Unne schuùlbivak in d’n ozel

Ut is 26 juni 2026, boète unne strakblauwen hemel en ut is 40ºC. Binne is alles toe en dónker gemak en met de airco is ut waal vol te halde, maar neet te vuul bewaege. Alle rame en deure zien toe um dae kopere ploert aaf te scherme. Ik veul mich neet zoeë good en gaon op bed ligke.
Ik val in slaop en druim van militairen deens van mier as 60 jaor geleeje. In mien basisopleiding kreege we un commando-training. Ik waas weer truuk in dae schuùlbivak op de Drunense duine.

Ut waas unne ièskalde november en ózze sergeant had beslaote met ós schièn-oorlogje te speule. En hae had ós as lamlendige figurante nuuedig um ut laeve zoeë zoor meugelik te make. Ózze vijand heel zich verborge achter dae groeëte zandberg aan d’n euverkant in de Drunense duine. Weej hadde ós kampement opgeslage achter un duinpan aan de rand van de bös. Ós verdedigingslinie bestónd oèt twieë schuttersputjes met dao achter twelf halve tentjes, veur iddere man ein. Good in ut zich van de vijand en nog uns extra ónderstreep door ut geschrieëf van ózze sergeant, hadde we die schuttersputjes gegrave. Ze meuste 90 centimaeter breid en anderhalve maeter langk zièn. En dan presiès eine maeter 70 centimaeter deep. Keurig aafgewerk met inein vallende plenk róndum. De sergeant waas gruuets op zien holtere kiste in de grónd as of hae ze zelf gemak had. En veur un groeët deil waas det ouk zoeë. Ózze sergeant waas unne echte commando. Un tenger menke met un fièn snörke baove die altièd same geknepe lippe. Strak in ut pak, un greune baret nog strakker wat euverdreve euver dae rot-kop getrokke. Hae zag neet vuul, goof strakke commando’s en vónd ut zichbaar leuk um met ós te speule. Iddere poging tot eige initiatief woord hiel gemein aafgestraf. We meuste sergeant taege um zegke maar we neumde um ónderein ‘geniepig’.

Veur ut opzette van det halve tentje meuste we iers ós eige graaf delve van 0,75 beej 2,20 maeter en 25 centimaeter deep. Det halve tentje kwaam dao baove half-aope te staon en ózze slaopzak kwaam in die koel te ligke. We slepe neet allein want ós persuuenlik waope meus met in de slaopzak. Net wie ik de vóchtige kalden baom wat bekleide met zaach mos en wat dennenäöldjes, stónd geniepig naeve mich. Ik schrók mich de miès.
‘Soldaot Titulaer, wat waas de opdrach? We zuuje ós eige graaf delve en gen liefdesnesje inrichte. As de sodemieter die erotische vloerbedekking d’r oèt’.
Ik schraapde mien zaach metreske oèt mien graaf en veulde de kalde nate gaele zand ónder mien vingernaegel. Maar ik kin óch gerös stelle, ik heb heerlik gepit in mien hölke. Nou ja, in die paar eurkes die ós gegund ware.

Ut ‘kader’ had intösse un geweldige groeëte tent opgezatte, kómpleet ingerich met un lange taofel, steul d’r rónd umhaer en un wat euverdreve holtkachel. De lange schoorstein-pièp stook as unne gigantisch opgestaoke middelvinger nao de vijand aan d’n andere kant. Un paar euvermaotse petroleumlampe bingelde aan ut tentdaak. Weej zote in d’n ozel, zeej in de weldadige wermte. Wat mótte die ós lière? Waas dit un schuilbivak? Mien grièze hersecelle vroge zich aaf: ‘Wao zièn we met bezig?’

De ierste oefening begós. Hae wees op daen duintop aan d’n andere kant. Dao zoot de vijand en dae meuste we ónzichbaar oètschakele.
‘En mótte we dan ouk ózze camping verplaatse nao d’n andere kant’, waogde d’r eine. 
Geniepig persde zien lipkes nog mier op-ein, zien ouge woorte spleetjes, hae leep roeëd aan en schrieëfde:
‘Allein ik stel heej de vraoge, allein ik gaef heej de antwaorde en allein geej dót wat ik zeg. Presiès, ónveurwaardelik en ónverschrokke . . . BEGREEPE??’., Nou ja, det waas tenminste duùdelik. Ós ierste opdrach waas det we ós meuste camouflere. Alles wat maar enige schièn van bling-bling had, meus ónder un dieke laog met zoeë-geneumde ‘blenko’ waere aafgedek. Zónne dieke greune plekzooi. Wiejer meus iddere vorm, wat de vijand-van-de-waek ut vermoede goof det weej soldaote ware, aafgezwak waere met graas, tekskes en wat blajer.

