zaterdag 4 juni 2016

Mathieu Cordang (1869-1942)


Joannes Matheus (Mathieu) Cordang (geboren Blerick, 26 december 1869 – overleden Swalmen, 24 maart 1942), was Nederlands wielerpionier en specialist in lange afstandswedstrijden en het stayeren. Meervoudig wereldkampioen en wereldrecordhouder. Een vergeten kampioen, een groot sportman en een wereldberoemde zoon van Blerick. Even surfen op internet, en je mond val open van verwondering, verbazing en groot respect. Ik vond een schitterend wedstrijdverslag uit 1896 van hem, dat ons terugbrengt in die sfeer van toen. Zomaar een voorbeeld. Waarin Mathieu Cordang ondanks tegenslagen de records schijnbaar met speels gemak naar zijn hand zet, chapeau . . .

Match Cordang—Luyten

Het nieuws van de dag; Amsterdam, 21-07-1896
De Sportvereniging  „Het Willemspark" gaf gisteren op de Amsterdamsche baan zeer geslaagde wedstrijden, het weer was mooi, niet te warm en weinig wind. Alle rangen waren goed bezet, vooral de 2de en de 3de rang, waar de toeschouwers dicht op elkaar stonden. Voor de tweede maal ondervonden de ondernemers van de baan dus het voordeel van het geven van wedstrijden op Zondagmiddag. Het programma bevatte slechts twee nummers. Eerst een wedstrijd voor amateurs, over 10 K.M. en daarna, het voornaamste nummer, de match over 100 K.M. : tusschen Mathieu Cordang, te Maastricht, die verleden jaar het amateur-wereldkampioenschap over dien afstand won, en Henri Luyten, den bekenden Belgischen rijder over lange afstanden. Voor het eerste nummer waren slechts drie deelnemers: H. Boele, Joh. K. de Blaauw en Baron. De beide eersten kwamen dadelijk voor en haalden Baron, die onmogelijk kon volgen, na 10 ronden een baan in. Na 23 ronden wordt hij voor de tweede maal voorbij gereden. De Blaauw volgde een tandem en Boele bleef voortdurend achter hem. In de laatste ronde liep Boele met een spurtje gemakkelijk voorbij en won in 14 min. 6.8 sec. De tijd van De Blaauw was 14 min. 7.4 sec.

Na dit nummer verschenen de gangmakers voor den grooten rit op de baan en op het middenterrein. Het was een heel legertje: Luyten had er zoowat vijftien, waaronder de Lézards, bekende gangmakers uit Antwerpen, die in hun eigenaardig costuum — blauw met een groote groene salamander op den rug — zeer de aandacht trokken. Zeven waren er in die uniform, vier voor de „quad" en drie voor de triplet. Dan was er nog een triplet met mannetjes in rood tricot en een tandem. Cordang, die bij zijn verschijnen op de baan met applaus werd begroet, had ook een quadruplet, een triplet, die spoedig, door het springen van den achterband, onklaar raakte en verscheidene tandems. De quadruplet van de Lézards gleed, toen men er voor den aanvang van de match de baan mee rondreed, in de eerste bocht uit. Het liep gelukkig goed af, maar de machine deed toch maar weinig dienst, alleen in 't begin.

Eindelijk, het publiek  begon al van ongeduld te trappelen, kwamen de beide rijders op de baan en plaatsten zich voor de streep. De gangmakers posteerden zich iets verder, voorbij de bocht. Daar viel het schot en weinige oogenblikken later zag men Cordang en Luyten de bocht door snellen naar hun gangmakers, die inmiddels ook vaart hadden gekregen, de rijders dadelijk opnamen en er vandoor gingen. Het ging al dadelijk hard. Luyten voor achter de quadruplet, Cordang daarna achter een tandem. Na drie ronden ging Cordang, die toen een quadruplet kreeg, voor, en hoewel Luyten zich onmiddellijk aansloot, raakte hij toch achter. De Maastrichtenaar kreeg telkens nieuwe gangmakers en liep meer en meer uit. Het publiek werd opgewonden en juichte hem toe. Na 15 ronden (er moesten er 300 gereden worden) was Luyten al een halve baan achter. Achter een triplet haalde de Belg wel iets op, maar geholpen door de tandems Vrouwes - Hisgen en Meyers - Möfels (Maastricht) ging Cordang nog een beetje harder. Het publiek volgde den strijd met de grootste belangstelling en juichte de rijders telkens toe. De 10 K.M. reed Cordang in 13 min. 10.4 sec. (Hollandsch record). Nu begon de kans te keeren. De gangmakers van Cordang begonnen wat te verminderen, zoodat ze bij het overnemen telkens terrein verloren. Cordang moest daardoor gedurig inhouden en weer aanzetten, wat natuurlijk zeer vermoeiend is. Luyten haalde nu weer in kwam voor en liep zijn tegenstander in de 42ste ronde voorbij. Achter een tandem haalde Cordang het verlorene weer en na 54 ronden reed hij achter de tandem Vrouwes - Hisgen, Luyten weer voorbij. Toen begon een spannende strijd om de leiding, want na één ronde ging Luyten weer voor.


