Effe greeke

Ech waal un geweldig idee van die Venlose met eure greekbaer. Humor, nostalgie, kuns en historie in ein massief beeld gevange. Weej in Blierick mótte ut doon met twieë van die halve hiepe op de mèrt. En die liekene in de vaerste vaerte hielemaol nörges op. Op zien plat gezag: wie un tang op un verke.

Noow kóm ik zelf dus van Blierick en natuurlik hebbe weej dao ouk altièd waal wat te greeke. Laote we ens kièke zón 70 jaor geleeje beej ós thoès. Alleriers makde ós mam mich dökker oèt veur unne vraetbaer. Det waas haos iddere zaoterdig raak nao mien zoe-vuulste sneej verse witte mik van Hadje Tiètelaer met diek de bótter d’r op en wao de gekleurden hagelslaag van De Ruijter net op bleef ligke.

En as ik ózze pap te vuul aan ziene kop zanikde of ik mei moch gaon visse nao d'n Kaolentip, dan neum de hae mich unne greekbuul.
Noow leet Venlo aan d'n andere kant van de Majjem maar begrièp ge aevegood det ik effe ut spaor kwièt bin? Dae greekbaer vlook toch behuùrlik met mien eige ervaring, opvoeding en de taal van mien elders.
Wat unne baer is, det weite we waal. En unne buul is unne zak, meschiens symbolisch un pepeere täöt. En wat minder symbolisch unne vervaelende poepzak. Maar wao löp ut beej mich spaak?

Ós mam neumde mich unne vraetbaer en veur ózze pap waas ik unne greekbuul. Ut liek un bietje op mei-lifte met die Venlose, maar ik vind det die halve hiepe aan vervanging toe zièn.

Stone skimming

Ik loos det in Maaseik ut Belgisch-Nederlands kampioenschap Stone Skimming waas gehalde. Niejsgierig wie ik bin meus ik weite wat det waas. En wat dinks se?? Gewoeën op zien Bliericks gezag: schielvere!! Met platte steinkes zoe-wièd meugelik euver de Majjem ketse. Deje weej vruùger al as kleine blage. We zóchte wat platte stein en probeerde die nao de Venlose kant te ketse. Net wie Jaer en Sef op dae zónnige zaoterdigmiddig.

Ze leepe same zoeë doeën meugelik naeve de Maas zoe-det de scheunkes net neet naat woorte. Jaer schöpde taege unne stein en dae stuiterde eine kier op ut water! ‘Verroes’, zaet Sef, ‘we doon unne wedstrièd schielvere’.
En hae bukde zich en rapde unne rónde platte stein op en heel dae umhoeëg as of hae unne zeldzame diamant had gevónde. Jaer keek um wat lachend aan:
‘Dae? Det is genne schielverstein, det is unne mislökde pannekook’.
Ze meuste d’r allebei met lache maar ginge waal op zeuk nao zoeë vuul en zoeë plat meugelikke rónde stein. Die ieuwelank ware gesleepe en aan de kant gerold door ut Maaswater. D’r loge d’r genóg en effe later veele de korte bókse zoe-wat van eur kónt. De bókse-tesse vol met schielverstein. Jaer meus zien bóks ophalde en zag:

‘Welke regels spraeke we aaf?’.
‘Wae ziene stein de meiste kiere luuet ketse!’, zag Sef.
‘En ouk dae ut wietste kump. We perbere de Venlose kant te bómbardére’, zag Jaer.
‘En dae verluus?’.
‘Dae mót op de bloeëte veut nao hoès!’.
Jaer greuzelde. ‘As die platveut van dich dao maar taege kinne.’
Sef moch beginne. Hij pakde ziene ierste stein tösse doèm en wièsvinger, bukde zich wat veur-euver, haolde deep aom en leet ziene stein met unne sierlikke zwei euver ut water ketse.
Tik . . . .tik . . .tik . .tik . tik . . .
‘Vièf kier, hebs se det gezeen?’ Sef vergoot effe zien zwaore tesse en makde un sprungske. Hae kós nog net zien bóks redde.
‘Jao jao’, zag Jaer, ‘ik zoog des se zoe-wat in de Majjem kiepersde’.

