Unne schuùlbivak in d’n ozel

Ut is 26 juni 2026, boète unne strakblauwen hemel en ut is 40ºC. Binne is alles toe en dónker gemak en met de airco is ut waal vol te halde, maar neet te vuul bewaege. Alle rame en deure zien toe um dae kopere ploert aaf te scherme. Ik veul mich neet zoeë good en gaon op bed ligke.
Ik val in slaop en druim van militairen deens van mier as 60 jaor geleeje. In mien basisopleiding kreege we un commando-training. Ik waas weer truuk in dae schuùlbivak op de Drunense duine.

Ut waas unne ièskalde november en ózze sergeant had beslaote met ós schièn-oorlogje te speule. En hae had ós as lamlendige figurante nuuedig um ut laeve zoeë zoor meugelik te make. Ózze vijand heel zich verborge achter dae groeëte zandberg aan d’n euverkant in de Drunense duine. Weej hadde ós kampement opgeslage achter un duinpan aan de rand van de bös. Ós verdedigingslinie bestónd oèt twieë schuttersputjes met dao achter twelf halve tentjes, veur iddere man ein. Good in ut zich van de vijand en nog uns extra ónderstreep door ut geschrieëf van ózze sergeant, hadde we die schuttersputjes gegrave. Ze meuste 90 centimaeter breid en anderhalve maeter langk zièn. En dan presiès eine maeter 70 centimaeter deep. Keurig aafgewerk met inein vallende plenk róndum. De sergeant waas gruuets op zien holtere kiste in de grónd as of hae ze zelf gemak had. En veur un groeët deil waas det ouk zoeë. Ózze sergeant waas unne echte commando. Un tenger menke met un fièn snörke baove die altièd same geknepe lippe. Strak in ut pak, un greune baret nog strakker wat euverdreve euver dae rot-kop getrokke. Hae zag neet vuul, goof strakke commando’s en vónd ut zichbaar leuk um met ós te speule. Iddere poging tot eige initiatief woord hiel gemein aafgestraf. We meuste sergeant taege um zegke maar we neumde um ónderein ‘geniepig’.

Veur ut opzette van det halve tentje meuste we iers ós eige graaf delve van 0,75 beej 2,20 maeter en 25 centimaeter deep. Det halve tentje kwaam dao baove half-aope te staon en ózze slaopzak kwaam in die koel te ligke. We slepe neet allein want ós persuuenlik waope meus met in de slaopzak. Net wie ik de vóchtige kalden baom wat bekleide met zaach mos en wat dennenäöldjes, stónd geniepig naeve mich. Ik schrók mich de miès.
‘Soldaot Titulaer, wat waas de opdrach? We zuuje ós eige graaf delve en gen liefdesnesje inrichte. As de sodemieter die erotische vloerbedekking d’r oèt’.
Ik schraapde mien zaach metreske oèt mien graaf en veulde de kalde nate gaele zand ónder mien vingernaegel. Maar ik kin óch gerös stelle, ik heb heerlik gepit in mien hölke. Nou ja, in die paar eurkes die ós gegund ware.

Ut ‘kader’ had intösse un geweldige groeëte tent opgezatte, kómpleet ingerich met un lange taofel, steul d’r rónd umhaer en un wat euverdreve holtkachel. De lange schoorstein-pièp stook as unne gigantisch opgestaoke middelvinger nao de vijand aan d’n andere kant. Un paar euvermaotse petroleumlampe bingelde aan ut tentdaak. Weej zote in d’n ozel, zeej in de weldadige wermte. Wat mótte die ós lière? Waas dit un schuilbivak? Mien grièze hersecelle vroge zich aaf: ‘Wao zièn we met bezig?’

De ierste oefening begós. Hae wees op daen duintop aan d’n andere kant. Dao zoot de vijand en dae meuste we ónzichbaar oètschakele.
‘En mótte we dan ouk ózze camping verplaatse nao d’n andere kant’, waogde d’r eine. 
Geniepig persde zien lipkes nog mier op-ein, zien ouge woorte spleetjes, hae leep roeëd aan en schrieëfde:
‘Allein ik stel heej de vraoge, allein ik gaef heej de antwaorde en allein geej dót wat ik zeg. Presiès, ónveurwaardelik en ónverschrokke . . . BEGREEPE??’., Nou ja, det waas tenminste duùdelik. Ós ierste opdrach waas det we ós meuste camouflere. Alles wat maar enige schièn van bling-bling had, meus ónder un dieke laog met zoeë-geneumde ‘blenko’ waere aafgedek. Zónne dieke greune plekzooi. Wiejer meus iddere vorm, wat de vijand-van-de-waek ut vermoede goof det weej soldaote ware, aafgezwak waere met graas, tekskes en wat blajer.

We doke de struùk in veur ós maskerade. Alle koper, wao we waeke op gepoets hadde, meus ónder un dieke laog van dae greune derrie. Tösse ut camouflagenetje van d’n helm stook ik wat tekskes en wat langk graas. Nog wat greun aan de gevechsbepakking en wat zwarte strepe op ut gezich. Haej, geniepig floot geniepig hard en idderein makde zich letterlik oèt de struùk. Wat toen gebeurde waas ein van die ónvergaetelikke momente van miene deens-tièd. Ik meus haos piesse in mien legergreune bóks en de traone rolde mich euver de zwart gemakde wange. Dao stónd d’r eine met unne kómplete berkenboum tösse zien reem gefroemeld. Dao naeve stónd eine met van die kleurige paarse hei gedrapeerd as unne blome-krans um ziene helm. D’n derde had van die groeëte puùs helmgraas tösse de reem gedouwd. Met de wortels nao baove en die lange peemels nao ónder. Ut leek neet allein, nae, ut waas gewoeën un ech reete rökske. Ut had gen porum, maar we voldeeje aan de opdrach: ónherkinbaar as unne troep ónverschrokke soldaote. We ware gans klaor veur d’n Blierickse vastelaoves-optoch. We hoofde allein nog maar te zinge:
‘Where’s the tiger . . where’s the tiger . . oehoehoe . .’. Allein geniepig dóch dao gans anders euver, hae kierde zich van ós aaf. Ik wis noow metein wao ut waord aafkier vanaaf kwaam. Mich rolde de traone euver de wange, geniepig stónd met de rök op ós toe. Hae stampde met allebei zien soldaote-kisjes op de grónd en hae bewoog wild met allebei zien erm. Hae goof genne kik en wie hae tot bezinning waas gekómme ging hae röstig idderein langs um ze te knippe, kappe, schaere en beej te werke met wat greun. In alle rös, as ware weej twelf kers-stökskes, woorte we umgevormp tot gecamoufleerde soldaote. Hae deej un paar passe achteroèt, zoog det ut good waas en schrieëwde:
‘Zoeë manne, bekièk óch good! Zoeë wil ik ut hebbe’.

