Heej in de Smeliënkamp

Zón 200 jaor geleje waas Blierick nog un lieflik klein slaopend dörpke aan de Maas. Neet vuùl groeëter dan wat noow de Pontanusstraot, Kloeësterstraot, Averbodestraot en de Maasbreesestraot is. Vanoèt ut dörp leep unne lange rechte waeg nao ut Brook, de Broekstraot, later umgeduip in Pepijnstraot. Óngevier halverwaege loog links un zandvlakte die ze ‘op de Smelen’ neumde. Aan de rand van die zandvlakte loog lekker waers en idyllisch un schitterende lange straolend witte boerderiej met un stroèje daak. De ónderste rand van de more waas zwart getèrd um ut vóch boète te halde. Ze neumde die boerderiej de Smeliënkamp. Neet umdet die minse lange smele (lang haor) heie, maar umdet ze achter eur boerderiej op un umheind lepke grónd greunte en fruit verbouwde. Dae naam Smele is trouwes un ald Bliericks waord veur buntgraas, groeëte polle met langk graas det op druuege zandgrónd greujt.

De jaore vlege veurbeej. Op un gegaeve moment waas de opkómmende industrialisering ouk in Blierick neet mier taege te halde. Zón dieke 150 jaor geleje woord d’r un spaorlièn aangelag nao Eindhove en un ièzere brök euver de Majjem. En toen kwaam d’r ouk nog ens un heuse werkplaats van ut spaor wao groeëte wagóns woorte gerepareerd en opniej gemak. Hónderde minse kwame oèt ut ganse land nao Blierick um te werke en te woeëne. Ze bouwde eur eige huuske in de Spaorstraat, Lieuwerikstraot of op ut Nieborgs. Of lete det doon door de bouwvereiniging Blariacum róndum ut Blariacumplein. Toen in ut begin van de twintigste ieuw de Frederik Hendrik-kazerne op ut alde Fort Sint Michiel woord gebouwd kwame d’r nog mier minse beej. Die militaire hadde un eige bouwvereiniging Excelsior, die eur eige huùs bouwde róndum ut Excelsiorpleinke. Blierick waas noow rièp veur un twieëde parochie en Balthasar Diederen woord in 1932 de nieje bouwpestoèr. Achter de Smeliënkamp, baove die moèje Smeliënboerderiej oèt, verscheen de nieje Lambertuskerk taegen d’n hemel. Un nieje parochie met allemaol nieje minse óntwikkelde zich ten noorde van ut dörp Blierick. Ut zal passe en maete, ut zal valle en opstaon zièn gewaes um d’r un hechte gemeinschap van te make.

Ach jaor later gebeurde d’r wat rampzaligs, d’n twieëde waereldoorlog brook oèt. De Pruusse trokke 10 mei 1940 euver de Maas en brachte ouk ellende euver de Lambertusparochie en de NSB-ers zörgde veur ings, wantrouwe en twieëspalt ónder de minse. Ut oorlogsgeweld noom alsmaar toe en in 1944 had ós parochie verschrikkelik vuùl te lieje. De Ingelse woeie de brök plat goèje maar det woel maar neet lökke. Unne raegen van bómme veel op de huùs van ós parochie en ouk die staotse Lambertuskerk woord plat gebómbardeerd. D’r vele vuùl betreurde doeëje. Dreufenis en verslageheid hóng as un zwaore grauwe daeke baove de parochie. Maar binne die gemeinschap, die eigelik nog aan mekaar meus winne, gebeurde door al daen élènd iets biezónders. Minse schuùlde beej mekaar in de kelders, minse die eur daak baove de kop kwièt ware, trokke in beej de bure of de euverbure. Minse steunde mekaar in dae groeëte noeëd met truues of zoeë maar met wat te aete. Beej miene pap en mam met eur twieë kiendjes kwame d’r nog ens zeve man beej in det letste oorlogsjaor. En zeej ware neet de enige.

Op dreej december 1944 woord Blierick eindelik bevrijd. Neet lang dao-nao stoke un paar man de köp beejein en richde un buurtvereiniging op: Ónderlinge hölp. Die door oorlog óntstaone hölp meus ein vervolg kriège. Sjraar Janssen, d’n aannemer oèt de Broekstraot, waas mier as 40 jaor de veurtrekker en veurzitter. Ze trokke mei met de vastelaovesoptoch en ze regelde van alles. In de Lieuwerikstraot woord un Golde Broèlofkemissie in ut laeve geroope. De Lambertusparochie waas noow ein hechte groeëte femilie, dao woels se beej huùre. Un bónte mingeling van veurtrekkers, vreejwilligers en minse die zoeë maar mei deje. En in die hechte gemeinschap woord ik in 1947 gebaore, in die wièk greujde ik op, ik wis neet baeter.

