donderdag 6 februari 2020

Vastelaoves-trauma

Ik waas nege jaor en ut laeve bestónd nag oèt nao schoeël gaon, slaope en roepzakke. De vastelaovend van 1957 kump d’r aan en de vraog waas: ‘Wat gaon ik waere?’. Vas pandoer waas keeze oèt cowboy, indiaan, zigeuner of gewoèn maar boer. Ik wis ut waal, ik woel Roy Rogers zièn, aldere luuj kinne um nag waal. De groeëtste cowboyheld in de films van daen tièd. Ik waas al aan ut oefene, van un plenkske had ik mich zelf un pistuùlke gefiespernöld. Van mam had ik de kachelpoets geliènd um de juuste kleur te gaeve, hae waas net ech (vónd ik). 

Op vastelaoves zóndigmorge waer ik aangedoedeld, un te groeët ruutjese haemp, unne roèje zakdook um de nek, zwarte moefe aan de mouwe en unne breije zwarte reem. Mien aldste zuske sjmienkde mich, noow nag de cowboyhood op en ik waas klaor. Mien eige pistuùlke tösse de reem, sheriff-ster op en Roy Rogers kós aan de Blièrickse vastelaovend beginne. Maar dao haolt ós mam wat oèt de kelderkas: unne echte holster veur aan de reem, un ech pistuùlke en un duuëske met pistungskes kómme teveurschièn. Ik vloog ós mam um de nek en waas zoeë bliej wie unne gek. Un ech pistuúlke . . . . Metein woort ut ièrste rölke met pistungskes veurzichtig oèt ut duuëske gehaold en in det nieje pistuùlke gefroemeld. Ut veel nag neet mei, ut mót d’r presiès ingedaon waere anders knalt hae neet. Maar met twieë hand lökde ut toch en hièl gruuëts leep ik knallend de Lieuwerikstraot op en aaf. 

Zóndigmiddig is d’n optoch in Blièrick, ózze pap duit ouk mei met de visclub de Goede Hoop. Hae haet van un alde tante un bóntjeske en un bóntmutske geliènd. Ut haet gen porum, die zièn um allebei vuùls te klein. Veural det mutske sleit letterlik as un tang op un vèrke. En dao make ze um ouk nag roèje lipkes . . . gekker mót ut neet waere. Aan zien visgaerd wuùrd unne groeëte plestik vis vasgemak en dao geit-e op waeg nao ut dörp. Weej gaon effe later nao d’n optoch en zeuke un plaetske beej Cordang in de Broekstraot, taegeneuver de Schenck van Nijdeggestraot. Ut deurde un ieuwigheid wies hae begós te trekke, maar gelökkig had ik mien pistuùlke en mien pistungskes. Eindelik, dao kwaam Herwónne Laeveskrach en de paerd van de Karwats. D’n optoch trok veurbeej en aoh jeej, dao kwaam de wage van de Goede Hoop. Ik kroép achter ós mam, want ik schaam mich kepot. Ózze pap steit baovenop dae wage met zien bóntmutske en zien te krap jeske, zweiend met dae plestik vis. Ik haop det-e mich neet zuùt. Gans op ut lets speult hermenie Caecilia ‘Blièrick ós Blièrick, det steit baovenaan’ en dao achter de wage van prins Hay d’n ièrste. Met twieë hand goeit hae met zien adjudante caramels en zuurtjes nao de minse. Idderein begint inens te graaie en te grièpe. Kinder, jao zellefs moders, kroèpe euver de grónd en pikke mekaar de snuupkes veur de neus weg. Tuurlik doon ik ouk mei en laot op d’n truukwaeg ós mam gruuëts mien dieke bóksetesse zeen.
‘Wao heb se dien pistuùlke?’, vroog ós mam. Ik greep metein nao miene holster maar dae waas laeg.
‘Weg . . .’, waas ut enigste wat ik kós oètbringe met de ermkes in de lóch.
‘Dan gangk maar gauw truuk kièke of hae nag örges leet’. Flot rende ik truuk nao Cordang maar ik zoog niks ligge. Minse lepe zingend en hossend de Broekstraot op en aaf. En ik veulde mich hièl bedreuf en begós hièl hard te bäöke. Twieë aldere maedjes sproke mich aan:
‘Waorum bäöks dich jungske?’.
‘Ik heb heej örges mien niej pistuùlke verlaore!’.
‘Meschiens mós se aangifte doon beej de pliessie’, zag ein van die maedjes en same huppelde ze wiejer in de richting van de Witte. Nou ja, zellef kós ik niks baeters bedinke, dus leep ik euver de Broekstraot en de Kloeësterstraot nao ut pliessie-buro. Ónderwaeg controleerde ik idderein dae un pistuùlke beej zich had en vroog waal tig-kièr of nemes un pistuùlke gevónde had. Maar lauw-loene, sómmige hele mich zellefs veur de gek:
‘Wat bis se kwièt jungske, dien piespäölke?’.
Binne in ut pliessie-buro waas gaar nemus, allein unne pliessie zónder pet zoot achter de balie.
‘Meneer de pliessie, ik heb mien pistuùlke verlaore op de Broekstraot beej Cordang’. De pliessie keek mich hièl ernstig aan:
‘Aoh wat erg jungske, maar ze hebbe heej nag niks aafgegaeve. Maar schrièf heej efkes diene naam en adres op, as ze wat aafgaeve dan huùr se det waal’.

Hièl bedreuf leep ik nao hoès met mien bóksetesse vol sloek en ónderin det duuëske met pistungskes. Zuuj ik ze oeits nag kinne gebroèke? Thoès wachde ós mam mich op en truuësde mich:
‘Kóm maar jóng, zoeë erg is ut ouk weer neet. Volgend jaor koupe we gewoén un niej’.
Maar de vastelaovend heufde veur mich effe neet mièr, zeker wie ózze pap saoves ouk nag ens met un stök in zien kloeëte thoès kwaam. Hae loog nag ièrder as mich in bed óntzettend te snörke. Ik kós d’r neet van slaope en meus allein maar dinke:
‘Wao zal mien pistuùlke zièn, wae haet det met genaome, zal ik ut oeits nag truukzeen . . . ‘, maar veel oèteindelik toch in slaop. De volgende morge kóm ik ónder, ózze pap zit met zièp-uigskes aan taofel met ós mam.
‘Zoeë zoeë’, zaet ózze pap, ‘wat huùr ik, haet Roy Rogers zien pistuùlke verlaore?’.
‘Laot det zièn Piet’, zaet ós mam en taege mich zag ze: 
’Zal ik dich verkleie veur de kinderoptoch jóng’.
‘Nae, hoof neet’, zag ik, ‘meschiens kump de pliessie waal mien pistuùlke truuk bringe’.

De vastelaovend waas veur mich veurbeej, de pistungskes heb ik boète op de plaats allemaol met unne hamer laote knalle. Van de pliessie heb ik noeits mièr wat gehuùrd.