Noow waas ut de beurt aan Jaer. Hae dreide met ziene gestrekde rechter erm wie hae det gezeen had beej hónkbal en beej cricket.
‘Let op breur, zoeë mós se det doon!’.
‘Zjoeppp’. Aoh jeij, de stein vloog linae-recta de Majjem in.
‘Eine kier’, kós Sef nog net oètbringe en barsde van ut lache, ‘sensationeel, met eine kets direk nao d’n baom’.
Jaer stónd d’r wat beteuterd beej te kièke en zoog zich al met bloeëte veut op hoès aan gaon. Maar hae herpakde zich:
‘Det waas um te perbére’, mómpelde Jaer.

De tesse rakde laeg en Sef stónd nog altièd veur. Jaer begós nog fanatieker te zeuke nao dae ultieme stein:
‘Heej veul ens, zoeë glad wie un stökske zeip’. Sef knikde wat benépe en Jaer zat aan:
Tik . . . . . . . .tik . . . . . . tik . . . . . tik . . . .tik . . .tik . .tik...
‘Zeve kier!’ schrieëwde hae. ‘Ik lig ierste! Ik waer de kampioen!’.
Hae spróng op en gleej oèt euver die gladde maaskeie. Achtereuver dónderde hae met zien kónt met unne ‘ploens . . ‘ in ut water.
‘Helluppp . . . ‘, schrieëwde Jaer en Sef barsde ut oèt van ut lache. Un bietje wiejer zoot unne aldere mins röstig te visse en dae schrók van ut kabaal van die twieë sneuzels.
‘Maar jónges’, zag hae hiel druueg, ‘ik vis heej al dertig jaor, maar geej ziet de ierste twieë die mier leweit make dan de aende’.
As of ze ut begrepe hadde, begóste un paar niejsgierige aendjes te kwake en makde zich oèt de struùk.
Jaer schravelde zeiknaat oèt ut water en ut spelke schielvere waas aafgeloupe. Die zeve kier van Jaer bleek de hoeëgste score.
‘En det beteikent?’, zag Jaer hiel häöskes en schödde metein dao nao ziene nog druuege kop, ‘laot die bloeëte veut maar zitte Sef’.

Effe later zote ze same op te druuege op un benkske naeve de Staaiwaeg en keke oèt euver die altièd moèje moder Maas.
‘Wets se’, zaet Jaer, ‘volgende waek neem ik miene getrainde super-schielver-stein mei’.
‘Wat zaes se? Unne stein wao se met geoefend haes?’.
Sef verslikde zich haos van ut lache. Want örges midde in de Majjem loog dae perfekte platte schielverstein. Te wachte op unne volgende nog maffere wedstrièd.

En astebleef: Stone Skimming!! Laote we ut bieësje gewoeën beej de Blierickse naam neume: Schielverstein!!

Un niej klepke

De letste daag meus ik un paar kier dinke aan wat Neil Armstrong zei wie dae ziene ierste stap op de maon makde in 1969: ‘That's one small step for man, one giant leap for mankind’. En ik zoog det veur mien hertklepke dan andersum: ‘Veur de waereld um mich haer beteikent zón klepke niks, maar veur mich beteikent det de hièle waereld’. Vurrige waek vrièdig waas ik in Eindhove ein van de vièf gelökkige die un nieje hertklep kreeg. Miene cardioloog zag det d’r allein in dit ziekehoès zón 500 minse per jaor un nieje klep krege. En de wachlièste ware langk, mier vraog dan capaciteit.

Veur mich begós de lange waeg in juni 2022, ik waas gauw muùg, had vóch in de bein en miene hoèsarts huùrde unne ruis op ut hert en steurde mich door nao de cardioloog. Mien alder zuske had mich al gewaarschuwd: ‘Pas maar op, as se dich in ut vizier hebbe dan vinde die van alles en laote neet mier los’. En beej mich waas det zier zeker ut geval. Iers woord ik anderhalf jaor (verkièrd) behandeld door de reumatoloog. Toen bleek det ik kanker had en kwaam ik in un alles verwoestend trajèk van chemo en immuno. Via de dermatoloog, neuroloog, reumatoloog en andere loge kwaam ik oèteindelik weer beej de cardioloog. En um un langk verhaol kort te make, vurrige waek waas ut zoe-wièd. Ik kós mich melde op zeve-hoeëg in Eindhove. Idderein um mich haer waas zenewechtiger as mich. Want un hertoperatie is neet niks, 1% geit de pièp oèt en 10% helt d’r wat aan euver. Maar ik wachde al zoeë lang op mien klepke, ik waas hièl óntspanne, eindelik ging ut gebeure. Altièd muùg zièn, nog gen 100 maeter kinne wandele, miene actieradius woort alsmaar kleiner. En ut ergste meschiens waal, ik sleipde mien vrouw met in miene élend.