We doke de struùk in veur ós maskerade. Alle koper, wao we waeke op gepoets hadde, meus ónder un dieke laog van dae greune derrie. Tösse ut camouflagenetje van d’n helm stook ik wat tekskes en wat langk graas. Nog wat greun aan de gevechsbepakking en wat zwarte strepe op ut gezich. Haej, geniepig floot geniepig hard en idderein makde zich letterlik oèt de struùk. Wat toen gebeurde waas ein van die ónvergaetelikke momente van miene deens-tièd. Ik meus haos piesse in mien legergreune bóks en de traone rolde mich euver de zwart gemakde wange. Dao stónd d’r eine met unne kómplete berkenboum tösse zien reem gefroemeld. Dao naeve stónd eine met van die kleurige paarse hei gedrapeerd as unne blome-krans um ziene helm. D’n derde had van die groeëte puùs helmgraas tösse de reem gedouwd. Met de wortels nao baove en die lange peemels nao ónder. Ut leek neet allein, nae, ut waas gewoeën un ech reete rökske. Ut had gen porum, maar we voldeeje aan de opdrach: ónherkinbaar as unne troep ónverschrokke soldaote. We ware gans klaor veur d’n Blierickse vastelaoves-optoch. We hoofde allein nog maar te zinge:
‘Where’s the tiger . . where’s the tiger . . oehoehoe . .’. Allein geniepig dóch dao gans anders euver, hae kierde zich van ós aaf. Ik wis noow metein wao ut waord aafkier vanaaf kwaam. Mich rolde de traone euver de wange, geniepig stónd met de rök op ós toe. Hae stampde met allebei zien soldaote-kisjes op de grónd en hae bewoog wild met allebei zien erm. Hae goof genne kik en wie hae tot bezinning waas gekómme ging hae röstig idderein langs um ze te knippe, kappe, schaere en beej te werke met wat greun. In alle rös, as ware weej twelf kers-stökskes, woorte we umgevormp tot gecamoufleerde soldaote. Hae deej un paar passe achteroèt, zoog det ut good waas en schrieëwde:
‘Zoeë manne, bekièk óch good! Zoeë wil ik ut hebbe’.

Ut verovere van dae zandheuvel kós eindelik beginne. De bedoeling waas um slalómmend door die aope duinpan, van de eine dekking nao de volgende dekking ónzichbaar veur de vijand nao baove te slingere. En dan in de letste twintig maeter meuste we angstaanjagend as wilde indiane d’n heuveltop inneme. Ierlik gezag had ik det ouk waal ens gezeen in oorlogsfilms, maar dan gans anders. Dao krege ze óndersteuning vanoèt de lóch of met de artillerie oèt ut achterland. In de meis einvoudige vorm woord d’r minimaal met handgranate gegoèjd! Maar alaa, dit waas maar un oefening! Maar wie zuks se dekking in un ónmaetelikke aope duinpan. Wie kinne twelf euvermaotse kersstökskes zich verberge achter doèm-hoeëge gaele heuvelkes in ut zand. En ouk nog ónderwiel det de vijand óngestoord op ós neer kós kièke en aafknalle. Wat un zinloze missie. Maar ja, ut waas maar un oefening.
Wie we kepot muùg d’n top bereik hadde ónder ut schrieëwe van ‘oe-oe’, ‘uhhh-uhhh’ en ‘aah-aah’ , bleek de vijand gevlaoge, d’r waas nemes te bekinne. Aoh jeij, dao kump geniepig d’n heuvel op gerend. Alle respek, det zoog d’r patent oèt, gojje conditie haet dae vlaegel.