Gelökkig heb ik nag un foto.

zaterdag 25 januari 2020

Marijn, vièf jaor later

Ut waas neet taege te halde. We hadde det noeits verwach. Twieë losse zinkes die veur mich al vièf jaor gen beteikenis mièr hebbe. Al un paar jaor neume ze de maondaag van de letste volle waek van januari hièl sjiek ‘Blue Monday’. D’n daag det de meiste minse zich dreuvig en mismeutig veule. D’r wuùrt sinds un paar jaor ouk ut ‘Depressiegala’ op d’n televisie georganiseerd. Det levert toch waal wat aandach op, helaas ouk negatieve aandach umdet ut sponsorgeld verdwiènt in de verkièrde tesse. Idder jaor det zelfde berichje in de krant: ‘Het aantal zelfdodingen stijgt nog steeds’. Det zièn van die momente det we wat huùre euver det greujend en ónzichbaar probleem: depressie. Maar neet allein op die momente, ik dink d’r dökker aan, en det leet aan Marijn.

Ut waas neet taege te halde. We hadde det noeits verwach. Ik lièrde Marijn kinne in 2009 wie ik lid woord van Swift Atletiek. Ik zóch aansloèting beej un gruupke werpers en vónd det in Remund. De vaste kern bestónd destièds oèt veer jónge kaerels. Twieë kièr in de waek leep ik ut sportpark op. Die veer ware al begós met de warming-up. Wat voetballe, wat hokkieje met unne te groeëten bal, ut leek mich eigelik mièr op gezellig rugbieje wat ze deje . Ik begós alvas met kogelslingere. Daonao deje we dan altièd same kogelstoeëte en discuswerpe. Marijn waas d’r altièd. Unne röstige jóng met weinig talent veur atletiek. Un bietje te diek, wat verlaege en introvert. Maar waal met unne geweldigen inzet. Iddere training weer opniej. Ut waas unne jóng nao mien hert, ut kinne neet allemaol kampioene waere. As ze zich maar inzette en d’r plezeer in hebbe, en det had-e. Ik moch Marijn en leet det geregeld blièke as we naeven-ein in de riej stónde op ós beurt te wachte. Want ut werpgruupke greujde oèt tot unne fikse werpgroep en Marijn greujde mei. Ziene inzet en zien doorzettingsvermogen ware un veurbeeld veur de groep. Unne bescheide lach waas smeis ut antwaord op mien vraoge.

Ut waas neet taege te halde. We hadde det noeits verwach. Ut is lets december 2014, ut alde jaor wuùrt oètgegoèjd beej de werpersgroep van Swift. Marijn waas intösse unne echte kaerel gewaore. Hae zoog d’r good oèt, hae waas zichbaar aafgevalle en had zich un siekske laote greuje. ‘De zuùs d’r good oèt’, zag ik oprech good bedoeld taegen um en goof unne stevige schouwerklop. En hae lachde wat verlaege wie hae det smeis deej en zag ‘Danke’. Ech unne jóng dae in mien ouge klaor waas veur de volgende stap in zien jónge laeve. 

Ut waas neet taege te halde. We hadde det noeits verwach. Ut is woensdig 28 januari 2015 as ózzen trainer mich belt: ‘Marijn is doeëd’. Ein ièzige keld euvervelt mich van top wies tieën, dieke traone zien neet mièr taege te halde, ik ièsbaer door de kamer op en neer. Wat is d’r gebeurd? Gisteraovend waas Marijn in ut deepe gesprónge, hae waas zelfs neet metein doeëd. Wie kin det noow? Waas daen drempel nao de volgende stap in dien jónge laeve nag hoeëger as die reling van die flat? 

Ut waas neet taege te halde. We hadde det noeits verwach. Det ware zinkes die we hièl dök huùrde beej zien begrafenis op 3 februari 2015 beej ‘Tussen de bergen’ in Remund. Marijke en ik stónde naeven-ein, ik luùsterde wat d’r euver Marijn gezag woord. Ik verstièfde beej ut huùre det hae al langer psychische probleme had gehad, maar ze kóste um blièkbaar neet helpe. Waorum wis ik det neet, waorum had ik det neet gezeen? Ik had zien elders en broor un kort ‘in memoriam’ gesteurd. Ik schrók wie det inens geprojecteerd stónd op de wand, en ouk nag woort veurgelaeze. Ik brook op det moment en noom ouk un besloèt.

Ut waas neet taege te halde. We hadde det noeits verwach. Wie dök huùre we neet van minse die worstele met beginnende dementie. Wie dök weite we neet det emus unnen burn-out haet. Wie dök zeen we neet det emus in un hukske zit, wuùrt boète geslaote, wuùrt gepes of ut neet mièr zuùt zitte? Wie dök zeen we neet det emus d’r gans allein veur steit. Wie erg is ut as ut in die baovekamer neet mièr good schakelt? Tièdelik of meschiens waal genetisch bepaold? We kinne ze dök neet helpe maar toch waal d’r veur zièn! Marijke en ik stappe d’r gewoèn op aaf, pakke d’n auto of de fiets en staon veur de deur. Sóms adoptere we emus veur zoeë lang as ut nuùdig is. 

Ut waas neet taege te halde. We hadde det noeits verwach. Op 27 januari is ut vièf jaor geleje dat Marijn oèt ut laeve stapde. Maar zeker neet oèt miene kop. Marijn, de hebs mich gelièrd det se sóms un stepke wiejer mós dörve te gaon. Efkes mièr aandach gaeve, effe veur emus op dörve kómme. Tièd make veur emus in noeëd. Tuurlik kinne we neet alles oplosse. Te dök mót ik toegaeve: Ut waas neet taege te halde. We hadde det noeits verwach. Maar kin dan waal zegge: ik heb as mins un bietje mièr mien bes gedaon. Neet allein op ‘Blue Monday’, maar idderen daag. 

Rös zach Marijn, ik hald dich nag effe beej mich!


maandag 6 januari 2020

Eín Europa, bieba Espanja

Weej zièn zón veer maond dakloos umdet we ós hoès verkoch hebbe en nag neet in ós appartement in Blièrick kinne. We zitte d’r neet mei, want sportvrinde van ós wiste nag un leuk huuske in Benijófar (Zuid Spanje). Noow euverwintere weej waal dökker in Spanje, maar dan veur twieë maond op un camping. Dit jaor woène we in un prachtige röstige woènwièk met opvallend vuùl Ingelse, Duitse én Nederlandse gepensioneerde aldere stelle wie weej. En wie det geit, dan kump se waal ens aan de praot. En ik zal óch vertelle, de korte bóks veel mich geregeld op de schoon! Eín Europa!

Eine wis mich te vertelle det Spanje ut gezóndste land ter waereld waas. En die mich kinne, die weite det ik det metein gaon controlere. En verdomp, kièk maar ens nao ut ónderzeuk van Bloomberg (https://www.businessinsider.nl/gezondste-landen-wereld/). Ze hebbe ónder andere gekeke nao laevesverwachting, rouke, zwaorlièvigheid, sanitaire veurzieninge en schoeën water. In det rieke kump ós Nederland pas op de 15de plaats. Dao geit ózze Wullem met zien watermanagement!

