dinsdag 23 oktober 2018

Fort Sint Michiel mót ziene keutel weer intrekke

Fort Sint Michiel, verdedigingswerk veur de stad Venlo van 1641-1867. En toen? Wat móste ze d’r mei 150 jaor truuk? Ze wiste ut neet, dus maar óntmantele en zand d’r euver. Wat ware d’r de aafgeloupe jaore moeëje planne, of ware ut gewoèn maar hièle deure lóchballunkes? En noow, wat doon we met die gater? Net wie 150 jaor geleje, gewoèn zand d’r euver en aan 't zich, collectief geheuge en aandach ónttrekke? En aan d'n andere kant van de Majjem net doon as of d'r niks gebeurd is . . . 

Fort Sint Michiel
D’r is de letste jaore vuùl gebeurd róndum en op Fort Sint Michiel, det weer teveurschièn kump aan d’n Blièrickse kant van de Maas. De kóntoere waere weer zichbaar! D’r is verschrikkelik vuùl geschreve, gepraot, gestecheld, gedeuns gewaes, gegrave, gevónde, óntdek, gelaoge, gefantaseerd, verneeld, genäöld, gebroek en misbroek. Wie lang is ’t alweer geleje det zeve óntwerpe op 't kazerneterrein woorte geëxposeerd, waoroèt we zoeë demokraties kóste keze. Weej zien d’r nao toe gewaes, ós veurkeur ging oèt nao ’t einvoudig reconstruere. D’r zien verschillende partieje gekómme en aeve vuùl hebbe d’r zich weer truuk getrokke. Fort Sint Michiel droog inens de naam Fort van Venlo, waorum eigenlijk? De enige cónstante factor waas Red ons Fort, en sinds de redding waas gewaarborg is d’r noow de stichting Ons Fort. Alle ièr van wat d’r tot-nag-toe good is gegaon, geit haos hielemaol naor Ons Fort. Op zien Blièricks: chapeau!  

Ik fiets waal ens euver ’t terrein, ik laes waal ens wat en huur waal ens wat. Wat geit d’r noow gebeure? Idderein haet intösse waal tièd genóg gehad um zien eige meining te vorme van ‘wat-d’r-met-det-Fort-mót-gebeure’, en ’t is de gemeinte alweer gelök um idderein in opperste verwarring te bringe. Vanaaf noow zal idder niej initiatief op mièr taegestanders as op veurstanders kinne raekene. Ik dörf bijna neet te zegge det ’t aan ’t beleid leet. Want beleid is volges mich ‘t aangaeve van 'n geaccepteerde richting en verschaffe van reële middele waormei de gestelde doele bereik waere binne ’n geplende periode. Met mien fietse, laeze en luustere veul ik mich umrink door ‘ne ónbeleide zwerm wespe. Allein Ons Fort bruist van activiteite op ’t terrein van Fort Sint Michiel. Geweldig.

Óntstaon en gevolge
Allein maar umdet ’t aan d’n Blièrickse kant leet waog ik mich nag maar ens in deze zwerm staekerige wespe. Laote we beginne beej ’t begin, ik wil neet zeike, maar effe de feite op ’n rièke zette vanaaf 1343. Neet umdet ’t Venloos gróndgebied is, maar umdet veur 1343 de Blièrickse minse heej gewoèn de ingrediënte veur eure wortelestamp verbouwde. Wies toet Venlo ein gewilde stad woort nao 1343. Wies zich oèt alle windstreke handelaere zich binne de stadsmore vestigde, en me al flot merkde det de stad aan de kant van de Maas waal erg kwetsbaar waas. En gluif maar neet det die nieje stadse Venlose minse ouk maar enige empathie heie met eur umgaeving. De Blièrickse boere meuste oprotte, en d’r kwaam in de vièftiènde ieuw un holtere schans, en vanaaf 1641 un heus steine bolwerk, Fort Sint Michiel. In unne straol van mièr as 500 maeter um det nieje fort mochte de Blièrickse gen huùs mièr bouwe, en die d’r al loge woorte met de grónd gelièk gemak. De alde Lambertuskerk had nag net mazzel. Noow weit ik waal, det is hièl lank geleje, det is dónkergrièze historie, maar waal ech gebeurd. En ‘t geit waal euver ’t óntstaon van ‘t Fort. In 1812 woort ’t letste stökske grónd tösse Fort Sint Michiel en de Maas euvergenaome door de stad Venlo. In 1831 woort Fort Leopold aangelag. Vanaaf 1867 woorte de more van stad en ouk van Fort Sint Michiel geslech. De stad Venlo waas in die veurliggende ieuwe mièr as 20 kièr belegerd, ’t dörp Blièrick waas mièr as 20 kièr platgebörd, kaal geslage en wies de letsten dröppel oètgeknepe. ’t Lièk wat negatief, maar ’t is waal allemaol ech gebeurd. Nemus in Blièrick zal dao nag wakker van ligge, wat gewaes is, is gewaes. Maar ouk dit ware de gevolge van Fort Sint Michiel. En vanaaf 1867 ging d’r gewoèn zand euver en aan 't zich, collectief geheuge en aandach ónttrokke.