Dao meus ik aan dinke wie ik 4 juni beej ‘heej in de Smeliënstraot’ door de rame van de Vièfspróng nao boète stónd te kièke. Wièkblaad de Punt, Wièk-euverleg Blierick en andere hadde ut initiatief genaome veur dit Wièkfieës. Ik meus dinke aan die Golde Broèlofte van vruùger wao de ganse parochie veur oètleep. Maar dan ech idderein! De straote ware versierd met gael-witte vlagge! De noow geslaote kerk zoot dan bómvol. Zoeë drök waas ut noow nog lang neet, maar waal baeregezellig en haopelik un niej en ierste begin van iets moèjs en groeëters!? Ik zoog Sjraar Janssen vanoèt d’n hemel tevréje nao ónder kièke. Det kin dus ouk zónder det d’r bómme valle.

Marijke en ik reje truuk nao hoès euver de Smeliënstraot en in gedachte zoog ik die prachtige lange witte Smeliënboerderiej ligge. Ik veulde iets in mich opkómme, ik meus effe slikke. Waas det nostalgie? Nae, ik zoog Sef en Drika Valle op eur benkske veur de deur zitte. Ik dóch aan werme herinneringe aan wao ik gebaore en getaoge bin.

Eindelijk samen

Het was een trieste morgen ergens in het vroege voorjaar. Het was koud en donkere wolken schoven traag en vastberaden langs de hemel. Het Zuid-Limburgse dorp lag er verlaten bij. De kerkklok had zojuist half tien geslagen. Zoals dat hoort in deze streek liggen katholieke kerkjes altijd op het hoogste punt van het dorp. En in deze heuvelachtige omgeving was dat zeker niet anders. Het eenvoudige gebouw was opgetrokken uit grijs uitgeslagen mergel en de hogere ligging werd nog meer opgetild door de hoge steunmuren van hetzelfde gesteente.

Twee lange slungelige mannen liepen licht voorover gebogen de weg omhoog naar de kerk. Het zijn vader en zoon, je zag dat ze het zwaar hadden. Vader droeg een lange winterjas en verstopte zijn handen diep in de zakken. De zoon droeg een donkerblauwe jack en kneep met één hand de kraag goed dicht tegen de kou. In de andere hand droeg hij een bosje bloemen.

De zoon heette Jan en was bij de geboorte in 1964 afgestaan. Hij groeide op in een pleeggezin en ontmoette zijn moeder voor het eerst toen hij 25 was. Vanaf 2000 was hij op zoek gegaan naar zijn biologische vader. Nog niet zo lang geleden hadden ze elkaar voor het eerst ontmoet. 

Een groepje wielrenners passeerde en de beide mannen schrokken. Ze keken naar dat groepje wat oudere en te dikke kerels, die zichzelf in te strakke en te kleurige fietspakjes geperst hadden. Het groepje passeerde de kerk en verdween in het heuvellandschap. De laaghangende ochtendnevel bedekte de dalen. Hoe mooi moest dit plaatje zijn op een stralende zomerdag met bloeiende bloemetjes en fluitende vogeltjes.
Vader en zoon liepen in de richting van het oude kerkhof, dat naast het kerkje lag. Jan maakte het poortje open en liet zijn vader erdoor. Resoluut liep Jan vooruit naar een eenvoudige grijze grafsteen met gouden letters. Mieke Keuning 1946 – 2006 stond erop. De beide mannen stonden zwijgend voor het graf. De vader haalde zijn handen uit de zakken en vouwde ze ingetogen samen. De zoon boog langzaam voorover en legde plechtig en heel behoedzaam drie gele rozen tussen de twee jaartallen. Hij keek naar zijn nieuwe vader en een traan biggelde over zijn wang:
‘Nu zijn we eindelijk samen . . . ‘, verzuchtte hij.
Zijn vader schrok zichtbaar en realiseerde met een schok wat dit voor zijn zoon moest betekenen. Voor hem was de cirkel nu eindelijk rond. Hij had er 54 jaar over gedaan om zijn biologische moeder en vader te vinden. Ze pakten elkaar bij de hand. De kerkklok sloeg tien uur en de zware tonen galmden over de dalen van het heuvellandschap.

