Blierickse straotname de waeg kwièt ?

Ut is haos vastelaovend, dan meugs se schaele wazel verkoupe. Maar laes dit effe door! Ut is ech waor en kós zoeë maar in unnen buut gebroek waere!

Ik waas hiel bliej det ózze Hans Huijs zich op L1 sterk makde veur unne Blierickse waeg. Maar det is neet ut enige wao de waeg in Blierick krangs loupe.
Ut is un gojje gewuuente det doorgaonde waeg unne naam kriège van 'wao-ze-ós-nao-toe-bringe'. Dink dao-beej aan d'n Baoldersewaeg, Breetse waeg, Bookenderwaeg, Sevenumsewaeg en Horsterwaeg. Aan de andere kant van de Maas herkinne we waegwièzers as de Veldesewaeg, Herungerwaeg, Kaldekerkerwaeg, Tegelsewaeg en zelfs de Venlosewaeg.

Maar in Blierick zièn ze kómpleet de waeg kwièt. Zoe is-ter genne Blierickse waeg ‘in-velde-of waeg’ te bekinne! Maar d'r gaon waal hiel vuùl waeg richting Blierick. As we met unne 'helikopter-view' op un kaart kièke, dan loupe gewoeën hiel vuùl waeg nao Blierick! Maar genne Blierickse waeg!! Ut liek haos op un bewuste achterstelling, maar nae toch? Wae zuuj det wille of waorum zuuje ze det doon?

Waal hebbe we heej unne Venraoysewaeg en unne Eindhovensewaeg! Maar is det neet un bietje euverdreve? Ut is neet te gluive maar de Eindhovensewaeg eindig neet in Eindhoven. Nae, dae geit inens euver in de Venlosewaeg! Snap geej ut nog? Wie krangs kin ut zièn!? Met de Venraoysewaeg is ouk wat vraemps aan ut hendje. Dae stop zoeë maar erges, maar neet in Venraoy!?

Maar totaal van de pot gerök zièn waal de Henriëtte-Roland-Holstlaan en de Shakespeare-laan. Ut is eigelik dezelfde doorgaonde (gordel) waeg en ze ligge gewoeën in elkaars verlingde. Ózze navigatie verslik zich idders kièr in det Hen-ri-ëtte-Ro-land-Holst. Laote we dao ens op zien jan-boere-blierickse-fluitjes nao kièke.

We kómme van de brök oèt de stad en rieje euver de Burgemeister Gommansstraot (wat eigelik unne laan is) en eindige oèteindelik beej de rotonde Blariacum. Rechdoor geit allein unne fietsepaad. Rechsaaf kinne we euver de Henriëtte-Roland-Holstlaan richting Groeët Boller. Sterker nog, un stökske wiejer geit de waeg euver in de Groeët Bollerwaeg (wat ouk eigelik unne laan is). Snap geej ut nog? Kómpleet mesjogge!

Slaon we links aaf op die rotonde dan gaon we euver de Shakespeare-laan toch ech richting Hou-Blierick. Neum dae dan gewoeën de Hou-Blierick-laan potdomme. Dan is det veur idderein duudelik. Rechs gaon we nao Groeët Boller en links nao Hou-Blierick . . . . .

Ik schei d'r mei oèt! Maar wae dit allemaol inein gefiespernöld haet? Det mót emus zièn die hielemaol niks met Blierick haet! Ik zuuj zegge: d'n bessem d'r door! En veur ós nieje Blierickse raodsleeje: heej ligk un oètdaging.

En dan ut toppunt, legk mich ens oèt! Waorum leet de Jacq Grubbenlaan in Venlo?????? 

Moutzhof

Op het kruispunt van de N273 en de Hoverhofweg ligt boerderij Moutzhof. Achter de haag verscholen aan de rotonde Hoverhof op het adres Hoverhofweg 78, Hout-Blerick. Langs de bovenrand van de oude maasmeander Dubbroek liggen een aantal oude boerderijen. Moutzhof is een van de oudste boerderijen van Hout-Blerick. Oorspronkelijk heette deze boerderij, die al in 1329 bestond, Geuterlo of Goeterlo, hetgeen bezit in een bosrijke streek betekent. Om onduidelijke redenen heeft het geen monumentale status.In deze weblog is wat informatie verzameld die iets meer vertelt over deze bijzondere plek. In 1329 reeds was zij bezit van ene Rutgerus. In 1408 werd zij door Vriendzwent van Brede en haar zoon Willem van Kessel verkocht aan hun neef Reinier van Boerlo. Later werd zij o.a. via de families Mouts en Bucken eigendom van Philip Richarts en zij was 32 morgen groot. Vanaf de 17^e eeuw werd zij Moutzhof genoemd naar de Venlose eigenaar, de magistraatsfamilie Moutz of Moeits[1].

Hieronder staan een vijftal pagina’s getranscribeerd over de periode 1628-1648. Hieruit blijkt de relatie met het huis Bree (Brede, Maasbree) en het Cuijks recht. Tevens zien we twee generatie Moeits (Moutz): Dederich (±1600-1660) en Gijsbert (±1602-±1664). Ook een van de pachters wordt genoemd: Dries Sanders (geb.1597). In de bijlage wat meer toelichting op de genealogieën Moeits (Moutz) en Sanders. Ook verderop in de bijlage wat Wikipedia weet te vertellen over het huis Bree. Het is verre van compleet maar geeft wat meer zicht op de rijke geschiedenis van Hout-Blerick.

