Stone skimming

Ik loos det in Maaseik ut Belgisch-Nederlands kampioenschap Stone Skimming waas gehalde. Niejsgierig wie ik bin meus ik weite wat det waas. En wat dinks se?? Gewoeën op zien Bliericks gezag: schielvere!! Met platte steinkes zoe-wièd meugelik euver de Majjem ketse. Deje weej vruùger al as kleine blage. We zóchte wat platte stein en probeerde die nao de Venlose kant te ketse. Net wie Jaer en Sef op dae zónnige zaoterdigmiddig.

Ze leepe same zoeë doeën meugelik naeve de Maas zoe-det de scheunkes net neet naat woorte. Jaer schöpde taege unne stein en dae stuiterde eine kier op ut water! ‘Verroes’, zaet Sef, ‘we doon unne wedstrièd schielvere’.
En hae bukde zich en rapde unne rónde platte stein op en heel dae umhoeëg as of hae unne zeldzame diamant had gevónde. Jaer keek um wat lachend aan:
‘Dae? Det is genne schielverstein, det is unne mislökde pannekook’.
Ze meuste d’r allebei met lache maar ginge waal op zeuk nao zoeë vuul en zoeë plat meugelikke rónde stein. Die ieuwelank ware gesleepe en aan de kant gerold door ut Maaswater. D’r loge d’r genóg en effe later veele de korte bókse zoe-wat van eur kónt. De bókse-tesse vol met schielverstein. Jaer meus zien bóks ophalde en zag:

‘Welke regels spraeke we aaf?’.
‘Wae ziene stein de meiste kiere luuet ketse!’, zag Sef.
‘En ouk dae ut wietste kump. We perbere de Venlose kant te bómbardére’, zag Jaer.
‘En dae verluus?’.
‘Dae mót op de bloeëte veut nao hoès!’.
Jaer greuzelde. ‘As die platveut van dich dao maar taege kinne.’
Sef moch beginne. Hij pakde ziene ierste stein tösse doèm en wièsvinger, bukde zich wat veur-euver, haolde deep aom en leet ziene stein met unne sierlikke zwei euver ut water ketse.
Tik . . . .tik . . .tik . .tik . tik . . .
‘Vièf kier, hebs se det gezeen?’ Sef vergoot effe zien zwaore tesse en makde un sprungske. Hae kós nog net zien bóks redde.
‘Jao jao’, zag Jaer, ‘ik zoog des se zoe-wat in de Majjem kiepersde’.

Noow waas ut de beurt aan Jaer. Hae dreide met ziene gestrekde rechter erm wie hae det gezeen had beej hónkbal en beej cricket.
‘Let op breur, zoeë mós se det doon!’.
‘Zjoeppp’. Aoh jeij, de stein vloog linae-recta de Majjem in.
‘Eine kier’, kós Sef nog net oètbringe en barsde van ut lache, ‘sensationeel, met eine kets direk nao d’n baom’.
Jaer stónd d’r wat beteuterd beej te kièke en zoog zich al met bloeëte veut op hoès aan gaon. Maar hae herpakde zich:
‘Det waas um te perbére’, mómpelde Jaer.

De tesse rakde laeg en Sef stónd nog altièd veur. Jaer begós nog fanatieker te zeuke nao dae ultieme stein:
‘Heej veul ens, zoeë glad wie un stökske zeip’. Sef knikde wat benépe en Jaer zat aan:
Tik . . . . . . . .tik . . . . . . tik . . . . . tik . . . .tik . . .tik . .tik...
‘Zeve kier!’ schrieëwde hae. ‘Ik lig ierste! Ik waer de kampioen!’.
Hae spróng op en gleej oèt euver die gladde maaskeie. Achtereuver dónderde hae met zien kónt met unne ‘ploens . . ‘ in ut water.
‘Helluppp . . . ‘, schrieëwde Jaer en Sef barsde ut oèt van ut lache. Un bietje wiejer zoot unne aldere mins röstig te visse en dae schrók van ut kabaal van die twieë sneuzels.
‘Maar jónges’, zag hae hiel druueg, ‘ik vis heej al dertig jaor, maar geej ziet de ierste twieë die mier leweit make dan de aende’.
As of ze ut begrepe hadde, begóste un paar niejsgierige aendjes te kwake en makde zich oèt de struùk.
Jaer schravelde zeiknaat oèt ut water en ut spelke schielvere waas aafgeloupe. Die zeve kier van Jaer bleek de hoeëgste score.
‘En det beteikent?’, zag Jaer hiel häöskes en schödde metein dao nao ziene nog druuege kop, ‘laot die bloeëte veut maar zitte Sef’.

Effe later zote ze same op te druuege op un benkske naeve de Staaiwaeg en keke oèt euver die altièd moèje moder Maas.
‘Wets se’, zaet Jaer, ‘volgende waek neem ik miene getrainde super-schielver-stein mei’.
‘Wat zaes se? Unne stein wao se met geoefend haes?’.
Sef verslikde zich haos van ut lache. Want örges midde in de Majjem loog dae perfekte platte schielverstein. Te wachte op unne volgende nog maffere wedstrièd.