Dit boek vertelt over de wanhopige speurtocht van een adoptiekind en wat mensen elkaar (on)bewust soms aandoen. Het is geen aanklacht, geen verwijt en zeker niet het aanwijzen van schuldigen.
‘Wie zonder zonde is, werpe de eerste steen’, wie zijn wij om anderen te beschuldigen?

Alden buul

Ik heb miene auto nao de graasj gebrach veur un groeëte beurt en wandel nao hoès. Ut is half twieë in de middig en ut is al bloodheit. In de vaerte zeen ik unne mins euver de Willem de Zwiègerstraot röstig op zien gemaak aan kómme fietse. Ut liek mich unne opa dae op ut kleinkind van zien dochter haet mótte oppasse. Unne leuke mins dink ik zoeë, op unne gewoeëne fiets zónder óndersteuning of andere fratse. Hae zelf druueg un dónkerblauw petje met zónneklep en un leechblauw bloesje met korte muiwkes. Dao ónder un te wieje keekie korte bóks met witte zökskes in dónkerbroène schoon. Ik hoof neet op um te wachte, ik kin gewoeën de waeg euverstaeke, tièd zat.

Aan d’n euverkant kump in tempo un jóngk meuderke aangefiets euver de Dreej Decembersingel. Ze riet wie ik flot zeen op unne elektrisch aangedreve transportfiets met un kinderzitje achterop. Veur ut stuur steit zón baodschappe-tas op de veurdraeger. Ut vruiwke haet häös en det velt neet mei met zón heit waer. Ut knaejt flink door, de lange blónde haor wappere nao achter en met ein hand probeert ze eur luchtig zomerkledje op zien plaats te halde.

Ik loup door euver de Pastoèr Stassestraot en huùr ineens achter mich dae aldere mins verschrik rope:
‘Kins se neet oètkièke potdomme’.
Ik drei mich um en zeen nog net det det vruiwke linksaaf de Pastoèr Stassestraot woel opdreie. En dae aardige opa woel gewoeën rechdoor nao de Dreej Decembersingel. En det te häöstige vruiwke kós ózze röstige opa nog maar net óntwièke.
‘Mós se dao zoeë veur schrieuwe alden buul’, zaet det vruiwke met hoeëge krièsende stum. Ik dóch nog, wae schrieuwt heej eigelik?
Dae opa steit stièf van de schrik naeve ziene fiets te bekómme en zaet:
‘Wae schrieëf heej noow en wae is heej fout? Ik riej toch gewoeën rechdoor!’. Maar aoh jeij, dao stap det vruiwke aaf, zet ziene transportmobiel midde op de fietsepaad op de stäönder en löp op ózze zielige opa aaf. Wie un waswièf zet ut allebei zien hand op de häöpe:
‘Wat meins se dich waal neet alden buul um mich zoeë aaf te blaffe. As se neet mier kins fietse mós se thoès achter de geraniums bliève zitte’.
Det nut vrouwmes is unne kop groeëter as ózze leeve opa dae hiel nederig nog wiejer in mekaar kruup. Hae duit un veurzichtige poging um zien gelièk nog ens te ónderstrepe, maar ik huùr neet wat-e zaet. Die nutte priej steit wièdbeins zoe-wat taegen um aan te rieje en schrieuwt:
‘Wat godverdommese alde zak, ouk nog dien gelièk wille haole? Ze meuste dich opsloète in det verzörgingshoès’. En ze wees daobeej priemend met de rechterhand nao ut verzörgingshoès op de Tollenssstraot.

Ik stónd al daen tièd te kièke en te wachte of ein van de twieë handtastelik zuuj waere. Want zoe-lang ut beej verbaal geweld zuuj bliève hald ik mich dao boète. Gelökkig stap det ordinair mormel mopperend op ziene transportfiets en spoojt zich wiejer richting dörp. Daen alde mins wandelt umzichtig euver de Pastoèr Stassestraot en stap aan d’n andere kant weer op ziene fiets. Ik loup intösse ouk maar weer op hoès aan.