GAV 71 inv.nr.44 Huis Bree Lenen

[p.25] Dederich Meutz - Anno 1628 den 22 January ist voren mir Johan herr des hauss Bree[2] belent den Ehrentachtpar der vornhoeme Dederich Meutz mit dem hoff Gutelray samptt alle dat ingehorige appendentien und dependentien in kerspell Blerigh [Holtblerigh] g(e)legen in beijsein dat Erbare unnd Frome Jan van Hoff Johann Ingenhauss[3] unnd Henrich von Tongerloe als Mannen von Lehen, unnd hatt darauff obst[4] Dederich Meutz gewonlichen Eijdt gethan auch hergeweijtt behaltt, den hem mannen van lehen unnd umbstandt 15 ggl[5] behalsten gewonliche Jura ad 4 ggl, auch bej seinen Eijdt behalten, das Er das Lehen nit verenderen noch verplaitsen soll, dan mit g(e)willinghungh seine Lehen herns, ges(c)hrefen binne Venlo in obst Meutz behaussingh tagh und jhar als oben.

[61] Ich Johan von Praijon Poßeßor des hauß Bree attestiere ende certificere mitt diesen, dat ick op ernstelick anhalten von den Ehrenthofften ende sehr discretten Geistbert Moots burger binnen Venlo hebbe geconsentiert ende toegelaeten, consentire ende laete toe, mets diesen, dat hij uutter sijnen goedt genant Guteroij tot Holdblerlick geleg(en) aenden huiße tot Bree lehnrurigh, sall mogen vercoopen tot synen schonsten ende meisten profijt, twe stucken baulants genant die Hech mijtte ad acht ad negen morgen ungeferlich grott, oock is der vorss Gijßbert Moots hier mede groetroijestt, wat sich mehr befinden wirt von lehngoet vercocht te heeben, als hem in die octroye van 1630 vergunt kopperen sulcks vreij sullen ‘t lehnboeck mogen stellen, ende dat alles

[62] behandelick vnss ende jedermenniglich syn Recht ende gerechtigheitt, op conditie dat der vorss Gijsbert Mootz, gehalten sall syn heel transport vande voorss vercochte parcilen t’doen voor ons, ende mannen van lehn op feret dat het selve van geenen effect en sollen sortieren, offte bundig wessen, welcken transport oock alsoe op huijden dato onderschrieven voor mij ende mannen van lehn ondersch(reven) geschiedt ende gethan is an Driess Sanders[6], und heeben alsoe mitt deesen Driess Sanders aen vorgenoempte parcilen baulants als oock met and(ere) vercochte ses mergen Wijlandts ende Bongart in behoff der andere parthien ein belent ende voor unssen lehnman aengenoemen,

[63] die welcke alsoe dijckwils dit Lehn compt t' vaciren[7], sullen als dan per quota selven betalen tot Kucksen kluppeleen rechten, alles al soo gethan ten overstaen als lehrmannen Driess von Berchem[8] ende Heindrick von Hoff[9] die welcke dit beneffens mij mit eigener handt heeben onderschrieven actum Bree den 21 Martij 1640.
Johann von Praijon, Henrijck van Haeff als mannen van [leen]
Dries van Berchum
Dit selve heeft der Eerentachtbare Lenaert van Arssen[10] Burger en Tollenaer tot Arssen Venlo beschudt ende gerechticheyt betaelt den 28.April 1640.

[p.76] Op huijden den 20. April 1648 heeft voor mij Henrij Bernard edelman der Arthelerije van zijne Co. Ma^t leen[heere] ten overstaen van mijnne mannen van leen Dries Berchum en(de) Henrick van Haeff naer affsterven van Dirck Moutz, Lenaert van Arssen tollenaer dat leen den hoff Goeterloe genant tot Holtblerick inden kerspel Blerick geleghen mit alle zijnen toebehoor, rechten ende gerechticheyt soo wie hij aldaer geleghen is, gereleveert naer Kuijcksen rechten die iura daer toe staende betaelt den eerst(e) gedaen en(de) gelooft van desselve leen nijet te veralieneren, versetten off vercoopen sonder voorgaende consent en(de) octroye, en(de) sal doen in alles wat eenen getrouwen leenman zijn leenheere schuldich is, voorbehalden mij leenheer en(de) yeder een sijne goeden rechten, geschreven 20 April 1648 in presentie van voirss mannen van leen, welcken hoff oock altijt leenrurich is geweest aen het voirss Adelyck huys Brey naer Kuyckschen rechten actum den 20 April 1648. Bernard.