En astebleef: Stone Skimming!! Laote we ut bieësje gewoeën beej de Blierickse naam neume: Schielverstein!!

Un niej klepke

De letste daag meus ik un paar kier dinke aan wat Neil Armstrong zei wie dae ziene ierste stap op de maon makde in 1969: ‘That's one small step for man, one giant leap for mankind’. En ik zoog det veur mien hertklepke dan andersum: ‘Veur de waereld um mich haer beteikent zón klepke niks, maar veur mich beteikent det de hièle waereld’. Vurrige waek vrièdig waas ik in Eindhove ein van de vièf gelökkige die un nieje hertklep kreeg. Miene cardioloog zag det d’r allein in dit ziekehoès zón 500 minse per jaor un nieje klep krege. En de wachlièste ware langk, mier vraog dan capaciteit.

Veur mich begós de lange waeg in juni 2022, ik waas gauw muùg, had vóch in de bein en miene hoèsarts huùrde unne ruis op ut hert en steurde mich door nao de cardioloog. Mien alder zuske had mich al gewaarschuwd: ‘Pas maar op, as se dich in ut vizier hebbe dan vinde die van alles en laote neet mier los’. En beej mich waas det zier zeker ut geval. Iers woord ik anderhalf jaor (verkièrd) behandeld door de reumatoloog. Toen bleek det ik kanker had en kwaam ik in un alles verwoestend trajèk van chemo en immuno. Via de dermatoloog, neuroloog, reumatoloog en andere loge kwaam ik oèteindelik weer beej de cardioloog. En um un langk verhaol kort te make, vurrige waek waas ut zoe-wièd. Ik kós mich melde op zeve-hoeëg in Eindhove. Idderein um mich haer waas zenewechtiger as mich. Want un hertoperatie is neet niks, 1% geit de pièp oèt en 10% helt d’r wat aan euver. Maar ik wachde al zoeë lang op mien klepke, ik waas hièl óntspanne, eindelik ging ut gebeure. Altièd muùg zièn, nog gen 100 maeter kinne wandele, miene actieradius woort alsmaar kleiner. En ut ergste meschiens waal, ik sleipde mien vrouw met in miene élend.

We melde ós veur de inteek. Un allerleefste verpleegkundige had mich ut haemp van de bóks gevraog en alle sinjale stónde op greun, de volgenden daag um ach oor waas ik as ierste aan de beurt. Ik kreeg smorges um half ach zón greun jeske aan en van ónder niks. D’r woord alves un infuus aangelag en we ginge op paad. In de veurbereidingskamer loge d’r al elf te wachte op de slachbank, ik waas nummer twelf. Efkes euver ach kwaam un gans-in-greune anestesiste mich ophaole en stelde mich gerös. Ik zuuj allein un plaatselikke verdouving kriège en zuuj alles gaon metmake. Ik woord un enorm groeëte operatiezaal binne gereje en mien ritje stopde naeve de bekinde groeëte harde plank.
‘Kind-ge un bietje mei helpe?’ en hoppa schoof ik van mien zaachte bedje op die harde plank met twieë ziejplenkskes veur de erm. Dao kwame ze aan, zeve man / vrouw sterk tösse de apparate, de kleine, groeëte scherme en enorme lampe door. De anestesiste kwaam achter mich staon, streek euver mien mutske en vertelde wat d’r ging gebeure. Maar die mich kinne, weite det ik det allemaol waal tieën kier had gelaeze en doorgewerk. Ik zag taege eur:
‘Laot ze maar good eur werk doon, ik hald mich gans óntspanne en laot ut röstig euver mich haer kómme'.
‘Zoeë wille we ut hebbe’, zag de cardioloog en ging zien dingk doon. Mien rechterlies en rechter-ónder-erm woorte verdouf en veurzeen van ‘buuskes’ det ze baeter nao binne kóste. Intösse vroog de cardioloog of ik femielie van Chriet Titulaer waas. Och God, ouk det weer! En ik begós maar metein zónder de ónmisbare dia’s aan mien vertrouwde laezing euver Maasschippers en femilie Titulaer. Maar ik merkde al gauw det ze róndum mich haer met andere dinger bezig ware en heel wiejer de moel. Ut ging noow ech gebeure. Via de erm kwaam unne draod nao mien hert, det waas unne tièdelikke peesmeker. Toen woord de nieje klep via de lies in fases ingebrach. Beej iddere fase woord mien hert op hol gejaag. En toen hoord’ik:
Ik gaef um nog un stuuetje en dan zit-e good’.
Op un scherm naeve mich kós ik met kièke.
‘Hae krieg nog un extra stuuetje en dan zit-e perfek’, waas ut volgende kómmentaar. Blièkbaar waas ut klaor. De dräödjes woorte d’r oèt gehaold en de wundjes hiel stevig aafgedrök um slagaderlikke bloedinge te stoppe. Ik vroog aan de cardioloog of alles good was gegaon. Hae keek mich aan:
‘Alles ging prima, ut klepke zit perfek en duit zien werk’.
‘Danke dokter’, zag ik oèt de grónd van mien nieje hert.
‘Geej ouk bedank’, zag de cardioloog. En de anestesiste achter mich die de veurbeeje anderhalf oor allein maar op unne röstigen toeën alles van teks had veurzeen zag:
‘Zeker, ge heb óch veurbeeldig gedrage, we maken ut dök anders mei’, en ik veulde mich inens hièl gelökkig waere.