Noow stel ik mich zoeë veur det det vrouwmes effe later beej zien vader en moder binnelöp um zien kiendje op te haole en met euverslaonde stum keihard luug:
‘Waer ik potdomme net op ut kruutspunt haos euverhoup gereeje door zónne aldere mins. Ik schrók mich ut laplazerus en toen schold dae mich ouk nog de huid vol’.
Oma en opa die weite neet baeter en zegge meilaevend en bezörg:
‘Aoh wat erg! Heb se nog gelök gehad maedje, des se niks kapot haes. Minse lette neet mier op taegeswäördig. Weej meuste vruùger nog un verkièrsdiploma haole met ózze fiets. Noow hebbe ze allemaol häös en lette nörges mier op’.

Un paar straote wiejer in d’n Hazekamp zet opa ziene fiets in ut scheurke en löp met trillende beinkes de keuke binne:
‘Wat ik noow weer metgemak heb? Waer ik net haos euverhoup gereeje door zón gestress jóngk meuderke. En dan waer ik ouk nog ens stièf gescholde en veur alden buul oètgemak’.
‘Kóm maar heej jóng, zet dich! Dan krieg se un lekkere tas kóffie. En laot ze maar gewaere, d’r is un groeët verschil taegeswäördig tösse gelièk hebbe en gelièk kriège. En in alle ierlikheid, we zièn ouk maar twieë alde petatte. Maar zeg us, wie waas ut met ós kleinkiendje?'.

As ik zelf thoès kóm vertel ik aan mien Marijke hièl ierlik met de hand op mien hert wat ik noow weer metgemak heb.
‘De hebs d’r dich toch neet mei bemeujt hè?’
‘Nae huùr, ik weit det ik unne alden buul bin! Det hoof ik neet nog ens te huùre van zón vrech spoeëk’.

Maasschippers kwame thoès

‘Unne profieët wuùrd in zien eige land neet geïerd’

Dao meus ik woensdig-aovend aan dinke wie ik nao hoès reej. Met steun van Marijke had ik un laezing meuge verzörge in ut Fort Museum. Veur zón dertig man zón twieë oor ut spannende reile en zeile vertelle euver ut meis mobiele beroep van de 15de tot en met de 19de ieuw. Ónder ut met teks begeleide van 90 dia’s heel ik d’r un hièl good geveul aan euver. Ik waas van teveure un bietje zenewechtig, want ut verhaol speulde zich ieuwelank maar un paar hónderd maeter wiejer aaf. As ik door ut raam van ut museum keek, zoog ik in gedachte die sterke vesting Venlo met zien viertieën tores, zien veer stadspaorte, en dae beschermde have achter de kop van Wieërt. Links veur mich loog vruùger die imposante Staay, wao ieuwelang un ‘vleegende brök’ op en neer euver de Maas voor. In gedachte zoog ik die kleine holtere maasschepe veurbeej getrokke waere door de lièndrievers en eur paerd.
De toehuùrders ware zièr geïnteresseerd en we woorte nao aafloup óndergedómpeld in hertelik dank en proficiat. D’r waas ouk nog un Titulaer, we stamde allebei van Levrinze Kuueb aaf. Det mak ut altièd weer apart. Wat mich waal opveel waas, det ik de meiste kós van Facebook en d’r maar verrekkes weinig leeje van de Heemkundekringk ware. Marijke vroog aan mich ónderwaeges:
‘En, bis se ouk tevreeje’. Ik dóch efkes nao en zag:
‘Ik bin óntzettend bliej det ik eindelik euver mien passie in Blierick heb meuge vertelle. Al heb ik mich zelf mótte oètnuuedige, ik heb eindelik un ode kinne bringe en mienen dank kinne oètdrökke aan die mièr as 800 maasschippers die ik allemaol oètgezóch heb. Doeënbeej de alde have van Venlo’.
‘Dan is ut good’, zuchde Marijke.

Maar wie ik de volgenden daag op de bank loog met de puuetjes umhoeëg toen meus ik toch effe truuk dinke aan mien ierste laezing euver de maasschippers. De Stichting Vrijheid Urmond had mich via internet gevónde en vroog of ik un verhaol kós kómme vertelle. Urmond waas veur mich bekind, die van Peemans kwame d’r vanaaf en nog hiel wat mier schippersfemièlies. Ik zuuj mien verhaol halde in de Martinuskerk, opvallend gelaege op un gans ummoorde verhuuegde terp. We ware op tièd gegaon um de apparatuur oèt te teste. Nou, ze stónde ós al op te wachte. Ik kreeg un draodloze dasspeld opgestaoke en un zenderke in de kóntetes. Marijke kreeg un moèj plaetske veur de laptop en unne technicus stelde alles keurig in. Nou, det ging flot, noow hadde we tièd euver! Net wie ik waal zin had in un tas kóffie, kwaam zón vruiwke vraoge of we wat woele drinke!

