekoppelde schepe aan de wal, gelaje met kalk en leie met bestumming Grave. Un woeënscheepke met un kleine roef, dao achter unne ponton en dao weer achter unne nag kleinere vleeger. Dae numde ze zoeë, umdet met vare baove in de mas un klein veerkentig zeil hóng. De maasschipper Lei Ragay dörfde neet wiejer te vare. Zien vrouw leep op ut lets en loog in de kleine roef van twieë beej twieë maeter. Ze kós neet mièr mei helpe en allein met dreej buuëtjes, det ging neet. De schepe loge d’r al un paar daag en wie ik stiekem ging kièke had ik de vrouw hure bäöke. Ikke bin Baerke Versmisse, miene pap is vaerman, brouwer, boer, herbergier en d’n baas van de Staay. Wie unne gek rende ik nao hoès en zag taege ós mam:

‘Maham, die vrouw van dae schipper leet te bäöke . . .’.

‘Ik gaon zoeë waal ens kièke’, zag mien mam, vaegde zich de hand aaf aan de scholk en spoojde zich nao d’n ièrste boeët. Effe later kwaam ze truuk en leep metein nao ózze pap:

‘Goris, we mótte de kleine paerdstal vreejmake en niej vers hui d’r in legge, we mótte die twieë minse helpe’. Ózze pap hoord’aan eur stum det ut meines waas:

‘Ik gaon metein Katrien, kóm Baerke de mós mich met helpe’. En same makde we de kleine stal klaor, dae vas aan ós hoès loog. Ós eige twieë paerd, ózzen os en aezel snapde d’r niks van. Dao loog eure laege stal met oètdagend schoeën hui, en zeej mochte d’r neet mièr in. Wie we net klaor ware, kwame ós mam en dae schipper al gehäös aangeloupe. Gans volgepak met daekes en aetesgerei oèt d’n boeët. En die erm vrouw heel met allebei eur hand d’n dieken boèk vas en strómpelde d’r kreunend achteraan.

‘D’r oèt geej’, zag ós mam, ‘weg oèt dae stal, ut kin neet lang mièr deure. Goris, zets dich unne kaetel water op’. Ózze pap spoojde zich e-weg en ós mam richde de stal in as tièdelike slaopkamer. De vrouw woord veurzichtig taege de werme moor aan gelag en aafgedek met daekes. En Lei Ragaij stónd d’r wat ónbenöllig en beteuterd beej wie mien mam ouk-nag-ens taege um zag:
‘Waorum bis se neet um hölp kómme vraoge? Dien vrouw kin toch ónmeugelik bevalle in det kalde nate hok op diene boeët’. Inens begós de vrouw te schrieuwe en ‘t heel neet op.
‘Stil maar vruiwke, ut kump waal good’, zag ós mam, en taege ós: ‘Weg geej, gót maar in de herberg aafwachte, en zeg det dien vader zich spoojt’.

Binne in ózze herberg wachde we in spanning aaf, allein Lei batterde wie unne krolse kater haer-en-truuk door de kamer. Ut leek waal ore te deure. Inens huurde ik door de moor ’n kiendje kriète ‘waehh . . waehh . . waehh’. Lei en miene pap huurde det ouk en ze vloge de deur oèt nao de stal. En dao loge ze same in ut hui, ut jónk meuderke kletsnaat bezweit met un klein kiendje op d’n boèk. Ós mam wasde eur hand in de kaetel water en straolde: ‘Ut haet good gegaon, ut is un schoeën dochter’. De schipper veel bijna op zien vrouw van gelök en ik hoord’zien vrouw zegge:
‘Ut kump Katrien te heite, nao de vrouw van de herbergier’.

En wie det vruùger waas, un paar oor later woord ut kiendje al geduip. Ós mam had ut kiendje good in doke gewikkeld op euren erm, en ónder eure wieje keep gestop. Zeej leep veurop, ózze pap en Lei Ragaij dao achter aan, en dan ik weer op gepaste aafstand. Zoeë lepe we euver ut liènpaad naeve de Maas nao ’t Lambertuskerkske beej de Helling. Pastoèr stónd aan de kerkdeur en zoog ózze pap:
‘Amay Goris, hedde un kerskiendje gekrege’.
‘Nae menièr pastoèr, det is van deze schipper, we kómme um te duipe’.
‘Uh wel zunne, dan kómde gullie maar flot binne, dao is ut baeter as boète’. Ózze pastoèr hoot Pontanus, maar eigelik van hoès oèt Jan Verbrugge, en det waas unne Bels oèt de buurt van Averbode. En daorum praode hae zoeë raar.