Ut verovere van dae zandheuvel kós eindelik beginne. De bedoeling waas um slalómmend door die aope duinpan, van de eine dekking nao de volgende dekking ónzichbaar veur de vijand nao baove te slingere. En dan in de letste twintig maeter meuste we angstaanjagend as wilde indiane d’n heuveltop inneme. Ierlik gezag had ik det ouk waal ens gezeen in oorlogsfilms, maar dan gans anders. Dao krege ze óndersteuning vanoèt de lóch of met de artillerie oèt ut achterland. In de meis einvoudige vorm woord d’r minimaal met handgranate gegoèjd! Maar alaa, dit waas maar un oefening! Maar wie zuks se dekking in un ónmaetelikke aope duinpan. Wie kinne twelf euvermaotse kersstökskes zich verberge achter doèm-hoeëge gaele heuvelkes in ut zand. En ouk nog ónderwiel det de vijand óngestoord op ós neer kós kièke en aafknalle. Wat un zinloze missie. Maar ja, ut waas maar un oefening.
Wie we kepot muùg d’n top bereik hadde ónder ut schrieëwe van ‘oe-oe’, ‘uhhh-uhhh’ en ‘aah-aah’ , bleek de vijand gevlaoge, d’r waas nemes te bekinne. Aoh jeij, dao kump geniepig d’n heuvel op gerend. Alle respek, det zoog d’r patent oèt, gojje conditie haet dae vlaegel.

Hiel röstig, maar innerlik kaokend van gif, lag geniepig ós hiel geniepig oèt det ós actie mier weghad van ut ónervare ierste kier neme van unne maagdelikke venus-heuvel. En det angstaanjagend schrieëwend inneme van d’n top leek volges um mier op ingehalde steunend klaorkómme.
Det meus dus anders. Mier snelheid, mier spirit, mier gecoördineerd en fanatieker slingerend umhoeëg. Nog mier zigzagge en ós ech in de dekking pats op d'n boèk laote valle. Ge begrièp ut al, det inneme van dae kloeëte zandheuvel ging door wies ut dónker woord. Geniepig rakde steeds mier in ós teleurgesteld. En weej in um. Wiejere geplende teambuilding waas veur de res van de waek hielemaol nao de kloeëte.

’s Nachs meuste we um beurte twieë oor wach kloppe in ós schuttersputjes. Eine links, eine rechs, zoeë kóste we mekaar good in de smièze halde. Maar de feitelijke opdrach waas um dae maagdelikke heuveltop in de smièze te halde, dae we al 27 kier hadde beklómme en ingenaome. We hadde unne echte infraroeëd-nachkièker ter beschikking um de vijand scherp in de gate te halde. Maar ja, as we wat zoge, wiste we neet wat we dan meuste doon. Ik had mich van-ze-laeve nog noeits zoeë ónbenöllig gevónde. Mós se dich veurstelle, steis se dao in dae ièskalde novembernach veur de kloeëte van de hermenie twieë oor lang zónne kale zandberg met unne infraroeëd-nachkièker aaf te glouwe. Wat zuuj de kans zièn det dao plotseling unne vijand nao ónder stormp? Ut enige wat ik zoog ware un paar knienkes die speuls in ut zand huppelde. Toch waal leuk.

Achter mich is ut erg lawaaierig in die verleechte bungalowtent van ut kader. De schoorsteinpièp duit zien bes en rouk duchtig. Gegarandeerd waere d’r gigantisch flauwe möp verteld want ik huùr ze aaf en toe euverdreve óngezjeneerd lache. De kachel bört en ik huùr de glazer klinke. En ik zit te vernikkele van de keld en ik bedink mich: ‘Moch ik later erges de leiding euver hebbe, dan zal ik det gans anders doon’. Minse mier geluifwaerdig behandele en veurop gaon in ut werk wao we veur staon.
Inens huùr ik achter mich: ‘En soldaot Titulaer, alles röstig, niks te zeen aan de andere kant?’. Geniepig steit hiel geniepig achter mich en ik zeg:
‘Allein un paar vijandige knienkes sergeant’.
Ik woel wiejer nog opmerke det ut kader de vijand nogal irriteerde met eur oètbundig schuùlbivak-fieësje. Maar ik dóch ‘laot maar zitte’, die lamzek snappe det toch neet.

‘Gojje wach’, zaet geniepig en schravelt nao ut volgende schuttersputje. Ut zièn maar twieë wäörd‘Gojje wach’, maar probeer zelf ens de ónbenölligheid dao van aan te veule!
Effe later waer ik aafgelos en kroèp in miene slaopzak. Ut is steinkald en ouk mien ónwilig gewaer mót met in de slaopzak. Ik heb ièskalde veut en de grónd is neet vuùl wermer en veult keihard aan. Maar de slaop wint ut al flot en ik zak deep weg in druimeland.

Ik schrik wakker in mien kort sportbukske en plekkerig T-shirtje van de zweit. Ut is nog altièd 26 juni 2026, boète steit unne kopere ploert aan unne strakblauwen hemel en ut is 40ºC.

De zeuten inval

Ik neem óch mei 70 jaor truuk in d’n tièd. Neet alles waas toen baeter, maar alles waas gans anders. Minse leepe zoeë maar beej-ein binne en woorte smeis gasvreej en hertelik óntfange. Minse hadde ut neet breid maar bezeuk van boète ut dörp kós zoeë maar aanschuùve um mei te aete.