Kanse en meugelikhede
Maar wie ik huurde van die kabelbaan euver de Maas tösse ’t Fort van Venlo en de stad Venlo, en de gemeinte vónd det de minse neet zoor meuste doon euver die luchfietserie? Toen had ik ’t effe neet mièr. Maar hoe heie ze dán mótte reagere op die gigantische bedrage en die ónmeugelikke bezeukers-aantalle. Mien vrouw zaet, gank d’r euver praote, dan bis se ’t kwièt. Dus had ik ’n gesprek aangevraog op Fort Sint Michiel met de wethalder. Idderein zag taege mich: ‘Doot det noow neet, de maks dich belachelik, want ze trekke zich d’r toch niks van aan’. Maar ja, ik dóch dan doon ze det maar. Maar dan bin ik ’t tenminste kwièt, en dan heb ik mien bes gedaon. Ik had hièl gestruktureerd veer kanse en meugelikhede veurbereid. 

(1) Waorum neet net wie ieuwelank ’n vlegende brök tösse Fort Sint Michiel en de plaats wao vruueger de Maaspaort loog. Gewoèn ‘n fiets en voot-vaer, in alle rös aangedreve door de struiming van de Maas. Kos nag gen 10% van wat ze veur die kabelbaan dinke oèt te gaeve. 

(2) Graaf gans róndum Fort Sint Michiel de grach in volle breidte en deepte oèt, laot d'r water inloupe, wao door ’t Fort Sint Michiel weer ’n geïsoleerd (en good te beveilige / te bewake) fort wuùrt. Allein toegankelik euver 'n holtere brök door de alde paort. Det guùf rös binne Fort Sint Michiel en ’n geweldig aanzeen vanaaf d’n boètekant. 

(3) Herstel ouk Fort Leopold en gaef met die twieë oorsprónkelikke walle weer die gewinste oètstraoling. As twieë erm die zich oètstrekke, als wille ze Venlo um-erme en bescherme. En herbouw dao binne ’n bescheide niej vaerhuuske en neum det de alde Staay. Met 'n klein terrasje met oètzich op de stad.

(4) Wat d’r wiejer op ’t middeterrein gebeurt is dan neet mièr zoeë wiechtig. Maar de kombinasie van bewoèning, museum en park is natuurlik ideaal, en heuf neet al te vuul te koste. Maar gank waal met ’n bietje mièr respek en eerbied met de bestumming van dae grónd um. Besef hièl good det heej doèzende jónge minse zien gesneuveld. Allein al in 1702 woort de grónd in ’n paar daag tièd doordrenk met ’t blood van mièr as doèzend soldaote en eur paerd. Aafgeslag in man-taege-man gevechte, en ’t gekerm en de doeëdsschrieëwe ware wies in Venlo te hure. Want ouk det waas de (ón)zin van ’t Fort Sint Michiel.

Natuurlik is dit maar ’n meining van mich, zoeë maar van éíne mins. Maar ik heb d'r mich waal veur verdeep in de historie, en ouk ik heb mich geërgerd aan det óngestruktureerde gestuntel. Ik hoof gen gelièk te kriège, ge hoof d’r mich ouk neet op aan te valle. Ik los d'r niks met op, maar zet allein wat mièr feite op 'n rieke. Ge meug 't zwartgallig vinde, maar ik gebroèk det waal um met moeëje alternatieve veur Venlo én Blièrick te kómme. Hèhè, ik bin ‘t weer (effe) kwièt, deze kièr aan 't pepeer. En kómme ze d’r nag neet oèt? Dan maar gewoèn wie 150 jaor geleje, gewoèn zand d’r euver en aan 't zich, collectief geheuge en aandach ónttrekke. gewoèn wie ze det op zien Venloos zegge:

'Diene keutel weer intrekke'. 