Hiel röstig, maar innerlik kaokend van gif, lag geniepig ós hiel geniepig oèt det ós actie mier weghad van ut ónervare ierste kier neme van unne maagdelikke venus-heuvel. En det angstaanjagend schrieëwend inneme van d’n top leek volges um mier op ingehalde steunend klaorkómme.
Det meus dus anders. Mier snelheid, mier spirit, mier gecoördineerd en fanatieker slingerend umhoeëg. Nog mier zigzagge en ós ech in de dekking pats op d'n boèk laote valle. Ge begrièp ut al, det inneme van dae kloeëte zandheuvel ging door wies ut dónker woord. Geniepig rakde steeds mier in ós teleurgesteld. En weej in um. Wiejere geplende teambuilding waas veur de res van de waek hielemaol nao de kloeëte.

’s Nachs meuste we um beurte twieë oor wach kloppe in ós schuttersputjes. Eine links, eine rechs, zoeë kóste we mekaar good in de smièze halde. Maar de feitelijke opdrach waas um dae maagdelikke heuveltop in de smièze te halde, dae we al 27 kier hadde beklómme en ingenaome. We hadde unne echte infraroeëd-nachkièker ter beschikking um de vijand scherp in de gate te halde. Maar ja, as we wat zoge, wiste we neet wat we dan meuste doon. Ik had mich van-ze-laeve nog noeits zoeë ónbenöllig gevónde. Mós se dich veurstelle, steis se dao in dae ièskalde novembernach veur de kloeëte van de hermenie twieë oor lang zónne kale zandberg met unne infraroeëd-nachkièker aaf te glouwe. Wat zuuj de kans zièn det dao plotseling unne vijand nao ónder stormp? Ut enige wat ik zoog ware un paar knienkes die speuls in ut zand huppelde. Toch waal leuk.

Achter mich is ut erg lawaaierig in die verleechte bungalowtent van ut kader. De schoorsteinpièp duit zien bes en rouk duchtig. Gegarandeerd waere d’r gigantisch flauwe möp verteld want ik huùr ze aaf en toe euverdreve óngezjeneerd lache. De kachel bört en ik huùr de glazer klinke. En ik zit te vernikkele van de keld en ik bedink mich: ‘Moch ik later erges de leiding euver hebbe, dan zal ik det gans anders doon’. Minse mier geluifwaerdig behandele en veurop gaon in ut werk wao we veur staon.
Inens huùr ik achter mich: ‘En soldaot Titulaer, alles röstig, niks te zeen aan de andere kant?’. Geniepig steit hiel geniepig achter mich en ik zeg:
‘Allein un paar vijandige knienkes sergeant’.
Ik woel wiejer nog opmerke det ut kader de vijand nogal irriteerde met eur oètbundig schuùlbivak-fieësje. Maar ik dóch ‘laot maar zitte’, die lamzek snappe det toch neet.

‘Gojje wach’, zaet geniepig en schravelt nao ut volgende schuttersputje. Ut zièn maar twieë wäörd‘Gojje wach’, maar probeer zelf ens de ónbenölligheid dao van aan te veule!
Effe later waer ik aafgelos en kroèp in miene slaopzak. Ut is steinkald en ouk mien ónwilig gewaer mót met in de slaopzak. Ik heb ièskalde veut en de grónd is neet vuùl wermer en veult keihard aan. Maar de slaop wint ut al flot en ik zak deep weg in druimeland.

Ik schrik wakker in mien kort sportbukske en plekkerig T-shirtje van de zweit. Ut is nog altièd 26 juni 2026, boète steit unne kopere ploert aan unne strakblauwen hemel en ut is 40ºC.

De zeuten inval

Ik neem óch mei 70 jaor truuk in d’n tièd. Neet alles waas toen baeter, maar alles waas gans anders. Minse leepe zoeë maar beej-ein binne en woorte smeis gasvreej en hertelik óntfange. Minse hadde ut neet breid maar bezeuk van boète ut dörp kós zoeë maar aanschuùve um mei te aete.