Maar d’r ware ouk plaatse wao ut unne echte zeuten inval waas. Ik neem óch mei nao ein van die hoèskamers. Mien zuske en ik ginge sóndig smorges waal ens naar ome Baen en tante Truus. Ome Baen die waas ièzervlechter van beroep en baeresterk. Hae leek un bietje op unne vieking, broène kop, stoppelbaard en dónkerbroène hand van ut rouke. As hobbie waas hae doèvemelker en as we haos beej eur hoès ware dan stónde al minse boète nao de lóch te koekeloere. Mien zuske en ik wachde wies d’r eine reep: ‘Baen, dao kómme ze’. En dan hoorte we baove aan de zölderraam ome Baen rammele met un voorbekske um de doève binne te loekse.

As de doève binne ware ging ut ganse gezelschap ouk nao binne. En weej gans achteraan. Die kleine hoèskamer zoog gewoeën blauw van de roukluch. Ózzen ome Aatje zoot wie unne pallesaot taege de moor naeve d’n dressoir. Tante Truus zoot aan de taofel op unne stool, met ein bein opgetrokke ónder eur stevige kónt. Allebei eur enorme mammedeikes looge op de taofel. Ze dreeide zich halfum en zag: ‘Ah jónges, leuk det ge d’r ziet’. Ze nipde aan eur tas kóffie en stook ut volgende sigretje aan. Ome Baen kwaam de kamer in en vroog mich um de doèveklok weg te bringen nao det kefeeke op d’n hook van de Broekstraot met de Schenck van Nijdeggenstraot. Mien zuske en ik spoojde ós haer-en-truuk want we woele nog effe geneete van dae zeuten inval.

Wie we truuk kwaame zoot de ganse kamer kótsvol met kaerels en vrouwluuj. Ome Baen, dae altièd gojje zin had, zoot as straolend middelpunt in ziene praos. Tante Truus veurzoog idderein van koffie, ut toèt beer of un koenjekske. Un buurvrouw stónd naeve de taofel, dao zagte ze Bonasera taege. Die neumde ze zoeë umdet die waal ens ‘Buona Sera Signorina’ zóng van Louis Prima, waobeej ze zich zelf begeleidde door op de keukedeur te trómmele. Weej spitsde ós uurkes en ik nipde stiekem aan un verlaore koenjekske. Dao kwaam Frits nao ónder met zien trómpet. Blièkbaar had emus gevraog um un stökske te blaoze. Eederein keek nao um. Hae ging naeve zón knap bruudje staon, det hoot Hannelore. Mien zuske en ik stónde links en rechs naeve tante Truus en kóste die twieë net zeen door de blauwe walm. Dao stoeëtde Frits un paar hoeëge noeëte oèt zien trómpet en toen ging ut spel loos. Later zuuj ik det herkinne as ‘Uncle Satchmo’s Lullaby’, gespeuld en gezónge door Louis Armstrong en Gabriele Clonisch. Zeuk ut maar ens op met Youtube. Maar ik kin óch verzeekere: det is ech lang neet zoeë moèj as mien zuske en ik toen metmakde van Hannelore en Frits. Gossie, wat speulde dae Frits moèj en wat zónge die twieë det geweldig: kiepevèl. De ganse zeuten inval heel d’n aom in en ik merkde det ik met aope mónd had geloesterd. Idderein klapde en sómmige vaegde un träönke weg. En ik merkde wie ik de moel toe deej det un dröppelke euver mien kin wegleep.

Minsekinder, ik weit neet mièr of ut presiès zoeë waas maar de ingrediënte kloppe waal allemaol. Tante Truus schödde idderein nog wat in en mien zuske en ik kreege un groeëte tas sóndigse soep met van die lekkere vet-ouge baovenop. Ze zat d’r ouk un fleske Maggie naeve en ik kós mich weer neet beheerse. Ik schödde te vuul van dae Maggie in de soep en die kombinasie verstónd zich neet zoeë good met det verlaore koenjekske.

‘Heb se die kinder al wat gegaeve?’, vroog ome Baen aan tante Truus. Die greep eur groeëte broènlaere portemeneej en zeumerde twieë döbbeltjes d’r oèt. En effe later leepe we weer op hoès aan, miene boèk loog un bietje euverhoup. Maar op d’n hook van ut Nieborgs besloote mien zuske en ik toch maar vièf cent te verpatse. Het aan sókkerpepeer en ik aan un paeperzekske.

Mien zuske waas van de waek beej ós en toen kwaam det van 70 jaor geleeje zoeëmaar beej ós op. Neet alles waas toen baeter, maar waal ónvergaetelik.

Näöle op mien Bliericks

Ik bin begónne aan mien viefde book in mien eige Bliericks. D’n titel is bewus zoeë gekaoze umdet d’r hiel vuul ónderwerpe zièn waoreuver ik waal wat te näöle heb. Euveriges werk det näöle ouk van twieë kante. Dök schrièf ik wat en dan zet ik det op de sociale media. Nou ja, sociale, d’r wuùrt behuurlik wat bagger euver oètgegoèid. Wao haole ze al die gore creativiteit vandaan? Maar ik kin dao good taege, smeis krölle mien móndhukskes daovan.

Mien Bliericks bedoel ik ech zoeë. We hebbe met veer man ach jaor gewerk aan un Bliericks waordebook en ik staon dao gruuets veur 100% achter. Maar sóms zeg en schrièf ik sómmige wäördjes toch anders. En det meug! Die mich kinne, die weite det ik noeits taege emus zeg: ‘Det hebs se verkièrd geschreve’. Nae, sterker nog, ik bin bliej met idderein dae in ut dialèk probeert te schriève. Zoeë waogde d’r eine te zegke det mien vader zaliger zich altièd vergis haet!? ‘Leeve pap, ut waas neet Haoreskempke maar Hooriskempke, fout – fout – fout!’. Dae klojo dae mót oèt Venlo kómme.