En dao struimde de kerk kótsvol, minnige pestoèr zuuj d’r bliej met gewaes zièn. Ik telde de steul en kwaam baove de twieë-hónderd. De veurzitter äöpende de beejeinkóms en zat mich in ut zunke. Ik veulde mich inens un bietje unne professor van ut troebele maaswater. De minse klapde al veur ik wat gezag had. Eindelik moch ik d’n altaor beklumme en zoog det d’r achter in de kerk nog zeker vieftig man meuste staon.
Die twiejehónderdvieftig man droge mien verhaol as ut ware euver ut Maaswater en met kiepevel vertelde ik dao in Urmond mien ierste verhaol euver de maasschippers van de 15de wies de 19de ieuw. Ik kreeg un staonde ovatie, um verlaege van te waere. En d’r woord bedank met un envelöpke, un fles wièn en veur Marijke unnen boes bloome. Dao duis se ut neet veur, maar veult waal good. Nao aafloup stónde in un aparte ruumte staontaofels met hepkes en ze kwame rónd met drinkes.

Dao meus ik effe aan truuk dinke, miene kael waas nog geveulig en druueg van det zónder microfoon zörge det idderein dich verstónd in ut Fort Museum. Maar ut klink gek, toch heb ik un baeter geveul euvergehalde aan mien laezing in Blierick. Want dao pasde mien verhaol, mien laezing euver de maasschippers kwaam eindelik thoès. Un paar hónderd maeter van de Staay, op kièk-aafstand taegeneuver Venlo det groeët is gewaore door de maashandel en zien maaschippers. Ze hebbe in de geschiedschrièving vuuls te weinig aandach gekrege. Dae woensdigaovend zat ik det effe rech.
En jao, qua organisatie mót ós Heemkundekring nog ut ein en ander liere. Ze heuve mich neet te paerdskeutele maar ik meus toch dinke aan det gezegde:
‘Unne profieët wuùrd in zien eige land neet geïerd’

Gelök

Ut is maar ’n wäördje van vièf letters! As we aan de minse vraoge wat ze later wille waere, zegke d’r vuùl: gelökkig! As we elders vraoge wat ze eur kinder later ut meiste gunne, zegke ze hièl döks: gelök!. Maar as we ze vraoge wat gelök noow eigelik is, dan kriegs se hièl vuùl verschillende antwaorde. De umschrievinge klinke smeis wat zweverig, wollig en óngrièpbaar. Gelök kin veur idderein weer iets anders zièn. Ut is dök wie die vlinders in d’n boèk, we wille ze veur altièd vange maar ze vlege toch weer de wieje waereld in. Um unne flauwe mop kinne we schatere van ut lache. As we ut euver gelök hebbe dan tovere we unne breije glimlach op ós smoelwerk. Zegk ut maar, ik kin óch allein maar probere te vertelle wie ik gelök ervaar.

Veur mich is gelök un ónverwachs geveul as mich iets goòds euverkùmp. Wie krampachtig se ouk ut gelök probeers vas te halde, det zal dich noeits lökke. En doot maar gen poginge um ut gelök te vange, want ouk det zal neet lökke. Dan houws se duchtig op unnen aos. Sóms lök ut um gelök te deile met minse um dich haer. As mich un gelöksmoment euverkump dan bin ik stil en probeer det geveul op te slaon. Dan lök ut mich ouk um ut later op te schriève en dan veul ik ut weer un bietje truuk. Die momente van gelök met dien mam en pap, met mien breurke Sjakkie, mien allerleefste vrouw, mien kinder en mien kleinkinder. Ge zult de meiste waal herkinne. Maar ouk die persuùnlike gelöksmomente ware d’r gelökkig genóg. Zoeë herinner ik mich wie d’n daàg van gister wie ik veur ut iers viertig maeter goèjde met miene slingerkogel. Al un jaor lank zoot ik d’r taegen aan te hikke, maar ut woel maar neet lökke. Wies op unne gewoeëne aovendwedstrièd in Eindhoven, ut waas neet ens good waer. Ik waas allein gegaon, want ik deej toch maar mei met kogelslingere en gewichwerpen en ik woel metein daonao op hoès aan. Ut inwerpe veel wat taege, dus ik dóch ut wuùrd weer 38 of 39 maeter. Ik sleip dae kogel achter mich aan en stap in de rink. Ik rech miene rök, drei dreej kièr rónd en gaef dae kogel fluitend zien vreejheid. Ut ging eigelik wie am schnürchen. Ik loup de werpkoèj oèt en huùr det vrouwelik jurylid achter mich zegke: 40 maeter 41! Ik drei mich um en controleer of ze det waal good gemaete had en jaowaal, eindelik had ik dae lang gehaopte en neet verwachde aafstand gehaold. Ik vloog det jurylid om de nek en knoevelde eur haos fièn. Die keek mich aan wie un kis wortele en ik kós allein nog gauw sorry zegke. Ik ging mich zitte op mien steulke en sloot mien ouge. Ut waas gelök en ik veulde det gelök inens binne kómme. Ut leek waal of alle porieje in mien lièf aope ginge staon veur allein maar moèje gedachtes, gebeurtenisse en ervaringe. En noow waer ik zelf ouk un bietje wollig: un werm geveul van zalige rös en innerlikke vrede euverveel mich. Maar ut waas weer flot weg wie miene sportmaat mich hard op de schouwer sloog en zag: ‘Proficiat alde reus’.