zaterdag 6 oktober 2018

Gardaren lo forn banau de Varanha

We zitte alweer ‘ne maond in ’t meis authentieke en pittoreske stökske van Frankrièk, ‘t dörpke Varaignes, in de Périgord Vert.
Twieë hièle leve Blièrickse minse zien heej veur 18 jaor truuk ’n vakantieparadiès begós, ’t het l’Etang des Mirandes. Jos van Beek (oèt de Lieuwerikstraot) en zien vrouw Nicky Thuijls (dochter van Jan Thuijls de kapper), zien in die jaore hièlemaol geïntegreerd en geaccepteerd in dit kleine dörpke. In dit plaetske wao ze volges mich nag noeëts van de begrippe allochtoon en autochtoon hebbe gehuuërd.
Ik lig met mien bein lankoèt op de bank, ik heb net miene roes oètgeslaope, vanmiddig in de aopeluch in de merrethal van ’n geweldig repas genaote. Óntzettend lekker en baere gezellig gegaete en gedrónke met de Association pour la Sauvegarde du Four Banal de Varaignes. Iérs twieë glazer Ricard met te vuuël Ricard en te weinig water, dan sperjes met ham en salade veuraaf, gegrilde rôti met buuënkes, dan Franse kiès en als toetje ’n zelfgebakke fruittaertje. En det alles aangevuld met stokbroeëd en roeëje wièn. Veural vuùls te vuuël roeëje wièn. En de hoofs neet vuuël te zegge, want mien Frans is neet zoeë denderend.
Ik doot mien ouge met taegezin aop en lig te bedinke: ‘Wat ein veurrech ’n paar waeke gas te meuge zièn van dees geweldige club’. Zón zeve jaor geleje hebbe 20 kaerels, van alle range en stande, ’n perfecte dwarsdoorsneej van dit kleine dörp zich gevónde. Zeej ginge de alde brón, meule en bakhoès, de Four Banal, redde van de óndergank. Ze meuge 20 jaor lank beschikke euver ‘ne geweldige brok historie van Varaignes. Net boète ’t dörp, in de Fontaine de Saint Jean (brón van Johannes) bórrelt al sinds minseheugenis heilzaam brónwater op. Dao aan vas leet de zestiènde ieuwse graanmeule en ’t bakhoès. Wies 1789 móste de minse van ’t dörp heej ’t graan laote male en ’t broeëd laote bakke. Uiteraard mós dao veur gedok waere aan d’n hièr van ’t kastièl, zoeë waas det toen. De Franse revolutie makde dao ’n ind aan. 
En in 2012 loog ze dao te verrotte, ’n kómplete ruïne, allein de more van ‘ne halve maeter diek stónde d’r nag, want die valle in Frankrièk noeëts um. De doève hoèsde ónder ’t vervalle daak, en de ragondins (de beverratte) hadde de ónderverdeping in beslaag genaome. Maar noow, zeve jaor later, greuijt d’r hièl traog maar zièr vasberade wat moeëjs aan de rand van Varaignes, kièk maar ens op de foto’s. Neet allein de Four Banal, maar de ganse umgaeving wuùrd door de Association keurig beejgehalde. En ze betale alles oèt eige tes, of oèt naeve-activiteite.
Vanmorge um nege oor melde Zjos en ziene kómpaan Jean (ikke dus) ós beej de res van de club. Nemus wet noeëts wao hae aan mót beginne, nemus speult d’r heej d’n baas, idderein löp z’n bietje wie ’n kiep zónder kop op-en-neer. Neume ze dit noow de Franse slaag? Maar nao ’n keteerke zaet Zjos: ‘Haol beej mich in de kelder maar d’n blauwe hamer en ‘ne beitel’. Blièkbaar wiste ze nag van vurrig jaor det ik groeët en lómp sterk bin, dus ik moch ’n moor weer óntdoon van ’n keiharde lillikke stuuklaog. En ik ging weer wie ‘ne gek aan de geng, in gevech met hamer en beitel taege die keiharde stuuklaog. Ik zoog d’r al flot oèt wie ’n verke maar die moor woord alsmaar moeëjer. Geweldig wie ze bietje-beej-bietje weer truuk kwaam in eur alde glorie! Baove ’n deur woord langzaam ‘ne dieke natuursteine latei zichbaar. Monsieur le Président van de club kwaam persuùnlik kièke en wis mich te verdoetse det dae stein oèt de vieftiènde ieuw waas en oèt ’t kastièl kwaam. Nou, en det motiveert nag mièr. En wie ik miene roes zoeë net had oètgeslaope bin ik d’r hièl gruuëts foto’s van gaon make, um ze óch te laote zeen.
Beej ’t make van die foto’s zat ik mich effe op ‘ne alde stein en druimde wat veur mich oèt: ‘Waorum kin det in Blièrick neet?’. Op d’n hook van de Helling en de Antoniuslaan, ónder de parkièrplaats van de Antoniuskerk, leet ein nag vuùl alder en nag vuùl belangrièker monument. De fundamente van de ièrste alde Lambertuskerk ligge heej veur-d’n-aeve-vuùl al 75 jaor muf te waere. ’t Aldste gebouw van Blièrick oèt d’n twelfde ieuw! Zuje d’r in Blièrick 20 man te vinde zien die iddere zaoterdigmorge 20 jaor lank heej ginge poejakke um die fundamente weer truuk te bringe in ‘t daagleech? Zuuj de Gemeinte aan die 20 man zoeë maar 20 jaor de vreje hand gaeve um ’t echte oorspronkelikke hert van Blièrick weer baove de grónd te laote kloppe? Ik leep ’n bietje bedreuf truuk nao l’Etang des Mirandes. Nae, ik weit ’t zeker, maar ouk neet presiès waorum, maar helaas geit det neet in Blièrick. Det kin allein heej in Varaignes. De volgende waek gaon ik d’r weer duchtig aan de geng. Wat bin ik gruuëts en bliej det ik, al is ’t maar veur ’n paar waekskes, deil meug oètmake van de allerbeste Heemkundekrink van de ganse waereld. 
Gardaren lo forn banau de Varanha: veur ’t behald van de Four Banal van Varaignes.

dinsdag 28 augustus 2018

Halskortelette

’t Gebeurde in augustus, midde vièftiger jaore, we hebbe groeëte vakansie. ’t Is drök in hoèze Tiètelaer, d’r geit wat hièl biezónders gebeure. We gaon vandaag veur d’n aller-ièrste kièr met de ganse bubs met ‘ne echte auto op paad. Mien zwaoger Joep haet beej ein van de officiere op de kazerne ‘ne Opel meuge liène. En we gaon met ach man nao d’n dierentuin in Rhenen beej Arnhem. Joep haet um blinkend moeëj gepoets, hae glump wie ’n hóndepiemelke met al det chroom. ‘t Duit gewoèn pièn aan de ouge, en de hoedeplank is d’r effe oèt gehaold. Ik loup stier-zenuwechtig van de keuke nao dae moeëjen bak en weer truuk. Ós Tina en ós mam schödde thieë en aanling in literse flesse, en de bóttramme staon al klaor op d’n aanrech in pepeere täötjes. ‘Zal ik die vas nao ózze auto bringe’, vraog ik aan mam. ‘Nae jóng, det geit allemaol beejein in de rete mand. We zièn zoeë klaor’.