Ze brachte mich truuk nao de oètslaopkamer wao d’r un stök of tieën loge oèt te slaope. Heerlik, ik kreeg un water-ieske en luusterde tevreeje nao mien hert. Un oor later moch ik truuk nao de aafdeiling wao mien leefste vrouw en miene leefste zoon mich al stónde op te wachte. Ik veulde traone opkómme.

Unne schuùlbivak in d’n ozel

Ut is 26 juni 2026, boète unne strakblauwen hemel en ut is 40ºC. Binne is alles toe en dónker gemak en met de airco is ut waal vol te halde, maar neet te vuul bewaege. Alle rame en deure zien toe um dae kopere ploert aaf te scherme. Ik veul mich neet zoeë good en gaon op bed ligke.
Ik val in slaop en druim van militairen deens van mier as 60 jaor geleeje. In mien basisopleiding kreege we un commando-training. Ik waas weer truuk in dae schuùlbivak op de Drunense duine.

Ut waas unne ièskalde november en ózze sergeant had beslaote met ós schièn-oorlogje te speule. En hae had ós as lamlendige figurante nuuedig um ut laeve zoeë zoor meugelik te make. Ózze vijand heel zich verborge achter dae groeëte zandberg aan d’n euverkant in de Drunense duine. Weej hadde ós kampement opgeslage achter un duinpan aan de rand van de bös. Ós verdedigingslinie bestónd oèt twieë schuttersputjes met dao achter twelf halve tentjes, veur iddere man ein. Good in ut zich van de vijand en nog uns extra ónderstreep door ut geschrieëf van ózze sergeant, hadde we die schuttersputjes gegrave. Ze meuste 90 centimaeter breid en anderhalve maeter langk zièn. En dan presiès eine maeter 70 centimaeter deep. Keurig aafgewerk met inein vallende plenk róndum. De sergeant waas gruuets op zien holtere kiste in de grónd as of hae ze zelf gemak had. En veur un groeët deil waas det ouk zoeë. Ózze sergeant waas unne echte commando. Un tenger menke met un fièn snörke baove die altièd same geknepe lippe. Strak in ut pak, un greune baret nog strakker wat euverdreve euver dae rot-kop getrokke. Hae zag neet vuul, goof strakke commando’s en vónd ut zichbaar leuk um met ós te speule. Iddere poging tot eige initiatief woord hiel gemein aafgestraf. We meuste sergeant taege um zegke maar we neumde um ónderein ‘geniepig’.

Veur ut opzette van det halve tentje meuste we iers ós eige graaf delve van 0,75 beej 2,20 maeter en 25 centimaeter deep. Det halve tentje kwaam dao baove half-aope te staon en ózze slaopzak kwaam in die koel te ligke. We slepe neet allein want ós persuuenlik waope meus met in de slaopzak. Net wie ik de vóchtige kalden baom wat bekleide met zaach mos en wat dennenäöldjes, stónd geniepig naeve mich. Ik schrók mich de miès.
‘Soldaot Titulaer, wat waas de opdrach? We zuuje ós eige graaf delve en gen liefdesnesje inrichte. As de sodemieter die erotische vloerbedekking d’r oèt’.
Ik schraapde mien zaach metreske oèt mien graaf en veulde de kalde nate gaele zand ónder mien vingernaegel. Maar ik kin óch gerös stelle, ik heb heerlik gepit in mien hölke. Nou ja, in die paar eurkes die ós gegund ware.

Ut ‘kader’ had intösse un geweldige groeëte tent opgezatte, kómpleet ingerich met un lange taofel, steul d’r rónd umhaer en un wat euverdreve holtkachel. De lange schoorstein-pièp stook as unne gigantisch opgestaoke middelvinger nao de vijand aan d’n andere kant. Un paar euvermaotse petroleumlampe bingelde aan ut tentdaak. Weej zote in d’n ozel, zeej in de weldadige wermte. Wat mótte die ós lière? Waas dit un schuilbivak? Mien grièze hersecelle vroge zich aaf: ‘Wao zièn we met bezig?’