Ut bliek ouk det vuùl gepensioneerde eur riejkeshuuske in Nederland verkoupe en zich heej un klein pelièske met zwumbedje koupe in ut zunke. Zoeë verdwiène hièl wat zoor verdeende spaarcentjes nao dit Zuid-Europees land! En die mièr as 183 daag per jaor heej woène, die laote zich ouk nag as ‘resident’ inschriève. En wat held det presiès in? Det is un hièl langk verhaol, maar ut schaelt waal minstens 300 euro in de maond extra in de portemenee. AOW en pensioen wuùrt bruto euvergemak, en de belasting in Spanje is un behuùrlik stök lièger. De verplichte Spaanse zörgverzekering (Seguridad Social) leet ónder de 100 euro per maond, zónder eige risico en inclusief alles (ouk d’n tandarts en gen apothekersbeejdrage). Ut is wiejer hièl verstendig um ouk d’n auto te laote umzette, want waegebelasting is heej maar veer tièntjes per jaor. En det tik allemaol lekker aan!

En dae van Rutte ós maar wiès make ‘det d’r genne cent mièr nao Zuid Europa geit’. Nouw, die 65-plussers regele det waal veur um. Die bringe ut d’r met de schörkèr haer! Met de schörkèr? Met ut vleegtuùg, d’n dieken auto, de camper of met de caravan. Un echte grièze golf trek op nao ut zuuje! En det zièn veurzichtig geschat un paar hónderd miljoen euro per jaor. Um met de wäörd van Wilders te spraeke: ‘Un ware grièze tsoenamie’. 
En die maar allemaol lölle euver eín Europa. Op d’n haerwaeg nag effe de letste kièr tenke ónder Mestreech veur 1,75 euro de liter. Wie wiejer we nao ut zuùje reje, woort dae allein maar goodkouper. Met as toppunt wie we nao 2000 kilomaeter Benijófar binnereeje: 
‘Uij span herres: heej kos de spriet 1,19 euro!!!’, kreide Marijke.
‘Det verschil is hièl wat mièr as ut kwartje van Kok!’, mómpelde ik. Wat doon die in Brussel eigelik, det kriège die noeits van ze laeve op eín lièn. Róndum Benijófar ligge pittoreske dörpkes as Rojales, Dolores, Torrevieja, Quesada, Guardamar en la Marina. En weer tösse die dörpkes in stik ut van de ‘urbanisaties’. Ganse woènwièke met haos dezelfde prachtige huùs met eur eige zwumbedje, winkelkes en restaurantjes. Gebouwd met steun van Europa! Weej hebbe un plekske gevónde in de ‘urbanisatie Benimar 1’. Gauw de kóffers oètlaje en ós nieje ónderkómme bewóndere.
‘We mótte waal ièrs baodschappe gaon doon’, zaet Marijke.
‘Maar ik verrek van d’n hónger, ièrs wat hasse!’, zeg ik.
We loupe un restaurantje binne wao de meiste grièze köpkes te vinde zièn en waere door ein vrintelikke Spaanse senorita nao un täöfelke veur twieë verweze. De mónd velt mich aop, ut ‘menu del dia’ kos heej 9,80 euro! We hebbe zelfs de keus oèt vièf veurgerechte, vièf houfgerechte en vièf toetjes. We kriège zónder te vraoge unnen telder slaaj tösse-ós-in gezatte en un mendje vers stokbroeëd. We bestelle twieë ‘bieno blankoos’ en zeuke wat lekkers oèt, gelökkig kint Marijke un bietje Spaans. En ik zal óch vertelle, ut waas toch un pertiej lekker. We sloète aaf met twieë ‘kaffee americano’ en un Spaans likeurtje (hièrba). De totale raekening is 19,60 euro!!
‘Óngeluiflik, beej ós ware we minstes dreej kièr zoeë vuùl kwièt’, zaet Marijke.
‘Dan kinne we heej dus dreej kièr zoeë dök oèt gaon aete’, raeken ik flot oèt.

We zitte noow twieë maond in Spanje, dus net op de helf. Un paar kièr in de waek gaon we traine op ut gigantische sportcomplex van Torrevieja. Efkes in de hal un kaertje trekke veur unnen euro en we meuge de gansen daag traine. Behalve die Russe, die hebben un gaat gevónde in de umheining, die kómme veur nop binne. Maar det is ózze ièr te nao, det doon weej neet. Zoeë metein plök ik mien eige appelesienke veur straks in ózzen haof. Maar ièrs gaon we te voot aete, we weite nag neet wao. Want ut is euveral good! En dan waarschienlik op ut strand op ózze slaopzak örges oètboèke. Gewoèn umdet ut kin heej in Europa. In Europa?? In Spanje zul se bedoele!! Ik bin begós met unnen breef te schriève nao Rutte en nao Tummermans. Vergaet toch det eín Europa, det kump d’r noeits van. Ik zeen van der Valk gen daagmenu servere veur un tieëntje, inclusief drank en alles. En die Spanjaarde zulle noeits van-ze-laeve beej van der Valk zes tieëntjes gaon neertelle. 

En laote ze ós noeits mièr wièsmake det d’r genne cent mièr nao Zuid-Europa geit. Die Spanjaarde hebbe ut good veur mekaar. Die óntvange ós 65-plussers met aope erm. We veule d’r ós hièl welkóm en ós euro’s zièn vuùl mièr waerd as in ós eige land. Huùrt ge ut Rutte nag zegge met zón oètgestreke gezich wie unnen boer dae tandpièn haet: 
‘Nederland is ut gaafste land van de hele wereld’. Det bin ik eigelik ouk waal met um ins, maar Spanje is ut beste en meis gezónde land van de ganse waereld volges Bloomberg. Laote we det veural zoeë halde, en drièf ut neet te wièd door in Brussel want anders volge d’r straks nao de Brexit nag mièr Exits in alfabetische volgorde. 
Marijke kump nao binne:
‘Jan, ik heb hónger, geis se met?’.
‘Zulle we det Indiaas restaurantje vandaag us probere?’.
Bieba Espanja . . 

donderdag 2 januari 2020

Blariacus, d’r kump maar gen ind aan

Op zaoterdig 18 december 1909 steit unne ingezónden breef van unne zoon van d’n alde Blariacus in de Nieuwe Venlosche courant. Hae schrief euver ut óntstaon van zien Blièrick. Hae euverdrief un bietje euver de geschiedenis van Blièrick.
Maar ut blief waal hièl leuk um ens door te laeze, tösse de regels door staon unne gas feite wao we neet umhaer kinne.
D’n breef griep mich beej de sträöt, ik mót um nag ens röstig doorlaeze. Ik zet mien linkerhand onder mien kin en staar nao det schermpke van miene kómpjoeter. Ik betrap d’r mich op det ik hardop zit te praote:
‘Blariacus, zeg mich wao ik dich kin bereike . . ?’
‘Blariacus, laot huùre wao ik dich kin vinde . . ?’
‘Blariacus, met pièn in ut hert wil ik dich vertelle . . !’
‘Blariacus, ut geit gewoèn maar door, d’r kump maar gen ind aan’