Bijlage

Genealogie Moeits – Moutz
Zie (1): Nieuw Nederlandsch biografisch woordenboek; zie (2) Genealogie Limburg Wiki Moeitz

I. Henricus Moeitz wijnkoopman, pachtte de tol van Venlo voor 7 jaar in 1541, ovl. voor 1565, trouwde Venlo 15-08-1537 Elisabeth Ingenhuys, dochter van Peter Ingenhuys en Margaretha Boener. Kinderen van Henricus en Elisabeth:

1. Petrus, jurist, ovl.Venlo 20-02-1620, schepen Venlo 1586-1620, regerend burgemeester 1590, 1596, 1600, 1604, 1607, 1614 en 1617, stadhouder van de Hornse lenen 1588, trouwde Anna Creckelmans, dochter van Georg Creckelmans en Otte van Ruremunde. Kregen drie kinderen: Henricus, Elisabeth, Petrus
2. Theodorus, volgt II.
3. Henrica, vermeld 1566-1592, weduwe in 1588, trouwde Venlo 27-05-1566 met Wilhelmus van der Donck.

II. Theodorus Moeitz (Dederick), geb. te Venlo ca. 1540, ovl. Venlo in 1598, zoon van Henricus en Elisabeth Ingenhuys. Hij was rentmeester van Venlo in 1570, peyburgemeester in 1588 en 1594, raadsverwant 1589-98. Hij woonde volgens de schatcedule van 1572 op de Jodenstraat en was in 1588 één der erfgenamen van Anna Ingenhuys, weduwe van Joannes de Verver. Hij trouwde 24-01-1565 Margaretha de Laet, dochter van Lenart de Laet (schepen van Venlo 1568-76) en Beatrix Roffertz en hertrouwde 26-01-1575 Elisabeth van Oeyen, dochter van Joannes van Oeyen. Zij leefde nog als weduwe 06-09-1621, toen zij aan pastoor Goswinus Deckers 300 gulden schonk om een schilderij voor de kerk aan te kopen. Uit het eerste huwelijk een zoon:

1. Petrus, geb. te Venlo ca. 1575, ovl. Venlo 21 Juni 1626; volgt III; uit het tweede huwelijk nog vier kinderen:
2. Joannes overleden vóór 1615
3. Wilhelmus, geb. te Venlo ca. 1578, ovl. te Roermond 24-12-1631, hij was regerend burgemeester van Roermond 1622 en 1631. Hij was gehuwd met Maria van Meijsenborgh, uit welk huwelijk de volgende kinderen: Elisabeth, Theodorus, Godefridus Wilhelmus, Wilhelmus.
4. Grietgen, overleden voor 09-10-1630, trouwde Petrus Cuijpers, overleden voor 06-10-1626, zoon van Peter Cuijpers en Theodora (Diricksken) Wijnen.
5. Anna, geb. ca. 1681, ovl. na 10-10-1615, was getrouwd met Wilhelmus Duycker.

III. Petrus Moeitz, geb. te Venlo ca. 1575, ovl. Venlo 21-06-1626. Op 09-07-1591 deed Mr. Johan Bartholdtz van Buerscheit te zijnen behoeve afstand op alle gerechtigheid als deze mocht hebben op het leengoed die Frieborgh of Vrijborg, gelegen op de Jodenstraat te Venlo. Op 21-06-1607 ontvingen hij en zijn echtgenote Aeltgen (of Aleidis) Hagens van Peter van Weset en Catrijn de Groet, zijn huisvrouw, en consorten den halven bouwhof Guetelroe (ook Moudtshof genaamd), gelegen te Blerick, leenroerig van het adellijk huis Bree (Maasbree), waarvan zij de andere helft reeds bezaten; op 15-12-1615 sloot hij een verdrag met den abt en het klooster van Aldencamp, wegens genoemden hof, waarbij de twee oude schilden en lijfsgewin-gerechtigheid, die dat klooster beweerde te hebben, wegens gemelde hoeve, werden afgekocht met 150 gulden Brabants. Hij deed 20-12-1618 den eed als raadsverwant en 19-12-1620 als schepen van Venlo, was regerend burgemeester in 1623 en wordt in 1625 vermeld als provisor der huisarmen. Zijn echtgenote Aeltgen Hagens schonk hem de volgende kinderen:

1. Theodorus (Dirk, Dederik), geb. te Venlo ca.1600, aldaar ovl. ca.1660, erfde van zijn ouders den halven hof Bosch te Leuth (D) bij Venlo, welke hij wegens schulden 13-01-1630 met zijn echtgenote verhypotiseerde. Zijn financiële toestand werd na verloop van jaren niet beter. Zijn vrouw was gestorven, zijn enig zoontje Petrus onder voogdij gesteld van zijn oom Gisbert Moeitz en de door de stad aangestelde voogden Hendrik Ingenhuys en Willem van Darth en uitbesteed bij zijn tante Margaretha Moeitz, echtgenote van den tollenaar Leonard van Aerssen, terwijl hij zelf in den kost was gegaan bij Willem de Groot voor 160 gulden per jaar. Genoemde halve hof werd 22-01-1644 in het klooster Maria-Weide aan Margaretha Craenen, weduwe van Johan Boermans de Oude, en haar zonen Johan en Egidius Boermans verkocht voor de som van 3400 gulden en 25 rijksdaalders. Ook het huis genaamd de Vrijborch, leenroerig van den koning van Spanje als hertog van Gelder, gelegen op den hoek van de Jodenstraat en de Houtstraat te Venlo moest hij 16-09-1644, uit kracht van brieven van octrooi van het hof van Gelder d.d. 12-12-1637 en nadere ordonnantie van hetzelfde hof dd. 21-05-1644, gerechtelijk verkopen, het kwam 16-09-1644 aan Dirk's zwager Leonard van Aerssen. Uit zijn huwelijk met Anna Boenen, dat 19-02-1623 was gesloten, werd een zoon geboren, Petrus (ged. 07-06-1630).
2. Gisbertus, graanhandelaar; geb. ca. 1602, ovl. vóór 06-03-1664; trouwde 16-01-1628 Agnes van Bueren, dochter van Cornelis van Bueren en Maria Sweijns. Kinderen van Gisbertus en Agnes:
• Aleidis (Aldegonde), gedoopt Venlo 08-04-1629, begraven Venlo 19-09-1689, trouwde (1). Venlo 29-01-1658 met Christophorus Hacken; trouwde (2). Bartholomeus Douven, gedoopt Maaseik 17-02-1632, rentmeester Venlo 1673, raadsverwant vanaf 1673, peyburgemeester Venlo 1675 en 1676, zoon van Melchior Douven en Anna Laureijnen.
• Maria, gedoopt Venlo 15-08-1631, begraven Venlo 05-11-1707.
• Petrus, gedoopt Venlo 17-04-1635, overleden Venlo 20-11-1685, munitiemeester Venlo, schepen Venlo vanaf 1675, regerend burgemeester Venlo 1678 en 1683, trouwde Gertrudis Catharina de Groot, gedoopt Venlo 01-06-1644, begraven Venlo 06-12-1707, dochter van Joannes de Groot en Elisabeth Woestingh.
• Cornelia, gedoopt Venlo 16-06-1643, begraven Venlo 16-01-1709.
• Elisabeth, gedoopt Venlo 01-12-1647, begraven Venlo 09-11-1712, trouwde Venlo 09-09-1683 met Arnoldus Bloemaerts, geboren Grave, overleden Venlo 13-01-1733, schepen Venlo 1688-1713, burgemeester Venlo 1692, 1697, 1699, 1705, 1706 en 1712, geheimraad van de keurvorst van de Paltz, zoon van de burgemeester van Grave, Franciscus Bloemaerts en Maria Leijten.
3. Margaretha, geb. ca.1604, trouwde 12-11-1628 Gerardus Honnen en daarna 03-10-1633 Leonardus van Aerssen, stadstollenaar 1620-64;
4. Leonardus (Linnert), geb. ca.1606, ovl. Venlo 15-07-1659, schepen Venlo 1651-1659, rentmeester Venlo 1651-1653, regerend burgemeester Venlo 1659, trouwde Venlo 06-03-1629 met Aleidis van Bueren, dochter van Cornelius van Bueren en Maria Sweijns.

 

Andreas Sanders, geb.08-06-1597, getr. 10-07-1633 met Anna van Geuterloo (alias ingen Riet, Mouts), hun kinderen:

1. Andreas, geb.00-02-1634 , getr.Maria Beurskens (Kessel)
2. Catharina, geb.07-02-1636, getr. Petrus Michels (Horst) 
3. Margareta, geb.12-03-1645, getr.Laurentius in gen Ael
4. Joannes, geb.13-10-1647, getr. Petronella Smits (Horst)
5. Maria, getr. (1) Godefridus Mans, getr. (2) Petr.Geurts
6. Jacoba, geb.04-01-1654

 

Huis Bree

Huis Bree was een kasteel uit de 14^e eeuw of eerder in de buurtschap 't Rooth bij Maasbree in de gemeente Peel en Maas. Het kasteel stond ook bekend als Huis Aarsen omdat de eigenaren in Arcen woonden. Op deze locatie bevindt zich tegenwoordig de boerderij de Plaats.
Het huis wordt in de leenregisters van de hertog van Gelre voor het eerst vermeld in 1431 met als eigenaar Brant die Rover (die tevens schepen in 's-Hertogenbosch was) en was daarvoor een leengoed van Cuijk. Dit kwam doordat de heer van Cuijk op 15 december 1400 al zijn bezittingen aan de hertog had afgestaan. De heerlijke rechten kwamen altijd toe aan de hertog. De kasteeleigenaar van dit riddermatig goed had wel recht op een adellijke plaats in de Staten van het Overkwartier.

Via Johanna die Rover die trouwde met Hendrik van der Donck, kwam het aan hun dochter, die trouwde met Herman van Winckelhuysen. Hun dochter Anna kreeg uiteindelijk via een proces dit bezit in 1571. Haar dochter Clara  Margaretha van Pallandt liet bij testament het huis na aan Johan Prayon die in 1642 ermee beleend werd. Na erfenisruzies werd Reynier van Gelre in 1650 ermee beleend naar Cuijks recht en voegde het toe aan zijn bezittingen te Arcen. Hij kocht ook de heerlijkheid Maasbree van de koning van Spanje erbij in 1673. De eigendom loopt dan hiermee gelijk op. De familie Van Dalwigk zu Lichtenfels verkocht de boerderij aan de burgemeester van Maasbree, Gerard Peeters, in 1871.