De ierste oefening begós. Hae wees op daen duintop aan d’n andere kant. Dao zoot de vijand en dae meuste we ónzichbaar oètschakele.
‘En mótte we dan ouk ózze camping verplaatse nao d’n andere kant’, waogde d’r eine. 
Geniepig persde zien lipkes nog mier op-ein, zien ouge woorte spleetjes, hae leep roeëd aan en schrieëfde:
‘Allein ik stel heej de vraoge, allein ik gaef heej de antwaorde en allein geej dót wat ik zeg. Presiès, ónveurwaardelik en ónverschrokke . . . BEGREEPE??’., Nou ja, det waas tenminste duùdelik. Ós ierste opdrach waas det we ós meuste camouflere. Alles wat maar enige schièn van bling-bling had, meus ónder un dieke laog met zoeë-geneumde ‘blenko’ waere aafgedek. Zónne dieke greune plekzooi. Wiejer meus iddere vorm, wat de vijand-van-de-waek ut vermoede goof det weej soldaote ware, aafgezwak waere met graas, tekskes en wat blajer.

We doke de struùk in veur ós maskerade. Alle koper, wao we waeke op gepoets hadde, meus ónder un dieke laog van dae greune derrie. Tösse ut camouflagenetje van d’n helm stook ik wat tekskes en wat langk graas. Nog wat greun aan de gevechsbepakking en wat zwarte strepe op ut gezich. Haej, geniepig floot geniepig hard en idderein makde zich letterlik oèt de struùk. Wat toen gebeurde waas ein van die ónvergaetelikke momente van miene deens-tièd. Ik meus haos piesse in mien legergreune bóks en de traone rolde mich euver de zwart gemakde wange. Dao stónd d’r eine met unne kómplete berkenboum tösse zien reem gefroemeld. Dao naeve stónd eine met van die kleurige paarse hei gedrapeerd as unne blome-krans um ziene helm. D’n derde had van die groeëte puùs helmgraas tösse de reem gedouwd. Met de wortels nao baove en die lange peemels nao ónder. Ut leek neet allein, nae, ut waas gewoeën un ech reete rökske. Ut had gen porum, maar we voldeeje aan de opdrach: ónherkinbaar as unne troep ónverschrokke soldaote. We ware gans klaor veur d’n Blierickse vastelaoves-optoch. We hoofde allein nog maar te zinge:
‘Where’s the tiger . . where’s the tiger . . oehoehoe . .’. Allein geniepig dóch dao gans anders euver, hae kierde zich van ós aaf. Ik wis noow metein wao ut waord aafkier vanaaf kwaam. Mich rolde de traone euver de wange, geniepig stónd met de rök op ós toe. Hae stampde met allebei zien soldaote-kisjes op de grónd en hae bewoog wild met allebei zien erm. Hae goof genne kik en wie hae tot bezinning waas gekómme ging hae röstig idderein langs um ze te knippe, kappe, schaere en beej te werke met wat greun. In alle rös, as ware weej twelf kers-stökskes, woorte we umgevormp tot gecamoufleerde soldaote. Hae deej un paar passe achteroèt, zoog det ut good waas en schrieëwde:
‘Zoeë manne, bekièk óch good! Zoeë wil ik ut hebbe’.

Ut verovere van dae zandheuvel kós eindelik beginne. De bedoeling waas um slalómmend door die aope duinpan, van de eine dekking nao de volgende dekking ónzichbaar veur de vijand nao baove te slingere. En dan in de letste twintig maeter meuste we angstaanjagend as wilde indiane d’n heuveltop inneme. Ierlik gezag had ik det ouk waal ens gezeen in oorlogsfilms, maar dan gans anders. Dao krege ze óndersteuning vanoèt de lóch of met de artillerie oèt ut achterland. In de meis einvoudige vorm woord d’r minimaal met handgranate gegoèjd! Maar alaa, dit waas maar un oefening! Maar wie zuks se dekking in un ónmaetelikke aope duinpan. Wie kinne twelf euvermaotse kersstökskes zich verberge achter doèm-hoeëge gaele heuvelkes in ut zand. En ouk nog ónderwiel det de vijand óngestoord op ós neer kós kièke en aafknalle. Wat un zinloze missie. Maar ja, ut waas maar un oefening.
Wie we kepot muùg d’n top bereik hadde ónder ut schrieëwe van ‘oe-oe’, ‘uhhh-uhhh’ en ‘aah-aah’ , bleek de vijand gevlaoge, d’r waas nemes te bekinne. Aoh jeij, dao kump geniepig d’n heuvel op gerend. Alle respek, det zoog d’r patent oèt, gojje conditie haet dae vlaegel.

Hiel röstig, maar innerlik kaokend van gif, lag geniepig ós hiel geniepig oèt det ós actie mier weghad van ut ónervare ierste kier neme van unne maagdelikke venus-heuvel. En det angstaanjagend schrieëwend inneme van d’n top leek volges um mier op ingehalde steunend klaorkómme.
Det meus dus anders. Mier snelheid, mier spirit, mier gecoördineerd en fanatieker slingerend umhoeëg. Nog mier zigzagge en ós ech in de dekking pats op d'n boèk laote valle. Ge begrièp ut al, det inneme van dae kloeëte zandheuvel ging door wies ut dónker woord. Geniepig rakde steeds mier in ós teleurgesteld. En weej in um. Wiejere geplende teambuilding waas veur de res van de waek hielemaol nao de kloeëte.