Dao kump Joep met twieë kösses aan en zaet taege ós Mieke en mich: ‘Kóm maar, geej meug d’r vas in, achterin d’n kattebak’. De groeëte achterklep ging aop, de twieë kösses woorte links en rechs neergelag en ós Mieke en ik nome ós plaetskes in. Effe later stapde ózze pap met Sjak veurin, ós mam met de twieë aldste zuskes achterin. Joep kroop achter ‘t stuur, starde de moter en vroog: ‘Zitte we allemaol good’. En dao ginge we op waeg met ach man in de Opel, ik zweijde nao idderein in de Lieuwerikstraot. God, det waas wat! De buim naeve de waeg vloge aan ós veurbeej, alle kuuj in de wei klotsde nao ózze auto en ik zweijde nao alles en idderein wat maar bewoog. Wie we ’n stad naderde vroog ózze pap: ‘Zien we d’r haos?’. ‘Nae, det is Numwaege, nag ’n keteerke’, antwaorde Joep.

‘Allemaol doeën beejein bliève’, zag ós mam bezörg wie altièd, wie we veur die groeëte paort van ‘Ouwehands Dierenpark’ stónde. Ózze pap haolde de kaertjes en ós avontuur begós. ‘Wao gaon we ièrs haer?’, vroog ik, maar nemus goof sjoege. Det is good, dóch ik. Dan hald ik die rete mand maar in de smièze en zeuk ’t veur-de-res maar zelf oèt. Mien uigskes zóchte al die moeëje groeëte bieëster, die ik allein van kleine plaetjes kós. Want weej hadde thoès nag genne tillevisie. Vanachter dieke tralies, op aafstand gehalde door ièzere stanketsels en depe grachte veulde ik inens allemaol ouge op mich gerich. En gluif mich, ik vónd ’t op-slaag zielig. We kwame ièrs beej de ape, ózze pap zag taege mich: ‘Kièk Jan, dao zit femilie van dich’. Nou, daomei rakde hae beej mich metein de gooje snaor. Dao zoot ‘ne groeëte leech-broeëne oerang-oetang in ’n hukske taege die dieke tralies aan gedouwd. En ik stónd te kièke op ‘ne maeter aafstand taege ’n dieke ièzere reling. Maar ós ouge vónde mekaar. ‘Aahh jóng’, zag ik hièl zach, en potdomme, hae strekde met aope hand ziene langen erm oèt. En ik aaide ‘m hièl zachjes euver ziene wièsvinger. Ik veulde metein det ’t good waas. Hae trok zien hand truuk, keek effe d’n andere kant oèt, en toen weer nao mich. Hae strekde zienen erm weer oèt, en ik aaide weer zien hand. En det ging waal tièn kièr zoeë. We keke mekaar aan, en ik verbeelde mich ’n traon in die verdretige ouge. Ik veulde ‘ne werme klik met det prachtig bieës, en besloot um ‘m Monkie te neume. ‘Haej Jan, de mós kómme, weej zien al beej de aolifante’, reep mien zuske. Potdomme, heb ik net ‘ne nieje vrind, mót ik weer weggaon. Ik zweijde nag nao Monkie, en dae stook ziene langen erm oèt.

De femilie Tiètelaer stónd beej ‘ne kolossale grièze kammezäöl met ‘ne hièle lange slörf, dae apeneutjes aanpakde euver ’n depe grach. Ik kós net euver det meurke haer kièke en schrók mich wezeloos wie dae slörf dao euverhaer kwaam. Ik keek in zón groeët stopkóntak, det hièl presiès det aolieneutje aanpakde en nao det in verhalding waal erg kleine mundje brach. ‘Wat ‘ne dieke reet’, zag ózze pap, idderein mós d’r met lache. ‘Kin se waal zeen det ’t femilie van óch is’, waogde ik ’t d’r op. Hae kós d’r hertelik met lache, en daen dieke aolifant speurde ónverstoorbaar gewoèn wiejer met ziene lange slörf euver de moor nao ’n volgende aolieneutje. ‘We mótte nao de nièlpaerd, die waere zoeë metein gevoord’, zag Joep en de ganse bubs leep wie makke schäöpkes achter ‘m aan. In ‘ne waterpool zoog ik ’n paar van die grièze nate rotseilendjes driève, met baovenop twieë van die bolle ouge. Ik dóch alweer aan Monkie, want heej waas weinig minselik kóntak van te verwachte. Maar dao kwaam ‘ne dierenoppasser met ‘ne dichte schörker op twieë wiele. Hae makde d’n bak aope en haolde ‘ne ganse witte mik d’r oèt. En potdomme, dao schravelde ein van die eilendjes zich ellendig meujzaam oèt ’t water. Nondejuu, wat waas dae groeët en verschrikkelik diek op veer van die korte puuetjes. En ‘ne machtige kop, dae zwaor aan det dieke lièf hóng. De oppasser zweijde met dae mik en dao richde det nièlpaerd dae kop op en sperde die moel aop. Ónveurstelbaar groeët, as of ze ‘ne euvermaotse dreksbak aope duis. Van binne waas die moel gans raos, met riebelkes taege ’t gehemelte. En veer van die groeëte gael-broeëne heuktand stoke waers umhoeëg. En dae oppasser mikde dae ganse mik in die moel. Daen dreksbak klapde toe, en ging efkes later weer aope. De mik waas al ónderwaeg in det dieke lièf, en de volgende mik woort d’r weer ingemik. D’n hónger waas mich zoeë euver, en zeker wie ik ózze pap naeve mich hoord zegge: ‘Presiès tante Leen’. Weej schaterde ’t oèt, behalve ós mam, die zag hièl stichtend: ‘Piet, det zaes se toch neet . . . ‘.