Blariacus - Een torsche grijsaard. Somber schouwden zijne donkere oogen. Zorg leest men in 't edel gelaat, het is, of hij peinst over 't einde. Voor lange, lange jaren her had hij zich gevestigd op den linker maasoever. Hij kwam uit 't land van den onoverwinbaren Romein. Zijn eega was een koningskind uit den stam der fiere Menapiërs. Zijn woonstee lag 12 mijlen van Catualium of Kessel en 22 van Cevelum of Cuijk. Naar hem werd die plaats genoemd Blariacum. Hard was de strijd om den zege. Hij was een voorpost, een pionier der groote natie. Zijn taak was 't beveiligen der Romeinsche heirbaan, het in toom houden der omwonende stammen. Hij bracht een hoogere beschaving aan de hier wonende barbaren. Dat was zijn gelukkige tijd. Met krachtigen arm heerschte hij mijlen in den omtrek. Tegelijkertijd deed hij den Romeinschen cultuur doordringen en wist hij eerbied voor dat genie in te boezemen. Wanneer zijn schepen hem den stroom langs voerden, werd hij overal toegejuicht, werden de belastingen zonder moeite geïnd. Dat was niet altijd zoo geweest. In den beginne had hij een harden kamp te strijden. Met slechts 2 schepen en eenige legioenen soldaten zeilde hij de Maas af. Een volk van reuzen bewoonde de oevers. Bij 't zien der schepen komen ze uit hun dichte bosschen. Met machtige hand grijpen zij rotsblokken en slingeren die met krachtigen zwaai naar die vreemde indringers. Blariacus alleen bevond zich op de voorplecht van zijn schip. Suisend doorklieven die steenen de lucht. Hij wijkt geen duim van zijn plaats. Kalm weert hij met zijn veldheerstaf de steenworpen af. Strak gespannen is zijn gelaat, ijzig de blik zijner oogen. De behaarde barbaren bewonderen en zien in hem een hooger wezen. Zij brengen geschenken en smeeken om vrede. Zij vragen hem zich bij hen te vestigen,  gaarne helpen zij hem zijn burcht bouwen.
Zoo ontstond Blariacum. Van hieruit werkte hij rustig èn voor Rome èn voor de beschaving der onderworpen volkeren. Hoog lag zijn burcht aan de machtige Maas, fier wapperde zijn standaard door ieder geëerd. De wachter op de tinne (ut baoveste deil kasteelmoor) schouwt wijd, wijd over een bevredigd en tevreden gebied. Dan verscheen op den rechter maasoever een vreemde volksstam. Ondanks zijn veldheerstalent kon Blariacus den krijg niet volhouden. Door de overmacht terug geworpen over de Maas, moest hij zijn werken tot den linker maasoever beperken. Bange tijden breken nu aan. Franken, Noormannen en andere woeste horden doen ruwe invallen. Blariacus trekt zich terug in zijn sterken burcht. Voor lang is zijn invloed weg. Wanneer eindelijk de volksverschuivingen tot stilstand komen, en de rooftochten ophouden, wanneer er ten slotte klaarte komt na de nevelen ziet hij aan gene zijde der Maas een Vesting. Dat stemt hem treurig; hij weet uit zijn Romeinschen tijd, hoe nabij een vesting geen vrede en welvaart kan heerschen. Verschillende rampen gaan hem treffen. Een deel zijner afstammelingen trekt weg, en vestigt zich in 't Peelland. Zij stichten Berkele of Klein-Blerik, later Horst genaamd. Door de voortdurende stormen en aanvallen verviel zijn burcht. Uit de overblijfsels deed hij de eerste christen kerk bouwen (dit is de alde Lambertuskerk). Hij zelf woonde voortaan in een eenvoudige woning of op ’t kasteelke Boerlo. Erger dan dit leed was het onteigenen of beter 't rooven van 30 hectare van zijn besten grond. Daarop bouwde men het Fort Sint Michiel. Men lette niet op zijn protest en tot op den huidigen dag heeft hij geen restitutie noch aan grond noch aan geld kunnen verkrijgen. Nog altijd was Blariacus echter in aanzien. Hij had de heerschappij over de Maas en niemand was er die zo hem betwistte. Daardoor had hij een vrijen weg, nog altijd lagen talrijke schepen op dien stroom, welke Blariacus groote schatten toevoerden. Ook dit recht trachtte men hem te ontnemen. 
Bij een der processies op Sint Urbaansdag voer de eerewagen met het beeld des heiligen wat ver in den stroom. Schippersknechten, Hollandsche geuzen, deden den wagen kantelen. Ze vischten het beeld op en voeren er in triomph mee op en af. Aan gene zijde der Maas verscheen de regeerende burgemeester van Venlo met den stadsbode. Tot den Geuzen riep men: 
‘Namens mijnen Heer beveel ik U, brengt dat beeld tot ons over. Want met het beeld verliezen de Blerickschen alle gerechtigheden op de Maas.’ 
’s Anderendaags was dat beeld op het stadhuis te Venlo. De geestelijkheid, die altijd erg gehecht is aan hare parochie, sprong hier in de bres. De verontwaardigde Pontanus, een rechtgeaard zoon van Blariacus, slingerde Venlo een stuk in 't gelaat, waarin hij de fiolen van zijn toorn en verachting uitgoot. Wat belachelijk is ‘t, de jurisdictie over de Maas aan een houten beeld toe te schrijven, terwijl zij toch aan den Blerickschen grond gehecht is. Waarvan de grenspalen gevestigd waren, vooraleer er burgers van Venlo bestonden. Doch dit hielp niet. De hulp van den Vicaris Generaal te Roermond werd ingeroepen. Toen wilde men wel heimelijk het beeld terugbezorgen. Pontanus eischte openlijk en plechtig herstel. Blariacus echter was te zwak om de stem zijns zoons kracht bij te zetten. Het was ook een recht treurige tijd. Zijn kinderen waren verzwakt, ze werden mishandeld en uitgezogen. Blariacus moest dat alles lijdelijk aanzien. Wat zou hij ook beginnen tegen de overmacht. Beurtelings waren het de Staatsche of Spaansche, de Fransche of Pruisische troepen welke zijn land uitplunderden of plat brandden. Hoe vaak moest hij zijn geestelijken niet sturen naar 't Fort Sint Michiel, waar grimmige ijzeren of koperen monden gereed lagen om dood en verderf uit te braken. 
Pas in de laatste jaren heeft Blariacus zich hersteld. Sinds de vestingwerken gesloopt zijn ontwaakte er nieuw leven en frissche moed. Hij telt zijn onderdanen weer bij duizenden. Fier beurt hij ’t hoofd in 't bewustzijn zijner komende kracht. Zijn zonen en dochteren ijveren voor zijn glorie. Wel zijn er binnengedrongen, die niet hebben 't bloed van Blariacus in de aderen. Maar ook zij zullen zich hechten aan den Oude. Hij zal hen tot zich opheffen en vormen tot trouwe Blariaci. 
Daar dreigt plots een nieuw gevaar. Als een bliksemschicht bij wolkenloozen hemel komt het over ons gevaren. Blariacus, de oude, hij moet verdwijnen. Reuzen vangarmen met ontzaggelijke grijpklauwen strekken zich naar hem uit. Och, Oude, denk niet aan liefde, die armen zullen u verdrukken. 
Blariacus, waak en omgord uwe lendenen, op uwe hoede.
Een zoon van Blariacus.
[oèt www.delpher.nl]

vrijdag 20 december 2019

Unne vergaete niejaorsbreef

Det waas mich vruùger wat: ut opzegge van un niejaors-gedichje. Op schoeël hadde we det netjes mótte euverschriève. We hadde d’r wat einvoudige teikeningskes beej gemak, d’n breef netjes opgevouwe en met nao hoès genaome. Ik weit nag det ik um ónder mien kösse had gelag, want ut vurrig jaor waas ik um gans vergaete. 