’s Nachs meuste we um beurte twieë oor wach kloppe in ós schuttersputjes. Eine links, eine rechs, zoeë kóste we mekaar good in de smièze halde. Maar de feitelijke opdrach waas um dae maagdelikke heuveltop in de smièze te halde, dae we al 27 kier hadde beklómme en ingenaome. We hadde unne echte infraroeëd-nachkièker ter beschikking um de vijand scherp in de gate te halde. Maar ja, as we wat zoge, wiste we neet wat we dan meuste doon. Ik had mich van-ze-laeve nog noeits zoeë ónbenöllig gevónde. Mós se dich veurstelle, steis se dao in dae ièskalde novembernach veur de kloeëte van de hermenie twieë oor lang zónne kale zandberg met unne infraroeëd-nachkièker aaf te glouwe. Wat zuuj de kans zièn det dao plotseling unne vijand nao ónder stormp? Ut enige wat ik zoog ware un paar knienkes die speuls in ut zand huppelde. Toch waal leuk.

Achter mich is ut erg lawaaierig in die verleechte bungalowtent van ut kader. De schoorsteinpièp duit zien bes en rouk duchtig. Gegarandeerd waere d’r gigantisch flauwe möp verteld want ik huùr ze aaf en toe euverdreve óngezjeneerd lache. De kachel bört en ik huùr de glazer klinke. En ik zit te vernikkele van de keld en ik bedink mich: ‘Moch ik later erges de leiding euver hebbe, dan zal ik det gans anders doon’. Minse mier geluifwaerdig behandele en veurop gaon in ut werk wao we veur staon.
Inens huùr ik achter mich: ‘En soldaot Titulaer, alles röstig, niks te zeen aan de andere kant?’. Geniepig steit hiel geniepig achter mich en ik zeg:
‘Allein un paar vijandige knienkes sergeant’.
Ik woel wiejer nog opmerke det ut kader de vijand nogal irriteerde met eur oètbundig schuùlbivak-fieësje. Maar ik dóch ‘laot maar zitte’, die lamzek snappe det toch neet.

‘Gojje wach’, zaet geniepig en schravelt nao ut volgende schuttersputje. Ut zièn maar twieë wäörd‘Gojje wach’, maar probeer zelf ens de ónbenölligheid dao van aan te veule!
Effe later waer ik aafgelos en kroèp in miene slaopzak. Ut is steinkald en ouk mien ónwilig gewaer mót met in de slaopzak. Ik heb ièskalde veut en de grónd is neet vuùl wermer en veult keihard aan. Maar de slaop wint ut al flot en ik zak deep weg in druimeland.

Ik schrik wakker in mien kort sportbukske en plekkerig T-shirtje van de zweit. Ut is nog altièd 26 juni 2026, boète steit unne kopere ploert aan unne strakblauwen hemel en ut is 40ºC.

De zeuten inval

Ik neem óch mei 70 jaor truuk in d’n tièd. Neet alles waas toen baeter, maar alles waas gans anders. Minse leepe zoeë maar beej-ein binne en woorte smeis gasvreej en hertelik óntfange. Minse hadde ut neet breid maar bezeuk van boète ut dörp kós zoeë maar aanschuùve um mei te aete.

Maar d’r ware ouk plaatse wao ut unne echte zeuten inval waas. Ik neem óch mei nao ein van die hoèskamers. Mien zuske en ik ginge sóndig smorges waal ens naar ome Baen en tante Truus. Ome Baen die waas ièzervlechter van beroep en baeresterk. Hae leek un bietje op unne vieking, broène kop, stoppelbaard en dónkerbroène hand van ut rouke. As hobbie waas hae doèvemelker en as we haos beej eur hoès ware dan stónde al minse boète nao de lóch te koekeloere. Mien zuske en ik wachde wies d’r eine reep: ‘Baen, dao kómme ze’. En dan hoorte we baove aan de zölderraam ome Baen rammele met un voorbekske um de doève binne te loekse.

As de doève binne ware ging ut ganse gezelschap ouk nao binne. En weej gans achteraan. Die kleine hoèskamer zoog gewoeën blauw van de roukluch. Ózzen ome Aatje zoot wie unne pallesaot taege de moor naeve d’n dressoir. Tante Truus zoot aan de taofel op unne stool, met ein bein opgetrokke ónder eur stevige kónt. Allebei eur enorme mammedeikes looge op de taofel. Ze dreeide zich halfum en zag: ‘Ah jónges, leuk det ge d’r ziet’. Ze nipde aan eur tas kóffie en stook ut volgende sigretje aan. Ome Baen kwaam de kamer in en vroog mich um de doèveklok weg te bringen nao det kefeeke op d’n hook van de Broekstraot met de Schenck van Nijdeggenstraot. Mien zuske en ik spoojde ós haer-en-truuk want we woele nog effe geneete van dae zeuten inval.