[Op een tekening van Jan de Beijer uit 1738 staat de ruïne afgebeeld als een rechthoekig en eenlaags kasteel met op een hoek, rechts van de ingang, een ronde toren]

 

---

[1] Genealogie Moeits – Moutz zie bijlage

[2] Zie bijlage Huis Bree (Wikipedia)

[3] Joannes Ingenhuys

[4] obenstaende

[5] goltgulden

[6] Gezinsklapper nr. 1531: Andreas Sanders, getr. Anna van Geuterloo (alias ingen Riet, Mouts), zie bijlage voor het hele gezin

[7] Vacant komen

[8] Gezinsklapper nr. 95: Andreas van Berchum, getr. Cunegundis Hilkens (Scheperjans)

[9] Hendrik van Haeff, zie gezinsklapper nr. 687

[10] Leonardus van Aerssen, stadstollenaar 1620-64, getr. 03-10-1633 met Margaretha Moeits, geb. ca.1604

Bodemloze put

Mijn moeder zei altijd: 'Niet klagen, er zijn altijd mensen die het slechter hebben!'.
Na een aantal onderzoeken zou er eindelijk een einde komen aan mijn continue vermoeidheid. Ik zou een nieuwe aortaklep krijgen. Eerst nog even een CT-scan maken van 't hart. Dat moet worden ingepland, dus wachten. Maar deze scan vond de hartchirurg onvoldoende, hij wilde een CT-scan van de hele romp! Om te zien of operatie via de lies mogelijk was. Aanschuiven in de rij, dus wachten.

Oei, er waren verdachte lymfekliertjes op de scan te zien Daarom eerst weer terug gestuurd naar de oncoloog! Die stelde een full body PET-CT-scan voor. Werd met voorrang aangevraagd, maar toch weer wachten.
En ja hoor, er waren inderdaad verdachte oplichtende kliertjes in de liezen en borst! Poeh poeh, dan maar met een biopt vaststellen wat de aard is. Want er zijn immers goedaardige en kwaadaardige kliertjes. Weer wachten.
Met een echo werden kliertjes gezocht om er stukjes uit te halen. In de linkerlies waren ze te klein, gelukkig lukte de biopt wel in de rechterlies. Dat moet 'n week op kweek staan, dat is te overzien en vanmorgen was het zover.
Onze fysieke en psychische toestanden waren de afgelopen maanden door teleurstelling en het lange wachten tot het uiterste getergd en gespannen. Nu zouden we dan eindelijk te horen krijgen hoe de rest van 2026 eruit gaat zien voor mijn vrouw en mij. Spannend (?) is nu het allerzwakste superlatief (!)

We komen net terug van de oncoloog. Na drie scans, drie keer bloedprikken, twee echo's en die ene biopt zouden ze het toch wel moeten weten. En ja hoor, wat dat weten betreft. Ik weet nu bijna letterlijk hoe het voelt in een bodemloze put te verdwijnen. En ja hoor, ik ben het (nog) levende bewijs dat onze zorg een vergelijkbare bodemloze put is.
Want nee, men kon aan de hand van de biopt (nog) niet de juiste diagnose stellen. Want nee, er moest operatief eerst nog een lymfekliertje weggehaald worden om de diagnose beter te kunnen stellen!!
Mijn diep in het vlees snijdende schrijnende teleurstelling zou me nu luid schreeuwend met de armen gestrekt naar de hemel in huilen moeten laten uitbarsten.
Maar helaas, ik moet rustig afwachten op een oproep voor chirurgie.

'Niet klagen, er zijn altijd mensen die het slechter hebben!'. Maar toch, het is niet iets van de laatste maanden. Vanaf juni 2022 bijna wekelijks afspraken, komende woensdag de volgende. En wees gerust, ik blijf aan de buitenkant heel begripvol en vriendelijk zoals 'mien mam' mij dat heeft geleerd. 

Visvergunning, maar van wae ??

Ik praot euver zón 70 jaor geleeje. Ózze pap dae waas toen penningmeister van de Blierickse visclub de Goede Hoop en idder veurjaor waas ut zoe-wièd. Alle leeje kwame keurig beej ós thoès in de nette veurkamer eur visvergunning ophaole en gelièk de contributie veur un jaor betale. Niks via de bank euvermake of met un ‘tikkie’. Gewoeën hendje-kóntentje en veilig opgeborge in zón metale kisje. Ik zoot d’r döks beej as snótneus en lierde al jóngk wat visserslatièn is. Wat ik ouk begreep is, dat ze met die visvergunning mochte visse in de Majjem. Maar ouk in de Wassum, want dao had de visclub de rechte van gepach.

Maar wie zit det met die rechte? Wie ik begrièp is de Maas van de Rijkswaterstaat! Maar die visrechte det is wat cómplexer. Blièkbaar leet un belangrièke rol beej Sportvisserij Limburg (VISPAS) die visvergunninge oètguuef, maar die doon det smeis via de lokale ‘hengelsportverenigingen’. En dan hebs se ouk permissie um op plasse te visse die weer in ut beheer ligge van die clubs. Zoe-as beej veurbeeld de Tangkoel van Hou-Blierick. Dus de meugs neet zoeë maar euveral dien gaerdje oètgoèje. Nae, de mós toestumming hebbe van die ‘rech’ hebbe op det water.