Det waas nag wat, ós mam vroog niejaorsdaag smorges aan taofel:
‘Höb geej genne niejaorsbreef?’. Mien zuske smetde verschrik nao baove en kwaam truuk met un verfroemeld pepeerke. Ut ging d’r ens good veur staon, streek ziene petticoat glad, vouwde det pepeerke aope en begós:
‘As klein maedje höb ik unne groeëte wins
al un tiedje veur óch klaor
leeve mama, leeve papa
ik wins óch un hièl fijn niejaor!’
En intösse zoot ik mich te verbiète ‘Wao höb ik potdomme det rot breefke gelaote?’. Maar wie langer ik naodóch, wie mièr ik in paniek rakde. Ik schravelde op en neer op miene stool as-of det holp met naodinke: ‘Ik wis ut ech neet mièr’. Pap en mam klapde veur mien zuske en det straolde geniepig van oèr wies oèr. Ózze pap pakde zien portemenee en schoof un döbbeltje nao mien zuske. En ik waas totaal de klöts kwièt, ik kós mich zelfs d’n ièrste zin neet ens mièr herinnere.
‘En noow dich’, zag ózze pap.
‘Ik weit neet mièr wao hae gebleve is . . ‘, zag ik beteuterd en mien ónderlip veel zoeë wat op mien kinke. Ik veulde zónder te bäöke dieke traone euver mien wange rolle.
‘Nou det is mich ouk wat’, zag ózze pap, ‘dan zal ik ut zelf maar weer mótte doon’. Hae stónd op, keek gruuëts um zich haer en zag met gedrage stum:
‘Zalig niejaor
De kat schiet haor
D’n hónd schiet wors
Zalig niejaor de braodwors’. 
Idderein meus d’r hertelik met lache behalve ikke, ut jaor waas veur mich hièl treurig begós. Wie kós ik det vergaete? Det zuuj mich neet mièr gebeure.

Ut jaor daonao had ik metein oèt schoëel miene niejaorsbreef ónder ut kösse van mien bed gelag. Idderen aovend en iddere morge cóntroleerde ik of hae d’r nag loog. Op niejaorsmorge had ik um alvas in de tes van mien sóndigse bóks gedaon. En dao zote we allemaol beejein aan taofel op d’n ièrste morge van ut nieje jaor. Nao un paar sneeje kluntjese- en krintemik met diek de gój bótter d’r op zag ós mam:
‘Nou, ik dink det ózze Jan ziene niejaorsbreef waal wilt veurlaeze’, en ze lachde nao mich. Ós mam had daen breef natuurlik al lang zeen ligge beej ut opmake van mien bed. God wat waas ik zenewechtig, ik greep in mien tes en gelökkig ‘Hae waas d’r nag’. Hièl gruuëts ging ik naeve de kersboum staon en begós in ut begin wat stotterend:

‘Le-le-leeve pap, leeve mam, leeve allemaol
De kè-kè-kersboum is moèij verlich
En straolt op mien bliej gezich
De ka-ka-kamer is hièl moèij versierd
Want d’r wuùrd ein fieës gevierd
Dao-dao-daorum staon ik heej en zeg hièl bliej
Ut jaor begint vandaag weer gans opniej
Ik bin nag maar unne kleine mins
Maar waal met unne groeëte wins
Det iddere niejen daag
Óch bliedschap gaeve maag
Met de tesse vol met gelök
Ut ganse jaor aan ein stök
Nag efkes en dan bin ik alweer klaor
Un zalig en hièl schoeën niejaor’.

Idderein klapde veur mich, wat deej det good, ik ging weer zitte en ózze pap greep royaal nao zien portemenee. Hae haolde d’r ein blinkend zilvere döbbeltje oèt en schoof det nao mich toe. Hièl lang heb ik det döbbeltje nag bewaard, ut jeukde mich gaar neet in de tes. Ik kós d’r mich nag niks veur koupe en heb ut döks tösse doèm- en wièsvinger opgewreve en weer truuk gedaon. 

Smiddigs kwaam de femielie zalig niejaor winse. Idderein zoot aan de kóffie en un groeëte schaal met dieke sneeje krintemik stónd midde oppe taofel. Later krege de kaerels unne niejaorsborrel van ózze pap en de vrouwluuj krege un eierlikeurtje met un möpke slaagroum d’r op en zón klein laepelke d’r beej.
‘Ózze Jan haet unne hièle moèije niejaorsbreef’, zag ózze pap. Ik schrók mich kepot, want zuuj ik det waal dörve, zuuj ik det waal doon?
‘Doot maar jóng, det kins dich good’, zag ós mam. Ik froemelde det breefke oèt mien tes, streek um glad en ging naeve de kersboum staon. Ik kós natuurlik neet beginne met ‘Leeve pap en leeve mam’ en pasde kevieps de oorsprónkelikke teks aan:
‘Leeve omes, leeve tantes, leeve allemaol
De kersboum is moèij verlich
En straolt op mien bliej gezich . . . . . . ’.
Idderein klapde en ome Michel zag met un traon in zien ouge: ‘Det höb se godverdommes moèij gedaon’. En ik vluchde mich nao boète veurdet se mich det nag ens woele laote opzegge.

Gaer wil ik aafsloète met de letste zin van miene niejaorsbreef en wins óch allemaol ‘Un zalig en hièl schoeën niejaor’.


vrijdag 13 december 2019

D'n allermoèijste kersstal

As ik truuk dink aan vruùger, dan waas der toch genne moèijere kersstal as dae beej ós thoès. Minse make al haos ach ieuwe langk unne kersstal, d’n ièrste wuùrt geneump in 1223. Franciscus van Assisië luùt in det jaor unne laevende kersstal make in Greccio (Italië). Weej hadde thoès unne zelf gemakde stal en unne hièle moèije geverfde en gevernisde beeldegroep.