Á propos Venloos. Lets had ik un laezing euver Blierick gegaeve. Stónd un vruike al un tiedje achter mich te treuzele wie ze vroog: ‘Waorum heb geej unnen haekel aan Venlo’. Ik schrók dao van en ik meus eur gemeind oètlegge det ik ech hielemaol niks taege Venlo en al gaar neet taege Venlonaere heb. Maar as ik euver de historie van mien eige dörpke praot dan óntkóm ik d’r neet aan. De geschiedenis van Venlo en Blierick loupe noow einmaol parallel en Blierick haet altièd zwaor geleeje ónder ut feit dat ut taegeneuver Venlo loog. Det is altièd zoeë gewaes en sóms dink ik waal ens det ut noeits veranderd is. ‘Aohao, ik dóch al’, zag det vruike.

Noow weit ik zeker det vuul Venlose dinke ‘wat un genäöl’ en vuul Blierickse zich achter de uurkes kratse en dinke ‘dao zit wat in’. Zoeë zit ge, näöle hingk ouk aaf van wae ut zaet of wae ut óntvingk.

Op 29 augustus vurrig jaor ware ze in Blierick ut alde Lambertuskerkske aan ut bloeët legke. Blierick leep oèt en sómmige sloge un kruutske beej ut aanschouwe van vièf grave oèt de 17de ieuw van ós Blierickse, Hou-Blierickse of Bookender veurelders. Maar wat ouk hiel schrièuwend en haos as heiligschennis opdoemde. Presiès, daen halven hiep. Dae enorm groeëte rónde blok betón dae óneerbiedig as unne zwaore vlook midde op de fundamente van ós ald kerkske drökde. Ik heb nog gevraog of det waal kós en of dao archeologische vreejgave veur gegaeve waas. Ge raojt ut al, d’n andere kant van de Maas zweeg. Nou, wies vurrige waek. Toen kreeg ik wat fuddelkes met ouk nog ens un teikening van daen halven hiep die neet klopde.

Noow weit ik zeker det un paar minse dinke ‘wat un genäöl’ en vuul Blierickse zich achter de uurkes kratse en dinke ‘dao zit wat in, daen halven hiep had d’r noeits meuge staon’. Zoeë zit ge, näöle hingk ouk aaf van wae ut zaet of wae ut óntvingk.

Zoeë zal ouk mien viefde book euver loupe van mien leefde veur mien Blierick. Wat sómmige genäöl zulle vinde, die det neet aansteit. Maar ut zal ouk weer vol staon met gedichjes die dök snachs beej mich opkómme as ik neet kan slaope. Ouk weer euver veurvalle oèt mien jeug of van mien krank zien. Ut is unne speegel van de aafgeloupe dreej jaor met unne lach en un traon.

En ik zal óch neet teleurstelle, ouk wat näöle op mien Bliericks

Con amore

Ik verdwaal waal ens wat op ós sociale media en dan krats ik mich geregeld achter mien alde oère. Zal ik noow weer reageere of mót ik met miene kop schödde, effe slikke en doorgaon. En juus daorom wil ik ut d’r effe kort met óch euver hebbe.

Van de waek loos ik det unne (euveriges good geïntegreerde allochtoon), ut wäördje gecondoleerd woel schrappe oèt ós taalgebroèk. Hae vónd det te kort, te zakelijk en te kald. As of se teikens veur un pakketje aan de deur!? Mien grièze herse-celle begóste zich te ergere, mien ouge dwaalde aaf nao de reaksies en potdomme, de meiste ware ut met um ins. Ik dóch nog, zal ik dan toch maar reageere? Maar ik slikde ut weer in, veur se ut wets hebs se un doeëdsbedreiging in dien inbox. Want ik veul det toch gans anders!
In condoleren beginne we al met ‘con’ zoe-as in ‘con-amore’, wat met leefde beteikent. We deile de leefde same. Aansloètend hebben we ut euver ‘dolore’, wat weer pièn, leid of verdreet beteikent. Dus as ik gecondoleerd zeg, dan veul én deil ik ut verdreet met dae bedreufde mins. Ik besefde mich inens det de meiste minse neet mier de beteikenis veule van vuul wäördjes. Ós veurelders hebbe die wäördjes oeits bedóch en ze hebbe generaties langk euverlaef. Ós taal wuùrt moèjer as se begrieps én veuls was se feitelik zaes. Dao wil ik ut kort met óch euver hebbe.

Zoeë metein stap ik op miene fiets en vuul minse weite neet wao det waord vanaaf kump. Nou det kump van ‘vice’ wie beej vice-veurzitter. Dus ózze fiets is de vervanger van ut loupe. Taegeswäördig hebbe ze ut euver unne E-bike of unne Fat-bike. Maar ik heb ut hièl eigewiès euver miene fiets. D’r sluipe al genóg boètelandse wäörd in ós vocabulaire, wat euveriges ’n frans waord is. En as we zinge van ‘Moder help dae kaerel wilt mich kösse, maar ut geit neet want ut fuulke zit d’r tösse’, dan zit dao ouk un frans waord in. Want fuulke kump van ‘voile’, wat sluier beteikent. En vruuger droge vrouwe döks un hudje met zón gerdienke d’r veur.
Allewiels bars ut ouk van de Duitse wäörd in ós ‘Vokabular’. We hebbe ut gewoeën euver sjlagers en euver einzelgänger. Maar in de vastelaoves-optoch spraeke we weer van faatse, die allein mei-trekke. Alhoewel ózze pap ut ouk döks had euver un faatse kaart, det beteikende det hae nog maar ein kaart euver had van ein saort (schöppe, herte, roète of klavere). En astebleef, al zièn ut lieënwäörd oèt Pruusses, Frankrièk of Ingeland, blièf ze gebroèke.

En det geldt nog ens extra veur die hónderde prachtige wäörd die ós dialek rièk is. Euver originaliteit hove we neet te moppere. As ik un wat ónbeholpe menke zeen met unne wat diekeren bums op ein te rónd en te diek buukske dan neum ik det un poèpediekske. Moèjer kin ik ut neet make. En as d’r un wat ónverzörgde vrouw veurbeej löp in wat flódderige kleier in unne wat ónbehouwe pas? Dan neum ik det un floetsmadam, det kleurt veur mich det ganse plaetje in.