Wie we truuk kwaame zoot de ganse kamer kótsvol met kaerels en vrouwluuj. Ome Baen, dae altièd gojje zin had, zoot as straolend middelpunt in ziene praos. Tante Truus veurzoog idderein van koffie, ut toèt beer of un koenjekske. Un buurvrouw stónd naeve de taofel, dao zagte ze Bonasera taege. Die neumde ze zoeë umdet die waal ens ‘Buona Sera Signorina’ zóng van Louis Prima, waobeej ze zich zelf begeleidde door op de keukedeur te trómmele. Weej spitsde ós uurkes en ik nipde stiekem aan un verlaore koenjekske. Dao kwaam Frits nao ónder met zien trómpet. Blièkbaar had emus gevraog um un stökske te blaoze. Eederein keek nao um. Hae ging naeve zón knap bruudje staon, det hoot Hannelore. Mien zuske en ik stónde links en rechs naeve tante Truus en kóste die twieë net zeen door de blauwe walm. Dao stoeëtde Frits un paar hoeëge noeëte oèt zien trómpet en toen ging ut spel loos. Later zuuj ik det herkinne as ‘Uncle Satchmo’s Lullaby’, gespeuld en gezónge door Louis Armstrong en Gabriele Clonisch. Zeuk ut maar ens op met Youtube. Maar ik kin óch verzeekere: det is ech lang neet zoeë moèj as mien zuske en ik toen metmakde van Hannelore en Frits. Gossie, wat speulde dae Frits moèj en wat zónge die twieë det geweldig: kiepevèl. De ganse zeuten inval heel d’n aom in en ik merkde det ik met aope mónd had geloesterd. Idderein klapde en sómmige vaegde un träönke weg. En ik merkde wie ik de moel toe deej det un dröppelke euver mien kin wegleep.

Minsekinder, ik weit neet mièr of ut presiès zoeë waas maar de ingrediënte kloppe waal allemaol. Tante Truus schödde idderein nog wat in en mien zuske en ik kreege un groeëte tas sóndigse soep met van die lekkere vet-ouge baovenop. Ze zat d’r ouk un fleske Maggie naeve en ik kós mich weer neet beheerse. Ik schödde te vuul van dae Maggie in de soep en die kombinasie verstónd zich neet zoeë good met det verlaore koenjekske.

‘Heb se die kinder al wat gegaeve?’, vroog ome Baen aan tante Truus. Die greep eur groeëte broènlaere portemeneej en zeumerde twieë döbbeltjes d’r oèt. En effe later leepe we weer op hoès aan, miene boèk loog un bietje euverhoup. Maar op d’n hook van ut Nieborgs besloote mien zuske en ik toch maar vièf cent te verpatse. Het aan sókkerpepeer en ik aan un paeperzekske.

Mien zuske waas van de waek beej ós en toen kwaam det van 70 jaor geleeje zoeëmaar beej ós op. Neet alles waas toen baeter, maar waal ónvergaetelik.

Näöle op mien Bliericks

Ik bin begónne aan mien viefde book in mien eige Bliericks. D’n titel is bewus zoeë gekaoze umdet d’r hiel vuul ónderwerpe zièn waoreuver ik waal wat te näöle heb. Euveriges werk det näöle ouk van twieë kante. Dök schrièf ik wat en dan zet ik det op de sociale media. Nou ja, sociale, d’r wuùrt behuurlik wat bagger euver oètgegoèid. Wao haole ze al die gore creativiteit vandaan? Maar ik kin dao good taege, smeis krölle mien móndhukskes daovan.

Mien Bliericks bedoel ik ech zoeë. We hebbe met veer man ach jaor gewerk aan un Bliericks waordebook en ik staon dao gruuets veur 100% achter. Maar sóms zeg en schrièf ik sómmige wäördjes toch anders. En det meug! Die mich kinne, die weite det ik noeits taege emus zeg: ‘Det hebs se verkièrd geschreve’. Nae, sterker nog, ik bin bliej met idderein dae in ut dialèk probeert te schriève. Zoeë waogde d’r eine te zegke det mien vader zaliger zich altièd vergis haet!? ‘Leeve pap, ut waas neet Haoreskempke maar Hooriskempke, fout – fout – fout!’. Dae klojo dae mót oèt Venlo kómme.

Á propos Venloos. Lets had ik un laezing euver Blierick gegaeve. Stónd un vruike al un tiedje achter mich te treuzele wie ze vroog: ‘Waorum heb geej unnen haekel aan Venlo’. Ik schrók dao van en ik meus eur gemeind oètlegge det ik ech hielemaol niks taege Venlo en al gaar neet taege Venlonaere heb. Maar as ik euver de historie van mien eige dörpke praot dan óntkóm ik d’r neet aan. De geschiedenis van Venlo en Blierick loupe noow einmaol parallel en Blierick haet altièd zwaor geleeje ónder ut feit dat ut taegeneuver Venlo loog. Det is altièd zoeë gewaes en sóms dink ik waal ens det ut noeits veranderd is. ‘Aohao, ik dóch al’, zag det vruike.