Veur d’n tièd van Napoleon (1793-1814) had de adel ut rech op grónd, water en wind! De boere betaalde veur ut gebroèk van de grónd aan d’n hier, de meulenaers betaalde aan d’n hier veur ut gebroèk van ut struimende water veur de watermeules en de wind veur de windmeules. En ouk de visseriej-rechte loge beej de (plaatselikken) hier. Ik gaef óch twieë moèje veurbeelde oèt 1598 en oèt 1727.

In un akte van 12 fibbrewarie 1598 kriège Robert, Aernt en Adriana van Dursdael ut rech op de halve visseriej veur Venlo aan d’n Blierickse kant. Eur moder Margreta van Beringen is pas gestorve en de kanselier van ut vorstendóm Gelre en graafschap Zutphen verklaort en bevestig det de rechte op eur dreej kinder euvergaon. De cómplete teks steit heejónder veur de echte leefhebbers.
[gevónde in Mestreech HCL 01.004; inv.1191 nr.3]

Op 13 mei 1727 duit zich un probleem veur! Mót ge waal weite, toendertièd waas Venlo Staats en Blierick Pruussisch. Aan wae mótte de visrechte aan d'n Blierickse kant betaald waere? Aan de keuning van Pruusses of aan de State van Nederland. Herman Moorrees (1687-1755) waas burger koopman in Venlo en had de halve visseriej aan d’n Blierickse kant in lieën. In 1727 vroog hae um ontslage te waere ‘ende buijten schade en kosten gestelt’, van de actie van de keuning van Pruusses van zien lieën euver die halve visseriej in de Maas aan d’n Blierickse kant. De State kóste niks doon umdet in ut Tractaat van Utrecht van 02 april 1713 ut ambt Kessel ‘met alle sijne rechten, gerechtigheden, souverainiteijt, leenen, domainen’ ware euvergegaon nao de keuning van Pruusses. Ein en ander woord nog ens bekrachtigd in ut Barrièretraktaat van 15 november 1715. Det gold dus ouk veur de ‘gerechtigheden mede gehoort de halve Maas van het dorp Kessel tot Geisteren, beijde inclusive en dat de visscherije in een deel der halve maas tegens over ende omtrent Venlo’. Echter de bezitters van de visseriej-rechte zagte det zeej eur nieje eed ‘in handen van den Stadthouder van de Leenen te Venlo hebben gedaen’. Um dit te doorbraeke woord geadviseerd um met de keuning van Pruusses ‘in conferentie te treden’ um de eigenaere van ut lieën ‘ongemolesteert’ te laote.
[gevónde in ut Landesarchiv NRW; Geldern, Justizhof AA 0069, Nr. 39; Territorialrecht über das Haus de Stay bei Venlo (1727-1765)]

De acte van 12-02-1598:
Ick hieronder geschreven Cancelaer des furstendoms Geldre ende graeffschaps Zutphen / ende Stadthouder vande leenen aldaer / bekenne ende attestere mitz desen dat Joncker Robert van Doersdael voor hem selven ende vuyt den naem van Joncker Aernt en Jonc(kfrouwe) Adriana van Doersdael sijnen broeder ende suster te leen ontfangen heeft de halve visscherije voor Venlo aende Blericksche sijde gelegen / in xutie van Joncker Johan van Blittersdorp en Dierick vander Linden als leenmannen / hem aengestorven bij doode van Jonc(kfrouwe) Margreta van Beringhen haere moeder / hebbende het hergewaet met de hooghe gerechticheyt daervan betaelt / daervan ick hem belove te ontlasten en beuren en tegens eenen yeder / ende alsoo daer tegenwoordigh nu en int en is het offitie van leengreffier bedyen [en] / ende datmen sulcx de bryeven nyet opmaecken en can belove ick hem daervan te doen hebben bryeven in gewoonlicker formen / ende sal middeler tijt dese mijne acte hem strecken inde plaetse van dyen / ten oerconde mijns hanteyckens en pitsiers (zegel) hieronder gestelt. Actum tot Ruremunde den xii-en february 1598.

Mien C&A maedje

Ut is 50 jaor geleeje, ik had un kantoérbaan en dan waas ut d'n broèk desse idder jaor wat niejs kochs. Wie ik nog un jungske waas ging mien aldste zuske met mich nieje kleier koupe. En noow duit mien allerleefste vrouw det. En die let ouk op det ut beejein pas en of ik d'r netjes genóg oètzeen. Maar mien ierste vrouw had dao weinig sjoege van en dus meus ik det zelf oètzeuke. En zoeë taege Paose trok ik de mekkelikke schoon aan en ging nao de stad en leep beej C&A binne. Ik schuumde wat tösse de kolbaertjes en de lange bókse en rakde steeds mier van de wap. Wat meus ik in Gods hiere naam keeze?