Maar blièkbaar werk ut beej mich zoeë det ut letste gelöksgeveul ouk ut doeënste beej mich blief. En det waas iergister, maar eigelik mót ik iets ierder beginne. Sinds unne maond of tieën heb ik reuma met pseudo-jicht. In daen tièd heb ik altièd pièn aan sómmige gewrichte en sóms peste alle gewrichte mich tegelièkertièd. Det zièn dan daàg of waeke det ik verrek van de pièn, neet wièd kan loupe en zelfs staon kin ik neet lang. Snachs kin ik neet slaope en ligk ik met de rök op de bank in de kamer met un paar kösses ónder de kneen. Ik ligk mich dan zelf te truueste met de gedachte det d’r hièl vuùl minse zièn die d’r vuùl slechter aan toe zièn wie ik. En det ik toch al 75 jaor met un gojje gezóndheid heb róndgekraos. Maar vurrige waek waas ut hièl erg. Ik had ouk nog oètslag op mien ganse lièf gekrege, ik zoog d’r oèt wie unne euverjäörige krintemik, allemaol roèje böltjes en blauwe plekskes. Dus had ik kóntak gezóch met de reumatoloog of ik de medisièn móch verhuuege. Maar niks daovan, ik meus iers blood prikke en iergister had ik un aafspraok. Tuurlik had ik weer te hoeëge óntstaekingswaerdes en meus ik door die roèje óntstaoke böltjes stoppe met ein van die dreej saorte pilkes. Ze haolde d’r nog unne twieëde reumatoloog beej en same beslote ze tot unne stoeëtkuur prednison. En met 120 milligram in mienen bats en twieë nieje aafspaoke schravelde ik same met mien vrouw op hoès aan veur de kóffie.

De nach daorop woort ik wakker um te piese en verdomp, ik kwaam mekkelik oèt bed en die gemeine pièn in mien häöpe waas un stök minder. En ik had good door kinne slaope. Ik veulde mich inens un stök baeter en gelökkiger. Truuk in bed kroop ik lekker taege mien vrouw aan. Louis van Gaal zuuj zegke: laepelke-laepelke. Maar veur ós is det gewoeën de meis populaire knoèvelhalding, same op de ziej. Ik sloog miene rechtererm um mien vrouw en zuchde hièl deep. Mien vrouw drökde zich wat mièr taege mich aan en efkes later begós ut hiel zachjes te snörke. Same hadde we ut zwaor gehad de aafgeloupen tièd. En noow loog mien vrouw in mien erm te spinne en beej mich struimde ut gelök nao binne. Ik veulde un traon euver mien wang maar ik dörfde mich neet te verreure. Dit gelök moch ik absoluut neet versteure en bleef doeëdstil ligke.
Zoeë veel ik weer gelökkig in slaop en heb ik smorges beej de ierste bótterham ós gelök gedeild.