We lepe weer wiejer en kwame beej de giraffes, en ik waas metein ónder d’n indrök. Gossie, wat ware die verschrikkelik lank, die kós se neet-ens in de ouge kièke. Maar zeej kóste van dao baove waal alles euverzeen. Ze kwame óndanks alles sierlik op mich euver, en ouk ’n bietje verwaand zoeë met die neusgater in de lóch. ‘Die hebbe zónne lange nek gekrege van det ieuwelank blaedjes aete hoeëg in de buim’, zag mien twieëde zuske, det altièd van alles wis. En zoeë stónd de ganse femilie meujzaam met aope moel en pièn in de nek umhoeëg te kièke wie ózze pap weer ens leuk mós zièn: ‘Dao zitte ‘ne hièlen houp halskortelette aan, Tuut’. Idderein meus weer lache. ‘Jao, euver halskortelette gespraoke, haet d’r nag nemus hónger?’, zag ós mam. Neet vuul later zote we gezellig te picknikke met ach man aan ’n holtere taofel. Maar ik dóch aan Monkie, dae zoot gans allein in det bedómpte hökske zielig veur zich oèt te klotse. D’n daag en vuuel prachtige bieëste ginge veurbeej. We lepe d’n dierentuin oèt, en ik móch neet nag-eine-kièr naeve de ape. Maar met ’n kort sprintje mós ik effe nao Monkie, ik kós neet anders. Dae zoot nag steeds presiès ’t zelfde, en strekde met aope hand ziene langen erm nao mich oèt. De ach man wörmde zich weer in d’n Opel en op de truukwaeg heb ik neet vuuel mièr belaef. Zittend in d’n kattebak vele mich de uigskes toe.

’n Paar maond later kreeg ik taege ózze pap ziene zin-in toch ’n leech-broeën poeske. En ik neumde ‘m Monkie.

donderdag 16 augustus 2018

Intens verdreet

Truuk dinkend aan vruueger herbelaef se allemaol van die moeëje, maar ouk zeker die dreuvige momente. Ut is vuuel mekkelikker um te schriève euver die geweldige jeug die we hebbe gehad. Euver dae flauwe köl die we oètgehaold hebbe. Maar ut waas neet altièd roeëzegeur en maoneschièn. De minder leuke dinger woorte vruueger dök met schoeëne schièn aafgedek, det heufde de minse neet te zeen en neet te weite. Maar ze ware d’r vas en zeker, ouk in hoèze Tietelaer.

En ik weit neet wie det met óch is, maar zoewaal de leuke as de minder leuke veurvalle doon mich met ein gruuets en werm geveul truuk kièke op mien jeug. De gebaorte van ózze Sjak waas zón moment van intens verdreet, 27 april 1953. Wie gruuets waas ik wie ik naeve mien dreej zuskes eindelik un breurke kreeg. Ik schrieuwde ’t euver ’t Lieuweriksveldje: ‘Ik heb ’n breurke, ik heb ‘n breurke’. En op d’n ièrste aovend druimde ik al in mien bed det we same koèle ginge grave, of in un andere straot stiekem belke ginge trekke. Wie anders zuuj det loupe.

Ik waas de ièrste waeke neet weg te houwe beej det weegske, waorin hae loog te pitte. Mièr gebeurde d’r nag neet, hae woord gevoord, en hae sleep. ‘Laot um maar good met rös’, zag ós mam, ‘dan greujt de good’. Nou, det kós veur mich neet flot genóg gaon. Maar de femilie kwaam op kraomvisite, de tantes kwame kiendje kièke, en de omes drónke met ózze pap unne borrel met ’n sigaar d'r beej. Ik huur ein van die tantes nag zegge: ‘Hae zuuet waal wat blauw, Tuut’. En ik dóch beej michzelf: ‘Kièk zelf in ’t spegel alde doès, nao dien eige kóntegezich’. En ós mam keek met ’n iets ander gezich in det weegske. Ut gebeurde alweer wat daag later det ’n andere tante ózze Sjak beej ’t hendje pakde. Metein dóch ik: ‘Laot mien breurke met rös, stómme trut, dae mót röste en greuje’. Maar die tadewaa zei: ‘Tuut, dao mós se toch d’n dokter beej haole, want hae pak neet met zien hendje. Det is neet good’. En weer kwaam d’r unne treurige blik op ós mam eur gezich. Ze ginge truuk nao de hoèskamer, maar ik bleef beej ózze Sjak. Ik pakde hièl veurzichtig det kleine blauwe hendje met die moeëje kleine klevièterkes, streek d’r met miene doèm euver en zag hièl zach baove zien leef snuutje: ‘Kóm op, knièp maar Sjakkie, det greuje kump later waal’. Maar Sjakkie kneep neet, hae sleep, en det waas good zoeë.

Un paar daag later, dokter Vos waas op hoèsbezeuk gewaes, ik zal ’t noeëts mièr vergaete. Ik vleeg nao binne met mien zandpuuet, maar ós mam zag deze kièr niks. Ze zoot op unne stool in de hoèskamer naeve ózze pap, dae in ziene praos zoot. Ze hadde zich beej de hand en bäökde allebei. Ik schrók mich de miès en mich euverveel, waovan ik pas vuuel later wis wat det waas: intens verdreet. Ik leep nao mam en vroog: ‘wat is d’r gebeurd mam?’. Ze trok mich taege zich aan en zag hièl zachjes tösse twieë snikke door: ‘We hebbe ’n zörgekiendje’. Det sloog in as ’n bóm, en ik dóch hebbe die twieë troela’s nag gelièk gehad. Ik leep nao boète um mien zandschoon oèt te kloppe, trok mien smaerige kleier oèt, wasde mich veur deze kièr maar zelf wat aan de kraan en ging stiekem nao bed. Met de ouge wièd aop staarde ik naor ’t plefon en ’t bleef boenke in miene kop: ‘We hebbe ’n zörgekiendje’.