Maar d’r ware ouk plaatse wao ut unne echte zeuten inval waas. Ik neem óch mei nao ein van die hoèskamers. Mien zuske en ik ginge sóndig smorges waal ens naar ome Baen en tante Truus. Ome Baen die waas ièzervlechter van beroep en baeresterk. Hae leek un bietje op unne vieking, broène kop, stoppelbaard en dónkerbroène hand van ut rouke. As hobbie waas hae doèvemelker en as we haos beej eur hoès ware dan stónde al minse boète nao de lóch te koekeloere. Mien zuske en ik wachde wies d’r eine reep: ‘Baen, dao kómme ze’. En dan hoorte we baove aan de zölderraam ome Baen rammele met un voorbekske um de doève binne te loekse.

As de doève binne ware ging ut ganse gezelschap ouk nao binne. En weej gans achteraan. Die kleine hoèskamer zoog gewoeën blauw van de roukluch. Ózzen ome Aatje zoot wie unne pallesaot taege de moor naeve d’n dressoir. Tante Truus zoot aan de taofel op unne stool, met ein bein opgetrokke ónder eur stevige kónt. Allebei eur enorme mammedeikes looge op de taofel. Ze dreeide zich halfum en zag: ‘Ah jónges, leuk det ge d’r ziet’. Ze nipde aan eur tas kóffie en stook ut volgende sigretje aan. Ome Baen kwaam de kamer in en vroog mich um de doèveklok weg te bringen nao det kefeeke op d’n hook van de Broekstraot met de Schenck van Nijdeggenstraot. Mien zuske en ik spoojde ós haer-en-truuk want we woele nog effe geneete van dae zeuten inval.

Wie we truuk kwaame zoot de ganse kamer kótsvol met kaerels en vrouwluuj. Ome Baen, dae altièd gojje zin had, zoot as straolend middelpunt in ziene praos. Tante Truus veurzoog idderein van koffie, ut toèt beer of un koenjekske. Un buurvrouw stónd naeve de taofel, dao zagte ze Bonasera taege. Die neumde ze zoeë umdet die waal ens ‘Buona Sera Signorina’ zóng van Louis Prima, waobeej ze zich zelf begeleidde door op de keukedeur te trómmele. Weej spitsde ós uurkes en ik nipde stiekem aan un verlaore koenjekske. Dao kwaam Frits nao ónder met zien trómpet. Blièkbaar had emus gevraog um un stökske te blaoze. Eederein keek nao um. Hae ging naeve zón knap bruudje staon, det hoot Hannelore. Mien zuske en ik stónde links en rechs naeve tante Truus en kóste die twieë net zeen door de blauwe walm. Dao stoeëtde Frits un paar hoeëge noeëte oèt zien trómpet en toen ging ut spel loos. Later zuuj ik det herkinne as ‘Uncle Satchmo’s Lullaby’, gespeuld en gezónge door Louis Armstrong en Gabriele Clonisch. Zeuk ut maar ens op met Youtube. Maar ik kin óch verzeekere: det is ech lang neet zoeë moèj as mien zuske en ik toen metmakde van Hannelore en Frits. Gossie, wat speulde dae Frits moèj en wat zónge die twieë det geweldig: kiepevèl. De ganse zeuten inval heel d’n aom in en ik merkde det ik met aope mónd had geloesterd. Idderein klapde en sómmige vaegde un träönke weg. En ik merkde wie ik de moel toe deej det un dröppelke euver mien kin wegleep.

Minsekinder, ik weit neet mièr of ut presiès zoeë waas maar de ingrediënte kloppe waal allemaol. Tante Truus schödde idderein nog wat in en mien zuske en ik kreege un groeëte tas sóndigse soep met van die lekkere vet-ouge baovenop. Ze zat d’r ouk un fleske Maggie naeve en ik kós mich weer neet beheerse. Ik schödde te vuul van dae Maggie in de soep en die kombinasie verstónd zich neet zoeë good met det verlaore koenjekske.

‘Heb se die kinder al wat gegaeve?’, vroog ome Baen aan tante Truus. Die greep eur groeëte broènlaere portemeneej en zeumerde twieë döbbeltjes d’r oèt. En effe later leepe we weer op hoès aan, miene boèk loog un bietje euverhoup. Maar op d’n hook van ut Nieborgs besloote mien zuske en ik toch maar vièf cent te verpatse. Het aan sókkerpepeer en ik aan un paeperzekske.

Mien zuske waas van de waek beej ós en toen kwaam det van 70 jaor geleeje zoeëmaar beej ós op. Neet alles waas toen baeter, maar waal ónvergaetelik.