Ut is 1957, ik zeen ome Aatje met ziene Solex beej ós achterum kómme. Ónder zienen erm un ald broen gelak kasdeurke van óngevièr 60 beej 60 centimaeter.
‘Det mótte waere’, zaet hae taege ózze pap. Dae pak det deurke aan en leet ut oppe taofel:
‘Groeët zat’, zaet ózze pap. En effe later zit ik beej ózze pap op de stang en naeve Aatje ziene Solex aaf fietse we nao de Wassum. Ze zette fiets en brómmer taege det ge-pappendek huùske, haole un zaag oèt de fietsetas en loupe naeve de Wassum aaf.
‘Heej mótte we zièn Piet’, zaet Aatje. En hièl presiès zage ze veer rechte berke-takke en unnen boes van die dieke wilgetakke aaf.
‘Det hebbe we alvas’, zaet ózze pap, ‘noow nag unne zwiek reetstengels veur ut daak!’. Die twieë ware neet al te spraokzaam en ik dóch maar al daen tied:
‘Wao höbbe die twieë ut in Gods naam euver?’. Maar ja, ik vónd ut al spannend genóg det ik mei moch. Zwiègzaam lepe we truuk en Aatje zag:
‘Laote we maar gelièk in de Wielder mos gaon haole’. De spanning noom beej mich toe maar ik beet op mien lipkes. Ik woel ut geheim ouk weer efkes veur mich zelf koestere. Aatje haolde unne jutezak oèt zien tas en ónder de dennebuim van de Wielder woort zorgvuldig ut moèijste mos verzameld. En dan weer truuk nao de Lieuwerikstraot, wao de ganse zooi in de beejkeuke woort neergelag. Ik had ut neet mièr en vroog wat beteuterd aan ós mam:
‘Mam wat zien die twieë eigelik van plan? Wat gaon die make?’. Ós mam begós te lache:
‘Un kersstelke . . . ‘.

De veer berketakke woorte op gelièke lingte gezaag en in un veerkant rechop det deurke geschroèf. Met de wilgetakke woort un spits daak gecónstrueerd, aan de berke stäönderkes geschoord en met lange naegelkes veurzichtig door Aatje vasgenaegeld. Toen woort ut reet van de Wassum kersrech verdeild euver de twieë daakhelfte. Aatje sneej met zien zakmets hièl presiès un paar wilgetakke euver de volle lingte in twieë. Aatje waas unne sterke remmel, det kós se zoeë zeen. En met die helfte woort ut reet op ut daekske vasgetummerd.
‘Godverde godnondedjuu . . . ‘, zag ózze pap wie hae zich met d’n hamer op zien vingers houwde.
‘Det zal kiendje Jezus neet gaer huùre’, zag ós mam die met de erm euverein det ganse spektakel op veilige aafstand volgde. Aatje noom ut tummerwerk euver en ózze pap knipde ut reet kersrech op lingte aaf. En dao stónd ós niej kersstelke en wat waas ut verschrikkelik moèij! Puur natuur! Ózze pap zörgde nag veur de ‘finishing-touch’. D’r kwaam nag un wilge stanketselke umhaer en wat aafhangend reet aan de veur en achterkant. Ós mam meus wie gewuùnlik de rotzooi opruùme en Aatje zoot al wièdbeins aan de heite kóffie te slörpe. God, wat waas ik gruuëts op die twieë gebreurs, ózze pap en op miene ome Aatje.

Smiddigs woort ózze nieje stal in de kamer op un taofel naeve de schouw gezatte. Ózze pap had van un alde koplamp van unne fiets verleechting gefiespernöld baove in de stal. Twieë stroumdräödjes woorte verbónde met twieë kopere lipkes van zón groeëte platte ‘witte-kat’ batterie. Door un luske van ein van die dräödjes euver det groeëte kopere lipke te schuùve ging ut lempke aan en oèt. Meisterlik moèij! De jutezak met mos oèt de Wielder woort noow aopegemak:
‘Potverdomme, det is mièr zand as mos’, zag ós mam verschrik.
‘Det zal kiendje Jezus neet gaer huùre’, probeerde ik ouk maar wat.
Ózze pap verdeilde ut mos euver de taofel en in ut stelke. Ós mam pakde de kersgroep oèt de kertónne doeës. Ein veur ein kwame ze oèt ut alde krantepepeer: ut kribke met kiendje Jezus, Maria, Jozef, d’n os en d’n aezel, twieë herderkes met wat schäöpkes. Ein schäöpke huùrde d’r eigelik neet beej, ut waas wat groeëter, wat lómper, had wat minder vorm, waas neet ge-vernis maar woort met de groeëtste zörg oètgepak.
‘Det is nag van mien moder’, zag ós mam. En as letste verschene unne kemièl en dreej wièze oèt ut krantepepeer. Ózze pap plaatsde alles hièl presiès op en in det greune mos. Ièrs ut kribke en de kneelende Maria en Josef d'r veur en d’n os en d’n aezel d'r achter.
‘Waorum staon d’r eigelik unnen os en unnen aezel beej ut kribke pap?’.
‘Nou jóng, det zal ik dich vertelle. Hièl lang geleje waas d’r un volkstelling in Blièrick. En Maria leep op ut lets en toen zat Josef zien ónbevlekde broèd op d’n aezel um van Tegele nao Blièrick te gaon. En toen brook ut water en kóste ze saoves neet mièr truuk nao Tegele. Ze kóste nerges un plaetske vinde veur de nach en toen höbbe Aatje en dien vader unne stal veur eur gemak. En dae stómmen os steit in de stal um wat wermte aaf te gaeve’.
‘En wat duit daen ingel baove d’n ingangk?’, vroog ik wiejer.
‘Nou jóng, taegeswäördig hebbe ze ooievaars die de kiendjes bringe. Maar in daen tièd gebeurde det door maedjes met un blauw kleid en hièle groeëte vleugels. Wie zwaorder ut kindje, wie groeëter de vleugels ware’.
Ik hoord ós mam nag zegge: ‘Piet, astebleef, vertel dae jóng gen droosjes’, en intösse zat ze zelf det ónuiglikke schäöpke van eur moder hièl doeën en hièl good zichbaar beej de kersstal. Nao de herderkes en de schäöpkes krege de kemièl en de dreej wièze un plaetske op de taofel.
‘Pap, waaorum zet ge die achter de kersstal?’
‘Nou jóng, det zal ik dich vertelle. Die dreej mótte ièrs nag 500 kilomaeter loupe, hielemaol oèt ut oeëste nao ut kribke en dao doon ze twellef daàg euver. Maar met dreej keuninge kriège ze un plaats doeën beej de stal. En daags dao nao ruùme we de kersstal weer op’. 

Ózze pap mak twieë stepkes achteroèt, stik zich un sigretje aan en kiek hièl tevreje nao zien allermoèijste kers-kreasie.
‘Pap, waorum haole de minse zich zoeë vuùl werk op d’n hals en det veur maar twellef daàg?’. Ózze pap kiek mich aan, ik zeen um effe naodinke en dan zaet-e gans langsaam:
‘Dees 12 daàg zien de kortste en smeis ut kaldste van ut ganse jaor. De minse zitte vuùl binne, doeën beejein en zeuke de wermte van d'n haard. Doeën beej ut kribke en dinke nao euver de zin van ut laeve. Ze mièmere euver vrede en wermte, euver leefde en gelök. Euver wie ut laeve begós met det kwetsbare kindje. Euver gaeve en neme, euver wie dreej wièze 500 kilomaeter loupe um det kiendje kedootjes te kómme bringe. Euver det minse mekaar ónderdaak en steun mótte gaeve, al is ut maar in unne einvoudige stal’.
‘Nou, ik vind det geej dae hièl moèij gemak höb’, fluùster ik en kièk miene pap gruuëts aan. Ik zeen un traon in zien ouge.