Noow weit ik zeker det vuul Venlose dinke ‘wat un genäöl’ en vuul Blierickse zich achter de uurkes kratse en dinke ‘dao zit wat in’. Zoeë zit ge, näöle hingk ouk aaf van wae ut zaet of wae ut óntvingk.

Op 29 augustus vurrig jaor ware ze in Blierick ut alde Lambertuskerkske aan ut bloeët legke. Blierick leep oèt en sómmige sloge un kruutske beej ut aanschouwe van vièf grave oèt de 17de ieuw van ós Blierickse, Hou-Blierickse of Bookender veurelders. Maar wat ouk hiel schrièuwend en haos as heiligschennis opdoemde. Presiès, daen halven hiep. Dae enorm groeëte rónde blok betón dae óneerbiedig as unne zwaore vlook midde op de fundamente van ós ald kerkske drökde. Ik heb nog gevraog of det waal kós en of dao archeologische vreejgave veur gegaeve waas. Ge raojt ut al, d’n andere kant van de Maas zweeg. Nou, wies vurrige waek. Toen kreeg ik wat fuddelkes met ouk nog ens un teikening van daen halven hiep die neet klopde.

Noow weit ik zeker det un paar minse dinke ‘wat un genäöl’ en vuul Blierickse zich achter de uurkes kratse en dinke ‘dao zit wat in, daen halven hiep had d’r noeits meuge staon’. Zoeë zit ge, näöle hingk ouk aaf van wae ut zaet of wae ut óntvingk.

Zoeë zal ouk mien viefde book euver loupe van mien leefde veur mien Blierick. Wat sómmige genäöl zulle vinde, die det neet aansteit. Maar ut zal ouk weer vol staon met gedichjes die dök snachs beej mich opkómme as ik neet kan slaope. Ouk weer euver veurvalle oèt mien jeug of van mien krank zien. Ut is unne speegel van de aafgeloupe dreej jaor met unne lach en un traon.

En ik zal óch neet teleurstelle, ouk wat näöle op mien Bliericks

Con amore

Ik verdwaal waal ens wat op ós sociale media en dan krats ik mich geregeld achter mien alde oère. Zal ik noow weer reageere of mót ik met miene kop schödde, effe slikke en doorgaon. En juus daorom wil ik ut d’r effe kort met óch euver hebbe.

Van de waek loos ik det unne (euveriges good geïntegreerde allochtoon), ut wäördje gecondoleerd woel schrappe oèt ós taalgebroèk. Hae vónd det te kort, te zakelijk en te kald. As of se teikens veur un pakketje aan de deur!? Mien grièze herse-celle begóste zich te ergere, mien ouge dwaalde aaf nao de reaksies en potdomme, de meiste ware ut met um ins. Ik dóch nog, zal ik dan toch maar reageere? Maar ik slikde ut weer in, veur se ut wets hebs se un doeëdsbedreiging in dien inbox. Want ik veul det toch gans anders!
In condoleren beginne we al met ‘con’ zoe-as in ‘con-amore’, wat met leefde beteikent. We deile de leefde same. Aansloètend hebben we ut euver ‘dolore’, wat weer pièn, leid of verdreet beteikent. Dus as ik gecondoleerd zeg, dan veul én deil ik ut verdreet met dae bedreufde mins. Ik besefde mich inens det de meiste minse neet mier de beteikenis veule van vuul wäördjes. Ós veurelders hebbe die wäördjes oeits bedóch en ze hebbe generaties langk euverlaef. Ós taal wuùrt moèjer as se begrieps én veuls was se feitelik zaes. Dao wil ik ut kort met óch euver hebbe.

Zoeë metein stap ik op miene fiets en vuul minse weite neet wao det waord vanaaf kump. Nou det kump van ‘vice’ wie beej vice-veurzitter. Dus ózze fiets is de vervanger van ut loupe. Taegeswäördig hebbe ze ut euver unne E-bike of unne Fat-bike. Maar ik heb ut hièl eigewiès euver miene fiets. D’r sluipe al genóg boètelandse wäörd in ós vocabulaire, wat euveriges ’n frans waord is. En as we zinge van ‘Moder help dae kaerel wilt mich kösse, maar ut geit neet want ut fuulke zit d’r tösse’, dan zit dao ouk un frans waord in. Want fuulke kump van ‘voile’, wat sluier beteikent. En vruuger droge vrouwe döks un hudje met zón gerdienke d’r veur.
Allewiels bars ut ouk van de Duitse wäörd in ós ‘Vokabular’. We hebbe ut gewoeën euver sjlagers en euver einzelgänger. Maar in de vastelaoves-optoch spraeke we weer van faatse, die allein mei-trekke. Alhoewel ózze pap ut ouk döks had euver un faatse kaart, det beteikende det hae nog maar ein kaart euver had van ein saort (schöppe, herte, roète of klavere). En astebleef, al zièn ut lieënwäörd oèt Pruusses, Frankrièk of Ingeland, blièf ze gebroèke.