We melde ós veur de inteek. Un allerleefste verpleegkundige had mich ut haemp van de bóks gevraog en alle sinjale stónde op greun, de volgenden daag um ach oor waas ik as ierste aan de beurt. Ik kreeg smorges um half ach zón greun jeske aan en van ónder niks. D’r woord alves un infuus aangelag en we ginge op paad. In de veurbereidingskamer loge d’r al elf te wachte op de slachbank, ik waas nummer twelf. Efkes euver ach kwaam un gans-in-greune anestesiste mich ophaole en stelde mich gerös. Ik zuuj allein un plaatselikke verdouving kriège en zuuj alles gaon metmake. Ik woord un enorm groeëte operatiezaal binne gereje en mien ritje stopde naeve de bekinde groeëte harde plank.
‘Kind-ge un bietje mei helpe?’ en hoppa schoof ik van mien zaachte bedje op die harde plank met twieë ziejplenkskes veur de erm. Dao kwame ze aan, zeve man / vrouw sterk tösse de apparate, de kleine, groeëte scherme en enorme lampe door. De anestesiste kwaam achter mich staon, streek euver mien mutske en vertelde wat d’r ging gebeure. Maar die mich kinne, weite det ik det allemaol waal tieën kier had gelaeze en doorgewerk. Ik zag taege eur:
‘Laot ze maar good eur werk doon, ik hald mich gans óntspanne en laot ut röstig euver mich haer kómme'.
‘Zoeë wille we ut hebbe’, zag de cardioloog en ging zien dingk doon. Mien rechterlies en rechter-ónder-erm woorte verdouf en veurzeen van ‘buuskes’ det ze baeter nao binne kóste. Intösse vroog de cardioloog of ik femielie van Chriet Titulaer waas. Och God, ouk det weer! En ik begós maar metein zónder de ónmisbare dia’s aan mien vertrouwde laezing euver Maasschippers en femilie Titulaer. Maar ik merkde al gauw det ze róndum mich haer met andere dinger bezig ware en heel wiejer de moel. Ut ging noow ech gebeure. Via de erm kwaam unne draod nao mien hert, det waas unne tièdelikke peesmeker. Toen woord de nieje klep via de lies in fases ingebrach. Beej iddere fase woord mien hert op hol gejaag. En toen hoord’ik:
Ik gaef um nog un stuuetje en dan zit-e good’.
Op un scherm naeve mich kós ik met kièke.
‘Hae krieg nog un extra stuuetje en dan zit-e perfek’, waas ut volgende kómmentaar. Blièkbaar waas ut klaor. De dräödjes woorte d’r oèt gehaold en de wundjes hiel stevig aafgedrök um slagaderlikke bloedinge te stoppe. Ik vroog aan de cardioloog of alles good was gegaon. Hae keek mich aan:
‘Alles ging prima, ut klepke zit perfek en duit zien werk’.
‘Danke dokter’, zag ik oèt de grónd van mien nieje hert.
‘Geej ouk bedank’, zag de cardioloog. En de anestesiste achter mich die de veurbeeje anderhalf oor allein maar op unne röstigen toeën alles van teks had veurzeen zag:
‘Zeker, ge heb óch veurbeeldig gedrage, we maken ut dök anders mei’, en ik veulde mich inens hièl gelökkig waere.

Ze brachte mich truuk nao de oètslaopkamer wao d’r un stök of tieën loge oèt te slaope. Heerlik, ik kreeg un water-ieske en luusterde tevreeje nao mien hert. Un oor later moch ik truuk nao de aafdeiling wao mien leefste vrouw en miene leefste zoon mich al stónde op te wachte. Ik veulde traone opkómme.