Noow weit ik waal, d’r zièn genóg van die griènièzers die altièd wat hebbe te sikkeneure. En det meug van mich. Maar as minse bepaolde wäördjes oèt ós waordebook wille elimineere (?), dan kóm ik in ut gewaer (!). En as ik emus condoleer dan doon ik det met vuùl empathie en geveul ‘con amore’.

Blierickse straotname de waeg kwièt ?

Ut is haos vastelaovend, dan meugs se schaele wazel verkoupe. Maar laes dit effe door! Ut is ech waor en kós zoeë maar in unnen buut gebroek waere!

Ik waas hiel bliej det ózze Hans Huijs zich op L1 sterk makde veur unne Blierickse waeg. Maar det is neet ut enige wao de waeg in Blierick krangs loupe.
Ut is un gojje gewuuente det doorgaonde waeg unne naam kriège van 'wao-ze-ós-nao-toe-bringe'. Dink dao-beej aan d'n Baoldersewaeg, Breetse waeg, Bookenderwaeg, Sevenumsewaeg en Horsterwaeg. Aan de andere kant van de Maas herkinne we waegwièzers as de Veldesewaeg, Herungerwaeg, Kaldekerkerwaeg, Tegelsewaeg en zelfs de Venlosewaeg.

Maar in Blierick zièn ze kómpleet de waeg kwièt. Zoe is-ter genne Blierickse waeg ‘in-velde-of waeg’ te bekinne! Maar d'r gaon waal hiel vuùl waeg richting Blierick. As we met unne 'helikopter-view' op un kaart kièke, dan loupe gewoeën hiel vuùl waeg nao Blierick! Maar genne Blierickse waeg!! Ut liek haos op un bewuste achterstelling, maar nae toch? Wae zuuj det wille of waorum zuuje ze det doon?

Waal hebbe we heej unne Venraoysewaeg en unne Eindhovensewaeg! Maar is det neet un bietje euverdreve? Ut is neet te gluive maar de Eindhovensewaeg eindig neet in Eindhoven. Nae, dae geit inens euver in de Venlosewaeg! Snap geej ut nog? Wie krangs kin ut zièn!? Met de Venraoysewaeg is ouk wat vraemps aan ut hendje. Dae stop zoeë maar erges, maar neet in Venraoy!?

Maar totaal van de pot gerök zièn waal de Henriëtte-Roland-Holstlaan en de Shakespeare-laan. Ut is eigelik dezelfde doorgaonde (gordel) waeg en ze ligge gewoeën in elkaars verlingde. Ózze navigatie verslik zich idders kièr in det Hen-ri-ëtte-Ro-land-Holst. Laote we dao ens op zien jan-boere-blierickse-fluitjes nao kièke.

We kómme van de brök oèt de stad en rieje euver de Burgemeister Gommansstraot (wat eigelik unne laan is) en eindige oèteindelik beej de rotonde Blariacum. Rechdoor geit allein unne fietsepaad. Rechsaaf kinne we euver de Henriëtte-Roland-Holstlaan richting Groeët Boller. Sterker nog, un stökske wiejer geit de waeg euver in de Groeët Bollerwaeg (wat ouk eigelik unne laan is). Snap geej ut nog? Kómpleet mesjogge!

Slaon we links aaf op die rotonde dan gaon we euver de Shakespeare-laan toch ech richting Hou-Blierick. Neum dae dan gewoeën de Hou-Blierick-laan potdomme. Dan is det veur idderein duudelik. Rechs gaon we nao Groeët Boller en links nao Hou-Blierick . . . . .

Ik schei d'r mei oèt! Maar wae dit allemaol inein gefiespernöld haet? Det mót emus zièn die hielemaol niks met Blierick haet! Ik zuuj zegge: d'n bessem d'r door! En veur ós nieje Blierickse raodsleeje: heej ligk un oètdaging.

En dan ut toppunt, legk mich ens oèt! Waorum leet de Jacq Grubbenlaan in Venlo?????? 

Moutzhof

Op het kruispunt van de N273 en de Hoverhofweg ligt boerderij Moutzhof. Achter de haag verscholen aan de rotonde Hoverhof op het adres Hoverhofweg 78, Hout-Blerick. Langs de bovenrand van de oude maasmeander Dubbroek liggen een aantal oude boerderijen. Moutzhof is een van de oudste boerderijen van Hout-Blerick. Oorspronkelijk heette deze boerderij, die al in 1329 bestond, Geuterlo of Goeterlo, hetgeen bezit in een bosrijke streek betekent. Om onduidelijke redenen heeft het geen monumentale status.In deze weblog is wat informatie verzameld die iets meer vertelt over deze bijzondere plek. In 1329 reeds was zij bezit van ene Rutgerus. In 1408 werd zij door Vriendzwent van Brede en haar zoon Willem van Kessel verkocht aan hun neef Reinier van Boerlo. Later werd zij o.a. via de families Mouts en Bucken eigendom van Philip Richarts en zij was 32 morgen groot. Vanaf de 17^e eeuw werd zij Moutzhof genoemd naar de Venlose eigenaar, de magistraatsfamilie Moutz of Moeits[1].

Hieronder staan een vijftal pagina’s getranscribeerd over de periode 1628-1648. Hieruit blijkt de relatie met het huis Bree (Brede, Maasbree) en het Cuijks recht. Tevens zien we twee generatie Moeits (Moutz): Dederich (±1600-1660) en Gijsbert (±1602-±1664). Ook een van de pachters wordt genoemd: Dries Sanders (geb.1597). In de bijlage wat meer toelichting op de genealogieën Moeits (Moutz) en Sanders. Ook verderop in de bijlage wat Wikipedia weet te vertellen over het huis Bree. Het is verre van compleet maar geeft wat meer zicht op de rijke geschiedenis van Hout-Blerick.

GAV 71 inv.nr.44 Huis Bree Lenen

[p.25] Dederich Meutz - Anno 1628 den 22 January ist voren mir Johan herr des hauss Bree[2] belent den Ehrentachtpar der vornhoeme Dederich Meutz mit dem hoff Gutelray samptt alle dat ingehorige appendentien und dependentien in kerspell Blerigh [Holtblerigh] g(e)legen in beijsein dat Erbare unnd Frome Jan van Hoff Johann Ingenhauss[3] unnd Henrich von Tongerloe als Mannen von Lehen, unnd hatt darauff obst[4] Dederich Meutz gewonlichen Eijdt gethan auch hergeweijtt behaltt, den hem mannen van lehen unnd umbstandt 15 ggl[5] behalsten gewonliche Jura ad 4 ggl, auch bej seinen Eijdt behalten, das Er das Lehen nit verenderen noch verplaitsen soll, dan mit g(e)willinghungh seine Lehen herns, ges(c)hrefen binne Venlo in obst Meutz behaussingh tagh und jhar als oben.