Ut kiendje waas hièl braaf en woord geduip en ge-aolièd, en dao nao officieel ingeschreve as Catharina, dochter van Leonardi Regaij en Catharina Spanjaerts. En as getuùge Godefridi Versmisse en Catharina Brumioul, mien elders. Wat ware ze gruuëts.
Wie pastoèr ós de kerk oèt leet, waas ut al stikkedónker boète. Maar ut liènpaad waas good te zeen door det dun läögske snieë. Ikke leep weer gans achteraan, daoveur miene pap en de jónge vader. En veurop ós mam met klein Ketriènke, en ós mam zóng un hièl moeëj kersliedje:
‘De herderkes lage beej na-ha-hachte, ze heie de schäöpkes geteld’. Rechs veur mich doemde de kóntoère van de stadsmore van Venlo op, ik telde 14 brandende fakkels die eur flets leech aafgove aan de 14 steine taores van de vesting. Wie we de Staay naderde zoog ik links in ut veld twieë brandende fakkels, links en rechs naeve de paort van Fort Sint Michiel. Ut waas helder daen aovend, we zoge doèzende sterre aan d’n hemel wies aan Straole en ik zoog ein hièl heldere ster:
‘Kièk pap, dao steit de ster van Bethlehem’.
‘Nou, gekkie, loup maar door met diene kwats. Dalik lees se op diene snufferd’.
Beej de Staay aangekómme, lepe ós mam en Lei metein door nao de stal. En ik achter miene pap aan, wie we aan de andere kant van de Majjem hoorte rope:
‘Vaerman, meuge we euvervare . . .’. Ózze pap knoterde det ut vlegende vaer neet ging met kersaovend, maar ja, ózze pap leet noeëts emus staon en we schravelde same nao ut vaer. Haos aan d’n andere kant zag miene pap hièl druùg:
‘Noow zal se ut höbbe, dao staon de dreej wièze oèt ut oeëste. Maar waal verkleid as dreej Staatse soldaote van ’t Fort met un stök in de kloeëte’. Ze woorte netjes euvergezatte en pap zag taege eur:
‘En zoeë metein röstig aan geej, want d’r is zoeë juus un kiendje gebaore beej ós’.
‘Aohhh vaerman’, zagte ze met dreej man tegelièk, ‘meuge we hièl effe kiendje kièke?’.
‘Det is good, maar dan waal netjes gedrage anders meld ik ut aan de goeverneur’.

En zoeë lepe we hièl röstig de stal binne. Ketriènke loog in witte deuk gewikkeld in de met vers hui gevulde ruif van ós paerd. De jónge elders loge doeën beej-ein taege de werme moor, en keke mekaar deep gelökkig aan. Achter de ruif stónde ózzen ós en aezel te kièke nao det klein kerskiendje, det eure voorbak in beslaag had genaome. Det wónderschoeëne plaetje woord umfloers en beschene door ut zach-gaele leech van ós aolielamp. De dreej wièze oèt ut oeëste stónde twieë waeke te vruùg met aope mónd te koekeloere. Dreej groeëte ruige kaerels, óntroerd door dit kleine kiendje. Eine pakde un paar duite oèt zien tes en lag die beej ut kiendje aan de vutjes, d’n twieëde bleef neet achter en d’n derde greep unne verse mik van ónder ziene soldaote-keep en lag dae in ut hui. En geruùsloos verdwene ze in de richting van ‘t Fort.
Ózze pap en ikke lepe truuk nao de herberg. Zjuus op ut moment det we de deur aope makde, begós de klok van die kleine Lambertuskerk te luje: 'Bim - Bam - Bim - Bam'.

‘Zalig kersfiès Katrièn’, zag miene pap.
‘Unne gezaegende kers veur alle minse van Blièrick’, zag ós mam.
‘En ouk van mich’, zag ikke en veulde mich dae nach de groeëtste bófkónt van de ganse waereld.