De volgende daag kwaam ik truuk gerend oèt schoeël, ik waas ózze Sjak alweer vergaete. Maar wie ik de plaats op kwaam, zoog ik det euveral de gerdiène toe ware. Ik keek nao baove, ouk dao ware de rame en de gerdiène toe. Hièl stil sloop ik nao binne, op ’t aanrech in de keuke loog gen bóttram op mich te wachte en d’r stónd genne baeker melk. Det waas nag noeëts veurgekómme. Ik leep door nao de hoèskamer en daor leep ós mam in d'n duuester met ózze Sjak op d’n erm. Ze leep door de kamer en schómmelde um wat op en neer en keek mich aan: ‘Aah jóng’. Dieke traone lepe euver die moeëje wange van ós mam. Ik rende nao boète en ging in ’t hukske taege de kaolekis zitte. En weer euverveel mich, waovan ik pas vuuel later wis wat det waas: intens verdreet.

Ózze pap kwaam thoès, en d’r woort doeëdstil gegaete. Nemus dörfde wat te zegge, ik waogde ’t zelfs neet um te vraoge of ik de kaetels oèt moch scherre. ’t Deej mich zón pièn um miene pap dao zoeë zwiègzaam te zeen. En ós mam heel zich flink, maar ik wis waal baeter. Ózze pap wis altièd iets leuks te vertelle van ’t werk of erges flauwe köl euver te make. Nao ’t aete pakde hae zich zelf ’n tas kalde zwarte kóffie en zat zich in ziene praos. Ellebäög op de kneen, ziene kop in allebei de hand. Aaf en toe vaegde hae met ziene zakdook naeve zien neus of ónder ziene bril. Mien nag kleine hertje brook van verdreet, maar ik wis neet wat ik mós doon. Dus deej ik maar niks, vroog maar niks en moefelde mich op tièd nao bed. Stare nao ’t plefon, en maar aafvraoge ‘Wat gebeurt heej . . . dit is neet ièrlik . . . wie mót det wiejer’.

En al daen tièd waas d’r maar eine, dae zich nerges wat van aantrok, en det waas ózze Sjakkie. Dae loog wat te mummele in zien weegske, en ik ging toch maar ’s kièke. Wie hae mich in de smièze had, lachde hae zoeë leef en zoeë vrintelik. Mien verdreet smólt as snieje veur de zón. As of hae bliej was det hae mich zoog, ik streek ‘m euver zien wengske en zien puuetjes begóste wild te trappele van ièfer. Ós zörgekiendje makde mich inens hièl bliej en ik dóch beej michzelf: ‘De pot op met det zörgekiendje! Ut is en blief mien breurke, wat ze d’r ouk van vinde’.

En net-wie-beej-mich wis ózze Sjak idderein te betovere met ziene vrintelikke lach, en ’t deurde neet lang wies ózze pap d’r weer flauwe köl euver makde. As emus wat treurigs zag euver ózze Sjak dan zei ózze pap: ‘Och jao, dae letste is ós neet zoeë good gelök’. Al gauw kwame ouk de fysieke beperkinge aan ’t leech, de uigskes stónde scheif, de tendjes vele metein weer oèt as die doorkwame, hae kreeg ’t aan de uurkes, d’r kwaam gen ind aan. Maar hae trok d’r zich niks van aan, en greujde op tot unne mins oèt doèzende. As d’r emus bedreuf waas, dan kroop ózze Sjak beej um op de slup en goof ziene allerleefste glimlach en unne lekkere vettige knuffel.

En ós zörgekiendje woord ós zónnesträölke in hoès, en met pap en mam laefde hae nag lang en hièl gelökkig.

maandag 13 augustus 2018

Ózze achterum

Neet iddere foto vertelt ’n verhaol, maar zeker waal sómmige van die alde zwart-wit plaetjes wao se ore nao kins bliève kièke. Aldere minse hebbe van die dierbare vergaelde foto’s. Ein bietje krómp getrokke van ’t in de hand halde, wat kleine scheurkes in die kartelrendjes. We halde ze met twieë hand vas, we bringe ze doeënderbeej ózze bril, we betrappe d’r ós op det we met aope mónd zitte te dinke euver wie ’t oeits waas. Ik heb ein van die foto’s in ’n lieske gezatte. ’t Stelt eigelik niks veur, ze is gewoèn maar van ózze achterum. Maar veur mich hange dao hièle verhaole aan vas. Natuurlik in ’t besef det geej allemaol waal un verhäölke heb euver ógge eige achterum.