[61] Ich Johan von Praijon Poßeßor des hauß Bree attestiere ende certificere mitt diesen, dat ick op ernstelick anhalten von den Ehrenthofften ende sehr discretten Geistbert Moots burger binnen Venlo hebbe geconsentiert ende toegelaeten, consentire ende laete toe, mets diesen, dat hij uutter sijnen goedt genant Guteroij tot Holdblerlick geleg(en) aenden huiße tot Bree lehnrurigh, sall mogen vercoopen tot synen schonsten ende meisten profijt, twe stucken baulants genant die Hech mijtte ad acht ad negen morgen ungeferlich grott, oock is der vorss Gijßbert Moots hier mede groetroijestt, wat sich mehr befinden wirt von lehngoet vercocht te heeben, als hem in die octroye van 1630 vergunt kopperen sulcks vreij sullen ‘t lehnboeck mogen stellen, ende dat alles

[62] behandelick vnss ende jedermenniglich syn Recht ende gerechtigheitt, op conditie dat der vorss Gijsbert Mootz, gehalten sall syn heel transport vande voorss vercochte parcilen t’doen voor ons, ende mannen van lehn op feret dat het selve van geenen effect en sollen sortieren, offte bundig wessen, welcken transport oock alsoe op huijden dato onderschrieven voor mij ende mannen van lehn ondersch(reven) geschiedt ende gethan is an Driess Sanders[6], und heeben alsoe mitt deesen Driess Sanders aen vorgenoempte parcilen baulants als oock met and(ere) vercochte ses mergen Wijlandts ende Bongart in behoff der andere parthien ein belent ende voor unssen lehnman aengenoemen,

[63] die welcke alsoe dijckwils dit Lehn compt t' vaciren[7], sullen als dan per quota selven betalen tot Kucksen kluppeleen rechten, alles al soo gethan ten overstaen als lehrmannen Driess von Berchem[8] ende Heindrick von Hoff[9] die welcke dit beneffens mij mit eigener handt heeben onderschrieven actum Bree den 21 Martij 1640.
Johann von Praijon, Henrijck van Haeff als mannen van [leen]
Dries van Berchum
Dit selve heeft der Eerentachtbare Lenaert van Arssen[10] Burger en Tollenaer tot Arssen Venlo beschudt ende gerechticheyt betaelt den 28.April 1640.

[p.76] Op huijden den 20. April 1648 heeft voor mij Henrij Bernard edelman der Arthelerije van zijne Co. Ma^t leen[heere] ten overstaen van mijnne mannen van leen Dries Berchum en(de) Henrick van Haeff naer affsterven van Dirck Moutz, Lenaert van Arssen tollenaer dat leen den hoff Goeterloe genant tot Holtblerick inden kerspel Blerick geleghen mit alle zijnen toebehoor, rechten ende gerechticheyt soo wie hij aldaer geleghen is, gereleveert naer Kuijcksen rechten die iura daer toe staende betaelt den eerst(e) gedaen en(de) gelooft van desselve leen nijet te veralieneren, versetten off vercoopen sonder voorgaende consent en(de) octroye, en(de) sal doen in alles wat eenen getrouwen leenman zijn leenheere schuldich is, voorbehalden mij leenheer en(de) yeder een sijne goeden rechten, geschreven 20 April 1648 in presentie van voirss mannen van leen, welcken hoff oock altijt leenrurich is geweest aen het voirss Adelyck huys Brey naer Kuyckschen rechten actum den 20 April 1648. Bernard.

Bijlage

Genealogie Moeits – Moutz
Zie (1): Nieuw Nederlandsch biografisch woordenboek; zie (2) Genealogie Limburg Wiki Moeitz

I. Henricus Moeitz wijnkoopman, pachtte de tol van Venlo voor 7 jaar in 1541, ovl. voor 1565, trouwde Venlo 15-08-1537 Elisabeth Ingenhuys, dochter van Peter Ingenhuys en Margaretha Boener. Kinderen van Henricus en Elisabeth:

1. Petrus, jurist, ovl.Venlo 20-02-1620, schepen Venlo 1586-1620, regerend burgemeester 1590, 1596, 1600, 1604, 1607, 1614 en 1617, stadhouder van de Hornse lenen 1588, trouwde Anna Creckelmans, dochter van Georg Creckelmans en Otte van Ruremunde. Kregen drie kinderen: Henricus, Elisabeth, Petrus
2. Theodorus, volgt II.
3. Henrica, vermeld 1566-1592, weduwe in 1588, trouwde Venlo 27-05-1566 met Wilhelmus van der Donck.

II. Theodorus Moeitz (Dederick), geb. te Venlo ca. 1540, ovl. Venlo in 1598, zoon van Henricus en Elisabeth Ingenhuys. Hij was rentmeester van Venlo in 1570, peyburgemeester in 1588 en 1594, raadsverwant 1589-98. Hij woonde volgens de schatcedule van 1572 op de Jodenstraat en was in 1588 één der erfgenamen van Anna Ingenhuys, weduwe van Joannes de Verver. Hij trouwde 24-01-1565 Margaretha de Laet, dochter van Lenart de Laet (schepen van Venlo 1568-76) en Beatrix Roffertz en hertrouwde 26-01-1575 Elisabeth van Oeyen, dochter van Joannes van Oeyen. Zij leefde nog als weduwe 06-09-1621, toen zij aan pastoor Goswinus Deckers 300 gulden schonk om een schilderij voor de kerk aan te kopen. Uit het eerste huwelijk een zoon:

1. Petrus, geb. te Venlo ca. 1575, ovl. Venlo 21 Juni 1626; volgt III; uit het tweede huwelijk nog vier kinderen:
2. Joannes overleden vóór 1615
3. Wilhelmus, geb. te Venlo ca. 1578, ovl. te Roermond 24-12-1631, hij was regerend burgemeester van Roermond 1622 en 1631. Hij was gehuwd met Maria van Meijsenborgh, uit welk huwelijk de volgende kinderen: Elisabeth, Theodorus, Godefridus Wilhelmus, Wilhelmus.
4. Grietgen, overleden voor 09-10-1630, trouwde Petrus Cuijpers, overleden voor 06-10-1626, zoon van Peter Cuijpers en Theodora (Diricksken) Wijnen.
5. Anna, geb. ca. 1681, ovl. na 10-10-1615, was getrouwd met Wilhelmus Duycker.