Rimmetiek

Weej hadde in de femilie un tante Mieke, die waas getrouwd met ome Michel, un broor van ózze pap. Ome Michel waas unne flapdrol, dae d’r zoeë maar van alles oet kwatsde. Tante Mieke waas un hièle leeve vrouw. Ze hadde gen kinder, maar zeej waas d’r waal óntzettend gek op. As se beej ós op bezeuk kwame, zoot tante Mieke altièd op unnen hoeëge stool aan de taofel. Veur eur stónd dan zón veerkentig pak sjèk en hiel hendig dreide ze sigretjes. Tante Mieke had rimmetiek, de klevieëterkes, de polse, de inkels en de vutjes blónke van de spanning en ware hièl diek. Maar ze klaagde noeits. Allein eur leef gezichje vertrok van de pièn as se opstónd en meus bewaege. As de pièn dan weer te erg woord, dan kreeg ze un goldspuit. Det vónd ik waal spannend en hièl interessant. Ós mam zag waal ens taege ós:

'Tante Mieke is un erm deèr, die haet altièd pièn’. En ós mam vónd det hièl erg, det kós se van ós mam eur gezich aaflaeze. As klein menke ging ik altièd naeve tante Mieke zitte en streek hièl zachjes euver eur gespanne hendje. Ze keek mich dan leef aan en lachde. Ze streek mich door de waerse blónde häörkes en zag: ‘Wat bis se toch un lekker jónk’.

Noow gaon ik zelf al 75 jaor fluitend door ut laeve, noeits wat gemankeerd. Nou ja, wat gebraoke, gekneus en wat pièn aan de kneen. Maar vurrig jaor hadde ze mich toch good beej de kladde. Inens waas ik doeëdmeug, had dieke hand, dieke veut en mien lièf deej euveral verrèkes pièn. Iers dóchte ze det ik ut aan ut hert had, maar nao unne maond kwame ze d’r eindelik achter: Acute reuma en pseudo-jicht. Ik heb unne vreselikken haekel aan tablette, maar noow mós ik d’r toch aan gluive.

Metein meus ik toen dinke aan mien tante Mieke en dóch:‘Ik gaon neet klage, ik zal d’r mei mótte laeve’. En laote we ierlik zien, d’r zièn altièd minse die ut vuùl erger hebbe as mich. Maar toch velt ut potnondedjuu neet met. Ik waas zoeë maar in eine klap de helf van mien krach en energie kwièt. Veural met kogelslingere waas det duùdelik te merke, ik goèj inens tieën maeter minder. En dan zien d’r noow natuurlik van die kaerels die eindelik van mich kinne winne. Det vind ik neet erg maar die kloeëtzek laote det op un vervaelende manier weite van ‘Noow heb ik dich eindelik te pakke’. Verleere duit gen pièn, maar die reaksies waal. Andere vraoge bezörg: ‘Wat is d’r toch met dich aan de hand?’. En dan vertel ik det terluips van dae rimmetiek. En wao ik ech van euver miene nek gaon zièn die good-bedoelde advieze as: ut leet aan ut nate kalde waer, det kump van die Corona-spuite, mós se maar genne alcohol drinke, det kump van dien sporte en gank zoeë maar wiejer. De euvertreffende trap vind ik waal die zegge van: ‘Och, det stelt niks veur. Det heb ik al jaore, wie vuùl prednison sliks dich?’. En netjes zeg ik dan wat ik slik en dan gebroèke zeej ut veervoudige. Bah bah.
Sorry, maar ik meus dit ens van mich aaf schriève. Laot mich maar wiejer met rös en ik zal d’r zoeë min meugelik van laote merke. En al gaar neet euver klage. Want iddere mins liet ut meiste van wat hae zelf veult. 

De letsten tièd dink ik döks truuk aan mien tante Mieke en bin nog mièr van eur gaon halde. Want we hebbe allebei iets wat weej twieë same deile.
Rimmetiek.

Noeits mier Pertiej veur de diere

Hedwig en Hugo woeëne in un dörpke in ut zuuje van ut land. Ze zièn al lang gepensioneerd en sliète eur daag in un klein huuske aan de rand van ut dörp. Ut greuntehäöfke haet Hedwig umgetoverd in ein waar paradiès veur wilde blome, insekte, beeje, vlinders en veugelkes. Eur greunte haole ze noow same beej unnen biologische gerdeneer in ut volgende dörp. Vleis en vis aete ze neet mier. Veur Hugo had det weer neet gehove, maar Hedwig vónd det maar niks.