Op de tribune en langs de baan kwam er beweging in het opeengepakte publiek. Allen volgden den strijd in groote spanning en juichten telkens als er weer een der rijders vóór ging. Eindelijk ging Luyten weer voor en Cordang onmiddellijk achter hem. Cordang's gangmakers verlieten toen de baan. Af en toe kwam er wel een tandem om hem te helpen, o.a. Langeveld met Beisenherz, die levendig werden toegejuicht (het publiek begint onze rijders al goed te kennen) maar „Mathieu", die kwaad was over het knoeien van zijn gangmakers, schudde met 't hoofd en bleef maar kalm achter Luyten aanrijden. Later probeerde hij het nog eens achter een tandem, maar deze nam hem weer zoo slecht over, dat hij weer achter raakte. Een andere tandem bracht hem wel weer bij, maar door dit vermoeiend rijden, dan weer inhouden, dan weer sneller, dan weer langzamer, raakte Cordang er een oogenblik uit kreeg hij een bui van moedeloosheid, zoodat hij rechtop ging zitten en heel kalm een baantje reed. Luyten profiteerde hiervan, reed steeds met zijn voortreffelijke gangmakers, met hetzelfde vaartje door en haalde in de 132ste  ronde Cordang één baan in. Cordang sloot zich nu weer aan en bleef zoo ruim 50 ronden achter Luyten hangen. Allen dachten reeds dat hij alle kans verloren had, omdat hij ook geen gangmakers meer wilde hebben. Maar daar kwam de quadruplet weer eens op de baan en Cordang, wiens moedelooze bui over was, deed een poging om achter deze het verloren terrein in te halen. Het gelukte hem niet, want hij werd weer verkeerd overgenomen, zoodat Luyten weer uitliep, maar achter een tandem kwam hij weer bij. Hij raakte echter weer achter, haalde weer op en eindelijk, toen er nog 109 ronden gereden moesten worden, kreeg hij plotseling een goede bui en vloog hij er vandoor, Luyten voorbij. Het gejuich van het publiek werd nu haast een gebrul en de opgewondenheid vermeerderde nog toen Cordang meer en meer uitliep. De tandems, Vrouwes - Hisgen en Langeveld - Beisenherz deden nu goed dienst, ze haalden Cordang hoe langer hoe verder van zijn tegenstander en na 208 ronden was Cordang weer achter Luyten. Hij had dus de geheele baan die hij achter was weer ingehaald. Na 210 ronden ging Cordang de Belg weer voorbij. Luyten kreeg toen een paar keer pech met zijn gangmakers, raakte ze zelfs een oogenblik kwijt, moest toen een heel stuk alleen rijden en kwam daardoor een halve baan achter. Cordang reed steeds met dezelfde verbazende snelheid door, liep meer en meer uiteen en reed eindelijk in de 235ste  ronde, Luyten weer voorbij en kwam spoedig nog een halve baan voor. Er heerschte toen een voortdurende bedrijvigheid op het terrein, omdat Cordang telkens nieuwe gangmakers kreeg, die dan twee baantjes reden zoo hard ze konden en dan weer door anderen werden vervangen. Dat ging verbazend snel, zoodat Cordang, na 270 ronden, achter Langeveld en Beisenherz op de tandem, den Belg voor de tweede maal voorbijreed. Luyten deed toen een uiterste poging, kwam weer voor en Cordang, die het nu zeker wèl vond, bleef maar achter hem. Hij was hem nu bijna twee baanronden, ruim 660 meter, voor. Daar luidde de bel voor Cordang's laatste ronde. Zijn gangmakers moesten toen uit de baan en hij nam een verdienstelijk spurtje, waarbij hij Luyten en diens triplet voorbij vloog. Jammer, dat hij in de laatste bocht moest inhouden voor een tandem, die niet gauw genoeg uit den weg kon komen. Luyten reed hierna zijn twee ronden nog. Cordang werd uitbundig toegejuicht, maar ook voor den Belg, die met zooveel taaie volharding gereden had, klonk een levendig applaus. Cordang won in 2 uur 22 min. 43.2 sec, dat is ongeveer 12 minuten minder dan het Nederlandsch record. Luyten deed er 2 uur 23 mim. 41.4 sec. over. Overigens werden, na de 2 kilometer, alle Nederlandsche records geslagen. Cordang maakte een nieuw record voor de 10 K.M. in 13 min. 10.4 sec en Luyten maakte de verdere records tot 70 K.M. De 80 K.M., 90 K.M. en 100 K.M., kwamen weer op Cordang's naam. De 50 K.M. werden gereden in 1 uur 10 min. 30.5 sec. Luyten reed in 1 uur 43 K.M., 292 M., Cordang in 2 uur 84 K.M., 319 M.

De quintuplet (tweewieler met 5 zitplaatsen), waar velen zich al zoo op gespitst hadden, kreeg men niet te zien.

Mathieu Cordang overleden

Te Swalmen is overleden de zeer bekende Limburgsche wielrenner Mathieu Cordang, die het wereldrecord hield over 24 uur en verder o.m. bekend was door het winnen van den B0l d’Or te Parijs. Met Mathieu Cordang is een ster van de eerste grootte op wielrengebied heengegaan. [Nieuwe Venlosche Courant, 26-03-1942]

Een vergeten kampioen, waarom heeft Blerick geen Mathieu Cordangstraat? Heel ver van zijn huis, in Almere, ligt het Mathieu Cordangpad. Een gemiste kans voor Blerick, of komt dat nog . . .