III. Petrus Moeitz, geb. te Venlo ca. 1575, ovl. Venlo 21-06-1626. Op 09-07-1591 deed Mr. Johan Bartholdtz van Buerscheit te zijnen behoeve afstand op alle gerechtigheid als deze mocht hebben op het leengoed die Frieborgh of Vrijborg, gelegen op de Jodenstraat te Venlo. Op 21-06-1607 ontvingen hij en zijn echtgenote Aeltgen (of Aleidis) Hagens van Peter van Weset en Catrijn de Groet, zijn huisvrouw, en consorten den halven bouwhof Guetelroe (ook Moudtshof genaamd), gelegen te Blerick, leenroerig van het adellijk huis Bree (Maasbree), waarvan zij de andere helft reeds bezaten; op 15-12-1615 sloot hij een verdrag met den abt en het klooster van Aldencamp, wegens genoemden hof, waarbij de twee oude schilden en lijfsgewin-gerechtigheid, die dat klooster beweerde te hebben, wegens gemelde hoeve, werden afgekocht met 150 gulden Brabants. Hij deed 20-12-1618 den eed als raadsverwant en 19-12-1620 als schepen van Venlo, was regerend burgemeester in 1623 en wordt in 1625 vermeld als provisor der huisarmen. Zijn echtgenote Aeltgen Hagens schonk hem de volgende kinderen:

1. Theodorus (Dirk, Dederik), geb. te Venlo ca.1600, aldaar ovl. ca.1660, erfde van zijn ouders den halven hof Bosch te Leuth (D) bij Venlo, welke hij wegens schulden 13-01-1630 met zijn echtgenote verhypotiseerde. Zijn financiële toestand werd na verloop van jaren niet beter. Zijn vrouw was gestorven, zijn enig zoontje Petrus onder voogdij gesteld van zijn oom Gisbert Moeitz en de door de stad aangestelde voogden Hendrik Ingenhuys en Willem van Darth en uitbesteed bij zijn tante Margaretha Moeitz, echtgenote van den tollenaar Leonard van Aerssen, terwijl hij zelf in den kost was gegaan bij Willem de Groot voor 160 gulden per jaar. Genoemde halve hof werd 22-01-1644 in het klooster Maria-Weide aan Margaretha Craenen, weduwe van Johan Boermans de Oude, en haar zonen Johan en Egidius Boermans verkocht voor de som van 3400 gulden en 25 rijksdaalders. Ook het huis genaamd de Vrijborch, leenroerig van den koning van Spanje als hertog van Gelder, gelegen op den hoek van de Jodenstraat en de Houtstraat te Venlo moest hij 16-09-1644, uit kracht van brieven van octrooi van het hof van Gelder d.d. 12-12-1637 en nadere ordonnantie van hetzelfde hof dd. 21-05-1644, gerechtelijk verkopen, het kwam 16-09-1644 aan Dirk's zwager Leonard van Aerssen. Uit zijn huwelijk met Anna Boenen, dat 19-02-1623 was gesloten, werd een zoon geboren, Petrus (ged. 07-06-1630).
2. Gisbertus, graanhandelaar; geb. ca. 1602, ovl. vóór 06-03-1664; trouwde 16-01-1628 Agnes van Bueren, dochter van Cornelis van Bueren en Maria Sweijns. Kinderen van Gisbertus en Agnes:
• Aleidis (Aldegonde), gedoopt Venlo 08-04-1629, begraven Venlo 19-09-1689, trouwde (1). Venlo 29-01-1658 met Christophorus Hacken; trouwde (2). Bartholomeus Douven, gedoopt Maaseik 17-02-1632, rentmeester Venlo 1673, raadsverwant vanaf 1673, peyburgemeester Venlo 1675 en 1676, zoon van Melchior Douven en Anna Laureijnen.
• Maria, gedoopt Venlo 15-08-1631, begraven Venlo 05-11-1707.
• Petrus, gedoopt Venlo 17-04-1635, overleden Venlo 20-11-1685, munitiemeester Venlo, schepen Venlo vanaf 1675, regerend burgemeester Venlo 1678 en 1683, trouwde Gertrudis Catharina de Groot, gedoopt Venlo 01-06-1644, begraven Venlo 06-12-1707, dochter van Joannes de Groot en Elisabeth Woestingh.
• Cornelia, gedoopt Venlo 16-06-1643, begraven Venlo 16-01-1709.
• Elisabeth, gedoopt Venlo 01-12-1647, begraven Venlo 09-11-1712, trouwde Venlo 09-09-1683 met Arnoldus Bloemaerts, geboren Grave, overleden Venlo 13-01-1733, schepen Venlo 1688-1713, burgemeester Venlo 1692, 1697, 1699, 1705, 1706 en 1712, geheimraad van de keurvorst van de Paltz, zoon van de burgemeester van Grave, Franciscus Bloemaerts en Maria Leijten.
3. Margaretha, geb. ca.1604, trouwde 12-11-1628 Gerardus Honnen en daarna 03-10-1633 Leonardus van Aerssen, stadstollenaar 1620-64;
4. Leonardus (Linnert), geb. ca.1606, ovl. Venlo 15-07-1659, schepen Venlo 1651-1659, rentmeester Venlo 1651-1653, regerend burgemeester Venlo 1659, trouwde Venlo 06-03-1629 met Aleidis van Bueren, dochter van Cornelius van Bueren en Maria Sweijns.