Op 15 maart zote ze veur d’n tillevisie um te wachte op de ierste exit-poll van de provinciale verkiezinge. Ze vinde ut allebei toch waal spannend. Tuurlik hadde ze gestump op de ierste vrouw op de liès van de Pertiej veur de diere. De ierste prognoses van Noord Holland en nog ein provincie kómme. Kómpleet ónverwachs steit de Boere-Burger-Bewaeging met kop en schouwers bovenaan. Hedwig leet ziene erm op dae van Hugo en fluustert:
‘Ut is neet ós pertiej Huugske, maar wat vind ik det geweldig veur die vrouw’. Hugo kiek opziej en zuùt un träönke euver de wang van Hedwig loupe.
‘Det is democratie Hedwiegske, dae met de meiste stumme haet gewónne. Ze rak vuùl minse in ut hert en ik kin mich det veurstelle. Ik vind ut ouk un geweldige en gewoène vrouw die opkump veur de minse. We meuste ze maar ens op de kóffie oèt nuuedige’.

Hugo mós dinke aan dae pallesaot van Klaver, met zien oètgestreke gezich en menierkes van unne Amerikaanse president. Of die kale-kak-madam van un Kaag, wat un draosbóks. En um maar te zwiège van dae nationale pinokkio, dae Rutte, dae zien moder nog verköp um maar minister-president te kinne bliève. Jao, vruùger stumde Hugo op de PvdA, det huùrde zoeë as werkmins. Maar die pertiej zet zich allang neet mier in veur d’n arbeider. En Hedwig stumde op ut CDA, det meus as gojje katholiek van menier pestoèr.
Maar toen waas dao Marianne Thieme van de Pertiej veur de diere. Hedwig waas metein verkoch, zón moèje en leeve vrouw die opkwaam veur de natuur en de bieësjes. Hedwig wis Hugo ouk te euvertuùge:
'As zón moèje leeve vrouw zich zoeë inzet veur alles wat greujt en bleujt, dan mót ze ouk good zièn veur alle minse’.
En vanaaf det moment stumde Hugo en Hedwig op de Pertiej veur de diere en veranderde eur häöfke in un hemels paradièske.

Dao meus Hugo aan dinke wie de oètslaeg in de loup van d’n aovend binnekwame. Óngeluiflik en nog noeits vertoeënd. De BBB woort ech euveral de allergroeëtste, alle andere pertieje meuste inlevere. Allein ós eige Pertiej veur de diere bleef zón bietje gelièk en greujde zelfs un bietje. Maar Hedwig waas gegrepe door Caroline van der Plas die met traone in de ouge naeve eur ald meuderke in d’n tilleviesie stónd. Hugo keek opziej en zoog det Hedwig ouk traone in de ouge had en ouk de hand veur ut gezich sloog as Caroline det ouk deej.
Ut woord al wat later op d’n aovend en ut waas zoeë klaor wie un kluntje: de BBB had euveral met groeëte aafstand gewónne. En de pertiejleiders kwame ein veur ein aan ut waord op d’n tillevisie. Allemaol begóste ze met ut felicitere van de BBB met dit unieke en geweldige resultaat.
‘Zoeë huùrt ut’, zag Hedwig, ‘al hebbe ze verlaore, hièl sympatiek en sportief det ze eur felicitere’. Ze schove nao ut puntje van de stool wie Esther Ouwehand in beeld kwaam um eur minse toe te spraeke. Maar wat gebeurde dao, gen felicitatie veur de BBB. Niks, Esther Ouwehand stook un gebalde voès in de lóch en krijste met unne akeligen blik in de ouge: ‘We hebbe gewónne’. Hedwig en ik keke mekaar aan en toen weer truuk nao d’n tillevisie. Maar nog unne kièr ging die gebalde voès de lóch in en met veurspeejende ouge krijste ut weer: ‘We hebbe gewónne’.

‘Hebbe we wat gemis’, zag Hugo, ‘de enige dae diek gewónne haet is de BBB en weej hebbe d’r allein maar un bietje beej gekrege’. Hedwig waas duùdelik teleurgesteld in die reaksie en Hugo sloog met de voès op de taofel.
‘Mich bekruup un hièl akelig geveul, ik veul haat en jalouzie beej die trut en ik maak mich inens zörg um de veiligheid van Caroline’.
‘Bah’, zaet Hedwig, ‘wat un akelige ónsympathieke reactie’.
‘Veur mich noeits mier Pertiej veur de diere’, zaet Hugo.
‘Veur mich noeits mier Pertiej veur de diere’, zaet Hedwig.