En toen hoord'ik inens achter mich: 'Kin ik óch erges met helpe?'. Verbaas keek ik um en dao stónd un knap blónd maedje in un strak C&A-pekske. Ik mómpelde: 'Ik zeuk un kolbaertje en twieë lange bókse'. Ut noom mich op van top wies tieën en kwaam effe later met twieë kolbaertjes truuk. Ik pasde die veur ut speegel en mien C&A-maedje leep alweer weg. Weer effe later kwaam ut truuk met dreej kleure bókse en heel die veur de kolbaertjes. 'Ik heb bandploèjbókse veur óch oètgezóch, want ik zeen det ge dieke baovebeìn heb', en ik kroop in zón paskaemerke. Hèt bleef boète staon en wie ik mien dreej bókse gepas had, stónd ut te wachte met un paar leech-kleurige euverhaemde en unne beejpassende slieps. Hiel beejdehand heel ut twieë lange bókse ónder ein kolbaertje en froemelde die euverhaemde en dae slieps d'r tösse. Un bietje aafstandelik maar duudelik oprech zag ut: 'Det zal óch erg good staon'.
Hèhè, det maedje wis neet wie good det ut mich geholpe had. Ut brach miene nieje outfit keurig nao de kassa en ik kós nog net: 'Bedank hè' zegke. Want ut waas alweer weg.

Ut jaor daorop, weer kort veur Paose wie zich det zoeë huurde, leep ik weer C&A binne en zóch mien C&A-maedje. Ik waas bliej det ik um herkinde en ut vroog hiel ónderkoeld: 'Wao kin ik óch met helpe?'. En ik waas ut kómmende jaor weer keurig gekleid. En de minse (laes vrouwe) zagte: 'Wat steis se d'r good op Jan!'. En dan dóch ik aan mien C&A-maedje.
Zoeë ging det un aantal jaore en wie gewuuenlik taege Paose leep ik C&A binne en strekde miene nek op zeuk nao mien eige vertrouwde pasmaedje. Maar wie ik ouk zóch? Ut waas d'r neet en nemus vroog d’r mier wat ik zóch. Dus klambde ik zón jóngk dingk aan en beschreef det maedje wat ik zóch. 'Aoh, ik weit wae ge bedoelt, maar det is getrouwd en werk heej neet mier'. Ik veulde mien schouwers aafhange en ut loeëd zakde mich in de gemekkelikke schoon. Ut waas un döbbel geveul want ik neem aan det ut gelökkig getrouwd waas. Maar ik veulde mich un klein bietje in de steek gelaote.

Ik zag taege det maedje det ik un kolbaertje met beejpassende bóks zóch. Ut ging op zien tieënkes staon, keek euver de stellinge die oètpuilde met manne-kleier en wees met zien lank dun vingerke: 'Dan mót ge in de volgende gangk zièn'. Maar de zin waas mich inens euver en besloot nog un jaor met miene bestaonde garderobe te doon.

Ik dink nog dökker aan mien C&A-maedje, ik kin um neet van naam, ut bleef zelfs wat aafstandelik. Maar ik had um in mien hert geslaote en bin dankbaar det ik um heb liere kinne. En ik weit ut zeker, ouk winkelmaedje is un ech vak.

Ut snièjt boète

Ik zit achter miene kómpjoèter en dink wat veur mich oèt. Boète fluit de wind en ut snièjt flink. Dieke snieje-vlokke vleege naeve de roète. Vanmiddig gaon we effe un klein stökske d’r oèt um dae snièje ónder de schoon te huùre krake.

Ik kièk umhoeëg nao mien prikbord. Rechsbaove un foto van ózze Sjak en mien letste (internationale) startnummer. Links-ónder in ut hukske kiek ós mam mich aan en det guuef altièd un good geveul. Ouk un paar minse die ik hiel erg mis en neet wil vergaete zitte stevig achter un paar punaiskes. Un paar kranteknipsels en un klein kedootje van emus nao ein van mien laezinge. Links baove un moèj paters-kruutske, want vruùger zagte minse: ‘Idder huuske haet zien kruutske’. En in dae zin haet mien prikbord zien eige kruutske. Ik heb d’r oeits mier as 120 in alle maote opgepik op rómmelmèrte en ze opgeknap. Ze verdeende van mich un niej laeve. Maar wie we wat kleiner ginge woeëne hebbe we ze nao de Locht in Melderslo gebrach. Van un paar kós ik moeilik aafstand doon en die hange nog heej erges in hoès. En die good kièke óntware erges ouk nog as kleine herinneringe un hertje, un ingelke en un zónnebloom.
Achter det kruutske links baove hange herinneringe aan mien sport. Want de werpnummers in de atletiek zièn al verschrikkelik lang mien passie. D’r hange ouk un paar medailles van Nederlandse Kampioenschappe. Ik tel dreej golde, ein zilvere en twieë brónze. Normaal verdwiène die nao un jaor in un plestiek täöt as d’r nieje beej kómme. Maar det geit veurluipig effe neet gebeure, dus bliève ze nog un tiedje hange. Dao tösse in prièke twieë certificate van twieë Nederlandse records oèt 2022. In Merksem verbaeterde ik in juni 2022 de records met kogelslingere en gewichwerpe beej de alde menkes van baove de 75!