 

Andreas Sanders, geb.08-06-1597, getr. 10-07-1633 met Anna van Geuterloo (alias ingen Riet, Mouts), hun kinderen:

1. Andreas, geb.00-02-1634 , getr.Maria Beurskens (Kessel)
2. Catharina, geb.07-02-1636, getr. Petrus Michels (Horst) 
3. Margareta, geb.12-03-1645, getr.Laurentius in gen Ael
4. Joannes, geb.13-10-1647, getr. Petronella Smits (Horst)
5. Maria, getr. (1) Godefridus Mans, getr. (2) Petr.Geurts
6. Jacoba, geb.04-01-1654

 

Huis Bree

Huis Bree was een kasteel uit de 14^e eeuw of eerder in de buurtschap 't Rooth bij Maasbree in de gemeente Peel en Maas. Het kasteel stond ook bekend als Huis Aarsen omdat de eigenaren in Arcen woonden. Op deze locatie bevindt zich tegenwoordig de boerderij de Plaats.
Het huis wordt in de leenregisters van de hertog van Gelre voor het eerst vermeld in 1431 met als eigenaar Brant die Rover (die tevens schepen in 's-Hertogenbosch was) en was daarvoor een leengoed van Cuijk. Dit kwam doordat de heer van Cuijk op 15 december 1400 al zijn bezittingen aan de hertog had afgestaan. De heerlijke rechten kwamen altijd toe aan de hertog. De kasteeleigenaar van dit riddermatig goed had wel recht op een adellijke plaats in de Staten van het Overkwartier.

Via Johanna die Rover die trouwde met Hendrik van der Donck, kwam het aan hun dochter, die trouwde met Herman van Winckelhuysen. Hun dochter Anna kreeg uiteindelijk via een proces dit bezit in 1571. Haar dochter Clara  Margaretha van Pallandt liet bij testament het huis na aan Johan Prayon die in 1642 ermee beleend werd. Na erfenisruzies werd Reynier van Gelre in 1650 ermee beleend naar Cuijks recht en voegde het toe aan zijn bezittingen te Arcen. Hij kocht ook de heerlijkheid Maasbree van de koning van Spanje erbij in 1673. De eigendom loopt dan hiermee gelijk op. De familie Van Dalwigk zu Lichtenfels verkocht de boerderij aan de burgemeester van Maasbree, Gerard Peeters, in 1871.

[Op een tekening van Jan de Beijer uit 1738 staat de ruïne afgebeeld als een rechthoekig en eenlaags kasteel met op een hoek, rechts van de ingang, een ronde toren]

 

---

[1] Genealogie Moeits – Moutz zie bijlage

[2] Zie bijlage Huis Bree (Wikipedia)

[3] Joannes Ingenhuys

[4] obenstaende

[5] goltgulden

[6] Gezinsklapper nr. 1531: Andreas Sanders, getr. Anna van Geuterloo (alias ingen Riet, Mouts), zie bijlage voor het hele gezin

[7] Vacant komen

[8] Gezinsklapper nr. 95: Andreas van Berchum, getr. Cunegundis Hilkens (Scheperjans)

[9] Hendrik van Haeff, zie gezinsklapper nr. 687

[10] Leonardus van Aerssen, stadstollenaar 1620-64, getr. 03-10-1633 met Margaretha Moeits, geb. ca.1604

Bodemloze put

Mijn moeder zei altijd: 'Niet klagen, er zijn altijd mensen die het slechter hebben!'.
Na een aantal onderzoeken zou er eindelijk een einde komen aan mijn continue vermoeidheid. Ik zou een nieuwe aortaklep krijgen. Eerst nog even een CT-scan maken van 't hart. Dat moet worden ingepland, dus wachten. Maar deze scan vond de hartchirurg onvoldoende, hij wilde een CT-scan van de hele romp! Om te zien of operatie via de lies mogelijk was. Aanschuiven in de rij, dus wachten.

Oei, er waren verdachte lymfekliertjes op de scan te zien Daarom eerst weer terug gestuurd naar de oncoloog! Die stelde een full body PET-CT-scan voor. Werd met voorrang aangevraagd, maar toch weer wachten.
En ja hoor, er waren inderdaad verdachte oplichtende kliertjes in de liezen en borst! Poeh poeh, dan maar met een biopt vaststellen wat de aard is. Want er zijn immers goedaardige en kwaadaardige kliertjes. Weer wachten.
Met een echo werden kliertjes gezocht om er stukjes uit te halen. In de linkerlies waren ze te klein, gelukkig lukte de biopt wel in de rechterlies. Dat moet 'n week op kweek staan, dat is te overzien en vanmorgen was het zover.
Onze fysieke en psychische toestanden waren de afgelopen maanden door teleurstelling en het lange wachten tot het uiterste getergd en gespannen. Nu zouden we dan eindelijk te horen krijgen hoe de rest van 2026 eruit gaat zien voor mijn vrouw en mij. Spannend (?) is nu het allerzwakste superlatief (!)

We komen net terug van de oncoloog. Na drie scans, drie keer bloedprikken, twee echo's en die ene biopt zouden ze het toch wel moeten weten. En ja hoor, wat dat weten betreft. Ik weet nu bijna letterlijk hoe het voelt in een bodemloze put te verdwijnen. En ja hoor, ik ben het (nog) levende bewijs dat onze zorg een vergelijkbare bodemloze put is.
Want nee, men kon aan de hand van de biopt (nog) niet de juiste diagnose stellen. Want nee, er moest operatief eerst nog een lymfekliertje weggehaald worden om de diagnose beter te kunnen stellen!!
Mijn diep in het vlees snijdende schrijnende teleurstelling zou me nu luid schreeuwend met de armen gestrekt naar de hemel in huilen moeten laten uitbarsten.
Maar helaas, ik moet rustig afwachten op een oproep voor chirurgie.

'Niet klagen, er zijn altijd mensen die het slechter hebben!'. Maar toch, het is niet iets van de laatste maanden. Vanaf juni 2022 bijna wekelijks afspraken, komende woensdag de volgende. En wees gerust, ik blijf aan de buitenkant heel begripvol en vriendelijk zoals 'mien mam' mij dat heeft geleerd.