En det geldt nog ens extra veur die hónderde prachtige wäörd die ós dialek rièk is. Euver originaliteit hove we neet te moppere. As ik un wat ónbeholpe menke zeen met unne wat diekeren bums op ein te rónd en te diek buukske dan neum ik det un poèpediekske. Moèjer kin ik ut neet make. En as d’r un wat ónverzörgde vrouw veurbeej löp in wat flódderige kleier in unne wat ónbehouwe pas? Dan neum ik det un floetsmadam, det kleurt veur mich det ganse plaetje in.

Noow weit ik waal, d’r zièn genóg van die griènièzers die altièd wat hebbe te sikkeneure. En det meug van mich. Maar as minse bepaolde wäördjes oèt ós waordebook wille elimineere (?), dan kóm ik in ut gewaer (!). En as ik emus condoleer dan doon ik det met vuùl empathie en geveul ‘con amore’.

Blierickse straotname de waeg kwièt ?

Ut is haos vastelaovend, dan meugs se schaele wazel verkoupe. Maar laes dit effe door! Ut is ech waor en kós zoeë maar in unnen buut gebroek waere!

Ik waas hiel bliej det ózze Hans Huijs zich op L1 sterk makde veur unne Blierickse waeg. Maar det is neet ut enige wao de waeg in Blierick krangs loupe.
Ut is un gojje gewuuente det doorgaonde waeg unne naam kriège van 'wao-ze-ós-nao-toe-bringe'. Dink dao-beej aan d'n Baoldersewaeg, Breetse waeg, Bookenderwaeg, Sevenumsewaeg en Horsterwaeg. Aan de andere kant van de Maas herkinne we waegwièzers as de Veldesewaeg, Herungerwaeg, Kaldekerkerwaeg, Tegelsewaeg en zelfs de Venlosewaeg.

Maar in Blierick zièn ze kómpleet de waeg kwièt. Zoe is-ter genne Blierickse waeg ‘in-velde-of waeg’ te bekinne! Maar d'r gaon waal hiel vuùl waeg richting Blierick. As we met unne 'helikopter-view' op un kaart kièke, dan loupe gewoeën hiel vuùl waeg nao Blierick! Maar genne Blierickse waeg!! Ut liek haos op un bewuste achterstelling, maar nae toch? Wae zuuj det wille of waorum zuuje ze det doon?

Waal hebbe we heej unne Venraoysewaeg en unne Eindhovensewaeg! Maar is det neet un bietje euverdreve? Ut is neet te gluive maar de Eindhovensewaeg eindig neet in Eindhoven. Nae, dae geit inens euver in de Venlosewaeg! Snap geej ut nog? Wie krangs kin ut zièn!? Met de Venraoysewaeg is ouk wat vraemps aan ut hendje. Dae stop zoeë maar erges, maar neet in Venraoy!?

Maar totaal van de pot gerök zièn waal de Henriëtte-Roland-Holstlaan en de Shakespeare-laan. Ut is eigelik dezelfde doorgaonde (gordel) waeg en ze ligge gewoeën in elkaars verlingde. Ózze navigatie verslik zich idders kièr in det Hen-ri-ëtte-Ro-land-Holst. Laote we dao ens op zien jan-boere-blierickse-fluitjes nao kièke.

We kómme van de brök oèt de stad en rieje euver de Burgemeister Gommansstraot (wat eigelik unne laan is) en eindige oèteindelik beej de rotonde Blariacum. Rechdoor geit allein unne fietsepaad. Rechsaaf kinne we euver de Henriëtte-Roland-Holstlaan richting Groeët Boller. Sterker nog, un stökske wiejer geit de waeg euver in de Groeët Bollerwaeg (wat ouk eigelik unne laan is). Snap geej ut nog? Kómpleet mesjogge!

Slaon we links aaf op die rotonde dan gaon we euver de Shakespeare-laan toch ech richting Hou-Blierick. Neum dae dan gewoeën de Hou-Blierick-laan potdomme. Dan is det veur idderein duudelik. Rechs gaon we nao Groeët Boller en links nao Hou-Blierick . . . . .

Ik schei d'r mei oèt! Maar wae dit allemaol inein gefiespernöld haet? Det mót emus zièn die hielemaol niks met Blierick haet! Ik zuuj zegge: d'n bessem d'r door! En veur ós nieje Blierickse raodsleeje: heej ligk un oètdaging.

En dan ut toppunt, legk mich ens oèt! Waorum leet de Jacq Grubbenlaan in Venlo??????