‘Altièd good zien veur de minse en de mós noeits wat truuk verwachte’, fluusterde ós mam die alles goodkeurend van unnen aafstand had aangehuùrd.

Zalig kersfieës veur óch allemaol . . . .


zaterdag 7 december 2019

Mess-tins

Idderein dae in militaire deens is gewaes, kint se waal. Zón ónuiglik aluminium veerkentig pannesetje met die inklapbare draodstaole handvetjes. De grutste waas presiès 18*14*6 cm, de kleinste pasde dao umgekièrd in en waas 16*13*6 cm. In al zièn einvoud en lómpe vormgaeving toch hièl prakties. In mien herinnering ware ut van die óndinger, die akelig presiès in ós gevechsoètrösting pasde. As ik allein al truuk dink aan det kratse van de verket euver daen baom, mich loupe nag de rillinge euver de rök. Nao un paar kièr gebroèke kwame d’r alsmaar mièr van die ónsmakelikke kretskes beej. Ik weit neet wie ut kwaam, maar inens smakde alles nao die rot-kretskes. En al douwsde ze die penkes vol met good dempend legergreun óndergood! Met marsjeere bleve die rotkringe oervervaelend rammele op diene rök.

As ik truuk dink aan die ièrste maonde van mienen deenstièd, aan de velddeens en mien commando opleiding. Die aluminium mess-tins nome un  hièl veurname plaats in. In de schaemele pauzes stónde we allemaol in de riej veur unne scheut pislauwe, slappe, nao speulwater smakende kóffie. Neet te pruime, maar ja, d’r waas niks anders. Nao aafloup meuste we allemaol in éín tón met lauw water ós grei umspeule. Euver hygiëne gespraoke! As ik noow beelde zeen van die vluchtelingekampe op de televisie, dan mót ik dao aan truukdinke.  

Geregeld ginge we ouk ‘op bivak’, vruùger beej de verkenners neumde we det ‘op hike’ gaon. Lekker met de ganse bubs veer of vièf daag erges op de Drunense duine. Ièrs un gaat grave van 30 centimaeter deep wao se met dien gewaer en al in mós slaope, dao baove un half en gans aope puptentje, eigelik neet mièr as un aafdaekske. Hièl anders as beej de verkenners deej de ‘kampleiding’, in deens ouk waal ‘kader’ geneump, eur uùterste bes um de sfeer duchtig te verzeike. Wat un zootje lamzék en etterbèk. Det begós al smorges veur zes oor, met de slaop nag in de ouge woor se oèt diene slaopzak gejas. In dien te wieje ónderbóks in d’n boètehelm kald water haole um dich te wasse en dien tand te poetse. En det woord vergezeld door gespooj, geschrièw en gescheld van ut kader, ut kós neet flot genóg gaon. Ut ketje waas um dich dao genne reet van aan te trekke en gewoèn dien dink te doon. Nao hap-sloek wat broeëd en slappen thee waas d’r appèl en begós de velddeens. Want de altièd ónzichbare vijand wachde noeits.

Volgehange met gevechsbepakking begóste de oefeninge. Behalve ut kader, die ware luchtig gekleid in leechgreune hobbiepekskes. En maar schrièwe um det zootje óngeregeld in ut gareel te kriège. As ze noow gewoèn van te veure hadde oètgelag wat de bedoeling waas, wat ut plan waas, wao dae ónzichbare vijand zich had verschaole. Gewoèn netjes euverlegge wat de te volge taktiek waas! Niks dao van! We woorte as unne troep schäöp euver de hei en euver de kling gejaag. En wat doon opgejaagde schäöpkes? Die loupe allemaol de verkièrde kante op! En dan woorte we stampvotend met roeëd aangeloupe botköp oètgescholde veur óntzettende kloeëtzek. En net wie ik de leiding maar zelf woel euverneme, greep de sergeant-mejoèr ‘rücksichtsloos’ in. Hae schrièwde ós toe, as hae op zien fluitje blees meuste we nao um kièke. Bewoog hae dan met rech-opstaonde ónder-erm en gebalde voès op en neer? Dan meuste we as de sodemieter gaon renne! Maar deej hae det met gestrekde erm en gestrekde hand? Dan meuste we aan de kant van de waeg dekking zeuke! Ik woel nag opmerke det ik nag noeits un oorlogsfilm gezeen had waorin unne cómmandant in luchtig zomers pekske róndleep en loeihard met un fluitje veur de vijand verraojende signale had zeen gaeve.

Maar ózze sergeant-mejoèr joog ós alweer in de richting van unne plas water. We hoorte un vinnig fluitsignaal en zoge un gestrekte hand ónder unne vreselik geniepige rotkop. Dae klojo verwachde det weej dekking zuuje zeuke in dae plas módder, maar idderein makde un paar extra peskes en vleide zich in ut druuëge graas. Maar dét waas neet de bedoeling! Dus hae bleef ós op en neer jage euver dae plas met módderwater. We woorte oètgescholde veur mietjes, druuëgkloeëte en nag vuùl erger. En woorte net zoeë lang euver dae plas gejaag wies idderein d’r oètzoog as módderverkes. En hae ziene zin had. We lepe wiejer euver ut zoeë geneumde ‘eeuwige laantje’ keurig achterein, ikke as langste veurop! Ós böswandeling woort bruut verstoord door det rot fluitje. Ik keek um en zoog unnen erm op en neer gaon. Ik begós te renne, dae zwaore rot-helm boemelde scheif op mienen bums. Die kloeëte mess-tins rammelde in de gevechsbepakking, ut leek net of un ganse cómpagnie achter mich aanzoot. Maar ut volgende fluitsignaal leet maar op zich wachte, op det ieuwige laantje leek det waal un nieuwigheid te deure. Ik begós te twièfele en keek um! Gen trouwe volgelinge mièr te zeen! Waas ik noow zoeë flot, of . . . ? Ouk ut leweit van die rot mess-tins verstómde! Ik dreide mich um en zoog hièl wièd in de vaerte un piepklein kut-sergaent-mejuùrke staon. De res van de manschappe loog oèt te röste in dekking naeve de paad. Wat noow, dóch ik. Maar de sergeant mejoèr losde det keurig veur mich op. 
 ‘Oehoe . . .’, reep hae, ‘halloooo . . . heej zièn we!!’. Röstig wandelde ik ut ieuwige laantje truuk maar det vónd ózze sergeant-mejoèr gen good idee. As unne idioot begós dae te fluite, te stampvote en met die voès op en neer te ramme. Op ut ritme van dae rot-helm en die kloeëte mess-tins dribbelde ik truuk, mien kammeräöj lachde zich ut schómpes. En miene sergeant-mejoèr schold mich verrot, wat waas dae gojje mins laaiend, ik had haos met um te doon. Op zón moment hölp altièd wat mien moder mich gelièrd haet.
‘Schelde duit gen pièn, dae schöld haet d’r mièr las van as dich!’.
‘Ze kinne baeter um dich lache as um dich bäöke’. Dao mós ik toen aan dinke, maar neet al te lang want ut volgende fluitsignaal ging alweer.