Ózze achterum loog achter nummer 13 van de Lieuwerikstraot, door die greune paort waas ik veilig thoès. Kièk ens efkes op de foto. Links loog ’t pand van Rooyakkers, met dae nieje aanbouw ware weej alweer ’n stök van ós Lieuweriksveldje kwièt. Die moor leep door wies de Smeliënstraot, vruueger leep dao ’t paedje det de minse gebroekde um nao de Lambertuskerk te gaon. Op ózze paad loog grint, maar det waas van de kaole-sintels gans griès gewaore. Ós mam struijde dao de aslaaj van de kaolenhaard op laeg, netjes verdeild euver de ganse paad. D’r stónd neet ein graassprietje op, dao zörgde ós mam waal veur. Die heel eur eige sträötje waal schoeën. ’t Paedje leep achter langs nao de bure van nummer 11, en de kós stiekem heej langs aafkorte nao de Smeliënstraot. Det mochte we eigelik neet, maar as Roeska (ós buurvrouw) neet thoès waas, dan deej ik det toch. Um beej Drieka van de Smeliënboer petatte te haole. Ózze plaats waas aafgemak met un steinse moor van 1,75 maeter hoeëg. Miene pap kós d’r euver haer kièke, ós mam neet. Baovenop waas de moor rónd aafgesmaerd met wat cement, en wao de moor mós aansloète taege ’t hoès, dao waas ‘ne scheur umdet de moor wat verzak waas. Veur de paort loge 4 plevuueze, en d’r waas unne betónne rand gestort nao ózze deeperliggende haof. Daen haof stelde neet vuul veur, un slech beejgehalde graasveldje, wat ós mam gebroekde um de was te bleike. We neumde det graasveldje dan ouk ós bleik. Naeve d’n draod aaf met Roeska stónde wat raoze roeëzestruukskes, die d’r ouk wat ermeutig beej stónde. Achter dae betónne rand stónde päöl in de vorm van ’n goal, wao op iddere waek de matte woorte oèt geklop met de matteklopper. Van ein van die päöl leep de waslièn wies ‘ne paol taege de Smeliënstraot aan.

En op dae rand zitte van links nao rechs ós Mieke, ózze Sjak, ós Fien en ik-zei-de-gek. Kièk ens good nao ózze Sjak, dae is d’r helaas neet mièr. Det waas ’n mongooltje, ze neumde det ’n zörgekiendje, maar det gold neet veur ózze Sjak. Nou ja, hae deej dan waal totaal niks, hae had un kómplete luie ziej, maar ’t waas ein van de moeiste minse die ik mei heb meuge make. ’n Bietje slordig steit miene aller-ièrste fiets taege de paol. Miene pap kreeg unne nieje, en d’n alde schoof door nao mich. Pap waas d’r altièd zuinig op gewaes, en as ge good kièk, ikke neet. De veurvork haet al ’n boetsing net euverlaef en steit scheif, d’r zit ’n knikske in de stang en mien zwaoger Joep plekde geregeld de bend door mien ‘knoets-knoets’ stuupke-op rieje. 

De Pruusse
Det waas ’t dan, ózze achterum, wao ik tösse 1947 en 1964 doeëzende kière wegging en ouk weer thoès kwaam. En veur mich neet zoeë maar unne achterum. Ós mam vertelde mich ens, wie we same boète zote: ‘Ik zeen die twieë Duitse soldaote nag met die helme baove de moor oèt kómme, as ik dao aan dink . . . ‘. ’t Gebeurde in 1944, in d’n oorlog. Mien vader had ónder de planke vloer van de hoèskamer ’n loèk gemak. As de Pruusse razzia hele um ‘Männer’ te zeuke, dan verborg hae zich ónder de vloer. Op ‘ne kièr, ós Fien van twieë jaor zoot op de cocosmat te speule. Ós mam stónd veur de keukeraam wie ze die twieë Duitse helmer baove de moor oèt zoog danse. ‘Piet’, zei ze ingehalde, en aan de stum wis mien vader metein wat te doon. Ós mam leep nao de kamer, en ózze pap waas in unne-vlook-en-unne-zuch al verdwene ónder de vloer. Ós mam rolde de mat truuk en schuufde de praos baove ’t loèk. ‘Wao is ózze pap . . ?’, vroog ós Fien. En ós mam zag taege mich: ‘Gelökkig lepe die Pruusse door, maar stel dich ens veur, as die binne ware gekómme en hadde det kind wao-is-ózze-pap hure vraoge. Ik mót d’r neet aan dinke . . .’

De kaolekis
Op de plaats had ózze pap ’n kaolekis laote metsele, en zelf unne holtere klapdeksel gemak, met pappendek aafgedek. En dao weer euver haer van die aafdek-letjes. Eine kièr per jaor, as ’t waer wat kalder woort, dan kwaam kaolenboer Tietelaer de kis volgoeije met neutjes veer. Met bewóndering stónd ik dan te kièke. De kaolenboer had ’n blauw jeske aan baove ’n zwarte bóks, maar det blauw scheen hièl schaemel door. Want det jeske waas kaolezwart, en ouk zien hand, zien schoon en zelfs zien broeëne pet. Ónverstoorbaar pakde dae ein-veur-ein die jutezek van de kaolewage. Hae pakde ze beej de punt, dreijde de jute in ’n handvetje, dreijde zich met de rök ónder dae zak en ‘uuhhh’ kreunde hae. En stepke-veur-stepke sjokde hae beej ós achterum en kwakde de zak in ós kaolekis. De laege zak vouwde hae op en lag dae op ózzen dreksbak. Dan kós ós mam achteraaf controlere wievuuel zek d’r in ware gegaon. 