Vanaaf daen tièd bin ik al haos veer jaor aan ut sukkele. Nae, neet schrikke, ik gaon neet klage. Maar ik heb waal vuùl mótte inlevere. Miene pièn aan de gewrichte door reuma, mien lieëge kónditie door un slech werkende hertklep en dao baoven-op miene lymfeklier-kanker. Al veer jaor bin ik aan ut doktere en ut schuut maar neet op.
En dan kièk ik nao ós mam op mien prikbord en dan huùr ik eur zegke: ‘D’r zièn altièd minse die ut nog erger hebbe’. Dus neet ligge te eiere en mótte we d’r wat van make. En dus zit ik wat dökker achter miene kómpjoèter en bedink waal weer wat. Euver mien Blierick is altièd waal wat te schriève of oèt te zeuke. Korte stökskes goèj ik op ut internet en wat langere verzinsels wachte nog op unne sponsor um ze oèt te kinne gaeve. Ik heb un book klaor ligge euver de dreej schippersherberge die Blierick oeits rièk waas (de Staay, Sur Meuse en ut Gièsehoès). Un nog iets dieker book heb ik beejein gezeumerd euver wat d’r allemaol in de tachtig-jäörige oorlog (1568-1648) heej zoe-al gebeurd is. Allein ut oètzeuke guuef al un good geveul.

Ut snièjt nog altièd boète, ik zit achter miene kómpjoèter en dink wat veur mich oèt. Gaer zuuj ik met miene vrind gaon atletieke en nog leever met mien maedje weer nao Spanje veur langeren tièd. Maar det geit effe neet, medische meules dreie noow einmaol verschrikkelik traog. En wie mien alder zuske zaet: ‘As se dich einmaol te pakke hebbe, laote ze dich neet mier los’. 

Dus begin ik maar aan ut Bliericks waordebook. Want niks doon met dien laeve, det guuef ut nog effe neet.

Bliericks schriève

Wat hebbe Wiel Aerts (1882-1970), Jacq Grubben (1936-2024) en die schrièvers van al die Blierickse vastelaoves-tekste gemein? Die hadde ut lef um op eur eige wièze in eur eige moderstaal te schriève euver vruùger en noow. Ut ware gen goeroe’s of taalkundige want die vertelle dich was se fout duis en wie ut eigelik zuuj mótte. Wiel en Jacq c.s. schreve oèt eur hert, wie mam eur det gelierd hei. Det kin noeits fout zièn. Zeej ware mien veurbeelde wie we ut Bliericks mótte schriève, aksepteere en noeits bekritiseere. Ut is gen dictee maar un huùrspel met die moèje klanke wie mam ut zag.

Tuurlik, minse hebbe sóms hölp nuuedig um te beginne met plat schriève. 'Spellingsregels 2003 Limburgse dialecten' gaeve haldvas en cursusse van Veldeke helpe óch good op waeg. Maar gank dan óche eige waeg, schrièf veural wie ge ut zelf bedóch, gedruimp, oèt gekwazeld en belaef heb. En beschrièf die wäördjes en die klanke wie óch moder die sprook. En gaef andere ouk die ruumte.

Want Bliericks is zón verschrikkelik moèj dialect. As ik erges wièd e-weg emus Bliericks huùr praote dan duit mich det good, mien hert mak dan un sprungske. En laot veural niks verlaore gaon. Hebs dich ut euver zakdook en ikke euver dezelfde zadook? Prima toch! Had dien moder ut euver Holt-Blierick en die van mich ut euver Hou-Blierick? Waog ut neet um te zegke det ein van die moders ut 'fout' had! De meiste hebbe ut euver unne dieke boer, nou ik zeg dao unne diekem boer taege. Want zoeë zag ós mam det. Um maar te zwiège euver vruger, vruùger of vrujer. Alledreej good en alledreej hiel lang geleeje.

Van mich zult ge neet huùre wie ge ut mót schriève. Meschiens waal unne gojje raod! Ge mót gewoeën beginne met schriève, ouk nao óch kinder en kleinkinder. Allein zoeë halde we ós eige dialect laeventig. Foute make besteit neet. En ge zult merke det door ut te doon, ut ouk steeds baeter geit.

Ik kin ut weite want ik schrièf al tieën jaor idderen daàg wat in mien eige Bliericks. As mien vrouw ut wat vind kómme ze in miene blog (https://blerickvroeger.blogspot.com/ ) te staon, dae in de loup van d’n tièd mier as 125.000 kier is gevónde. Minse vrooge mich um un book oèt te gaeve, ut zièn d’r intösse al veer gewaore. Miene kwats wuùrd veurgelaeze in verzörgingshoèze. Ik huùr det aldere kinder miene kwazel aan eur elders veurlaeze. Ik wil dao-mei neet stróntse! Tuurlik veult det good, maar mak mich neet gruuets.

Waal dankbaar nao Wiel, Jacq en al die andere die mich leete zeen wie ze eur eige moderstaal in letterkes, accente, wäördjes, zinne en verhaole wiste te vange.

En ós Blierick det zal noeits vergaon, zoe-lang de wortel en de pin blief bestaon.