Op ut ind van d’n daag stónd wat lekkers op ós te wachte, eindelik wat te bikke, unne dampende bak lekker ruùkende erwtesoep! Ut water leep in sträölkes oèt de vermeujde hóngerige muulkes, we stónde in de riej met ós mess-tins en ózze laepel oètgehóngerd in d’n aanslaag. Maar de kapitein besloot anders, hae ging met kers-rechte rök veur ós dampende soep staon. De rechter flap van zien roeëje baret hièl vinnig gans euver zien rechter-oèr getrokke. Kers-rech wie allein kapiteins det kinne. Ik dörf te verwedde det zien keurig geploèjde bóks tösse ziene strak aangespanne reet zoot geknepe. Ik zoog det hae zich stónd op te riète en hae leet zien ouge vernietigend op ós neerdale. Hae had zich kepot geschaamp vandaag, ut waas dramatisch wat hae vandaan had mótte aanschouwe, we hadde um wies ut uùterste geterg. Die soep hadde we neet verdeend, want zelfs snert waas nag ein te hoeëge waardering veur ós wangedrag. Zes man woorte aangeweze um ónder ós ouge un gaat van twieë-beej-ein te grave en unne halve maeter deep. En twieë andere meuste de soep daorin kiepere.
‘Dao gaon de deure belasting-cente van miene pap nao de kloeëte’, mómpelde van Voorst naeve mich. 
‘Wat zaes se dao van Voorst’, bulderde de kapitein. Van Voorst springk in de halding en wilt groete maar vergit det hae ziene mess-tin in zien hand haet. Hae houwt zich dao mei taege zienen bums en zaet:
‘Miene pap zuuj gezag hebbe det de kiendjes in Afrika dao hièl bliej met gewaes ware’, loog hae. De kapitein löp roeëd aan, óndertösse klettert dae lekkere snert in det gaat en steurt unne letste vleug van die dampende soep naeve ós hóngerige neusgaetjes. Van Voorst luùt demonstratief ziene mess-tin valle en klap ritmisch de ‘last-post’.
‘Van Voorst, vrièdigmorge op rapport CC’, schrièwt de kapitein en kiek neer op de sergeant-mejoèr, dae nederig knik.

Nou, det wuùrt weer noeëdrantsoene knauwele, vrees ik. Maar de sergeant-mejoèr juuëg ós naeve un paar veilingkisjes met petatte en wortele. We meuge de man un paar petatte en twieë wortele pakke. Eine met un wit jeske guuëf idderein ouk nag un braodwors, un stök bótter en wat zalt.
‘Zoeë, noow zörg zelf maar det ge wat te aete krièg’, reep de sergeant-mejoèr dae zich ech stónd te verknotere van de lol en leet ós aan ós lot euver.
‘Noow is ut, geluif ik, de bedoeling det we die mess-tins gebroèke um zelf wat te kaoke’, zuk van Voorst mich weer op. We kièke um ós haer en zeen idderein wat wazig en totaal verslage um zich haer klotse. Van Voorst en ik besloète same te werke. Ik maak un mess-tin breie sleuf in de grónd, keurig zoeë det de wind d’r doorhaer kin blaoze. Ik verzamel wat druùg holt en maak un veurke. Kleine tekskes ónderop, de groeëtere baovenop en wat dieke veur as ut straks good bört. Intösse zeen ik det van Voorst ós petatte en wortele met zien smaerige klevieëters fièn sniet en in ós groeëtste mess-tins flikkert. De braodworste waere met diezelfde hand in kleine stökskes oètein gerök en same met de bótter en ut zalt in dae mess-tin gekieperd. Mien veurke duit ut good, presiès wie ik det beej de verkenners gelièrd had.
‘Noow let op, want dit heb ik van mien broor gelièrd’, zaet van Voorst. Hae pak zien veldfles en schöd wat water euver ós ónuiglik aovendaete. En dan douwt hae dae kleine mess-tin op en in zien groeëter breurke.
‘Zoeë, noow hebbe we un echte hoeëge-drök-pan’, zaet-e gruuëts.

En efkes later staon twieë pruttelende mess-tins gebroederlijk naeven-ein op ein oètbundig knetterend holtveurke. En twieë Limburgse soldäötjes zitte as twieë kleine kleutertjes gebroederlijk naeven-ein te genete van de invallende kalde herfsnach. De mess-tins doon um beurte 'puffff'. Um ós haer zeen we poginge um ós te imitere. Petetjes waere veurzichtig gescheld, wörtelkes waere geschrap. Sómmige aete ze zelfs rauw! 
‘Snap ik neet, ut kump toch allemaol beejein in d’n boèk’, zeg ik taege van Voorst. En veur ut ièrs sinds un paar daag rolle we achtereuver van ut lache.
‘Det is waal lang zat’, stelt van Voorst effe later hièl professioneel vas. Hae haolt ziene mess-tin van ut veur, ik volg zien veurbeeld. We haole de deksels d’r aaf en potverdomme wat rook det lekker! Hièl sociaal stelle we ós veur ter beschikking aan twieë van die plarende sukkels naeve ós. 
‘Ik heb nag noeits zónne lekkere stamppot gehad’, zeg ik met de moel vol hièl trots taege van Voorst. 
‘Maar van dae snert zeg ik toch waal taege miene pap, det stelletje verrekkelinge, det pik ik neet’, vlook van Voorst. En ik wis det ziene pap un hoeëge pief waas beej de provincie, det wuùrt nag ‘grensoverschrijdende’ kritiek op defensie.

Ózze sergeant-mejoèr kump de troep inspektere en aanschouwt de verschrikkelik taegevallende kaokkunste van zien vertrouwelinge. Wat un eelènd. Maar dan blief hae ietskes té langk en té akelig doeënbeej ós twieë staon. Idderein waas aan het stuntele! En dao zote zien twieë stómme Limbo’s lekker te smulle oèt twieë dampende lekker ruùkende mess-tins met wortelestamp. Wat mót hae dao noow mei? Hae haet ut effe neet mièr!
‘Wilt ge ouk ens preuve sergeant-mejoèr, vuùl lekkerder as dae kloeëte snert’, sneert dae onverbaeterlikke van Voorst. Sergeant-mejoèr Houtekamer duit d’r ut zwiège toe, schöd met ziene kop en dreit zich um. 
‘Vólges mich duit Houtekamer ziene naam ièr aan en haet dae allein maar holtsplinters in zien boavekamer, want met verstand oètdeile stónd dae gegarandeerd wièd achteraan . . . ‘, zeg ik zachjes taege miene kaokmaat. 

En zoeë woord ut later, kalder maar zeker neet vervaelender.