Laat thoès
Euverdaag stónd de achterdeur gewoèn aope en iddere bekinde kwaam altièd achterum. Gen tuike in de breevebus, nae, me ging toen euveral achterum. Maar saoves ging de deur op slaot en meuste we ‘ne sleutel met neme. Maar det woort waal ens vergaete. Ós mam leet dan baove op d’n euverloup de raam aope. Ik zat miene fiets taege det meurke, en via de stang en 't meurke klóm ik op ’t platdaak van ózze achterbouw. En dan mós ik hièl stiekem nao binne klumme, en kroop in mien bed. Smorges zag ós mam dan: ‘Ik heb dich waal gehuuerd stiekemerd, maar gelökkig dien vader neet want dae snörkde gewoèn door’

Roeska op de pleej 
Eine kièr zoot ik met Graadje achterum op de bleik te speule, wie we Roeska nao de pleej huurde gaon. Begós mich dae Graadje inens te zinge van: ‘Roeska zoot te piese, baove op de heij. Dao kwame twieë pliessies, en die nome Roeska meij’. Vuuel flotter dan gewuuenlik hoorte we de pleej doorspeule en ’n paar deure achterein dich kwakke. Kump die met eur krómme puuetjes nao boète van: ‘Stelletje rot-kwaojónge, dah doe de toch nie. Maar ik zal jullie wel kriège’. En ze leep metein door achterum de plaats op ‘mevrouw Tietelaer . . .’. Effe later stiefelde ze in zichzelf boekend truuk en ós mam reep: ‘Kómp geej ‘ns efkes nao binne, vlaegels’. Binne meuste we ’t liedje nag ‘ne kièr zinge en ós mam had ’t neet mièr van ‘t lache. Met twieë kukskes ginge twieë vlaegels weer wiejer met speule beej ós achterum.

vrijdag 10 augustus 2018

Wie kump ’t kiendje te heite

Det is smeis de volgende vraog as 't aanstaonde meuderke de hoeëge scholk umhaet. De ièrste vraog waas natuurlik ‘Wuuert ‘t ’n maedje of ’n jungske?’. Taegeswäördig hebbe ze dök van die rare name, en as de bevalling is gewaes dan kómme van die groeëte wat euverdreve borde in de veurtuin te staon. De zals dien dochter Ocean-Leeblue laote heite, of diene zoon Fender-Storm
Mien vader en moder hele ut gewoèn beej Jan, en det bevelt mich good. Maar ein dink blief, of ’t noow waal-of-neet geduip wuuert, d’r kump ein groeët fieës met unne heuse paeter unne maeter. Maar waorum eigelik??
Vruueger waas det allemaol gans anders, toen wóste ze pas wat ’t woort beej de gebaorte. En wie ’t niej kiendje kwaam te heite det kós nag twieë kante oèt, maar die twieë paetelders ware waal van teveure bekind. Allein, wae van de twieë woort d’r de naamgaever? Want beej ós in ’t katholieke zuje loog det good vas, kièk maar ens op ’t schema. Tuurlik woorte d’r haejop weer oètzónderinge gemak, zoeë-as in ’t geval det jaomer genóg in det schema minse ware euverleje. Of beej veurbeeld as pap veur de twieëde kièr waas getrouwd, dan kreeg de ièrste dochter oèt ’t twieëde huwelik zien ièrste vrouw as naamgaever. Eigelik schink zón schema klink-klaore wièn, de wis veuraaf wao se aaf-of-aan waas. En beej ’t opmake van unne stamboum is det sóms verdomp gemekkelik. En wao in Blièrick unne Baen, Baan of Urbaan in de femilie veurkump? Die hebbe erges nag iets met ós femilie Tietelaer! 

Waorum die paetelders?
’t Waord maeter kump van ’t latiènse mater (moder), en paeter van ’t latiènse pater (vader). Beej ’t duipe van ’t kiendje zien paeter en maeter neet allein de duipgetuuge, maar ouk de nieje elders in ’t gelouf waorin ’t kiendje wuuert opgenaome. Van de paetelders woort verwach det ze ’n rol ginge speule in de katholieke opvoeding van ’t kind. De maeter (ouk waal gäöl geneump) helt ’t kiendje ten duip, en beej de ièrste kemunie en ’t vormsel zien, naeve pap en mam, de paetelders belangrièkste gaste. De paetelders meuste van de eige of van de zwarte kant femilie zièn, good katholiek en minstes 16 jaor ald. Taegeswäördig trekke ze zich heej niks mièr van aan, sterker nag: 'Wae wet nag det dit vruueger zoeë aafgespraoke waas?’. Vuul zulle eur schouwers ophaole en dinke: ‘Wat unne kwats, wat mót ik dao mei’. Maar vruueger waas de femilieband vuul hechter as noow, en door die paetelders nag ens sterker met-ein vervlochte. Ouk mótte we de paeter en maeter neet verwarre met ’n sókkertante of ‘ne sókkerome. Want det ware smeis óngetrouwde ooms of tantes, die behuuerlik wat moos aan de veut heie, en ouk aaf en toe wat woele laote valle.

Wie ging det beej mich
Op Pinksterzóndaag 25 mei 1947 bin ik gebaore, nao dreej maedjes d’n ièrste zoon van Piet en Tuut Tietelaer. Ik woog 11 pónd schoeën aan d’n haok en zuster Verhoeckx zag taege mien moder: ‘Dae haet al unne stevige rök, dae luuet zich good vaspakke’. Wie dae van Sónnemans huurde det ze unne zoon heie, zag hae taege mien vader: ‘Zoeë zoeë, heb geurrr unne kerrrmisgas gekrrrege, dae waerrrd geurrr neet gauw kwièt’. Miene opa van vaderskant waas d’r neet mièr, maar det mós waal miene naamgaever waere. Ik zuuj as Jean André geduip waere naor allebei mien opa’s, Sjang Tietelaer en Drees Orval. As paetelders ware Ome Sjeng Orval en Tante Mientje Schuts-Tietelaer gevraog. En of det aan mich gelaege haet, ik weit ’t neet. Maar allebei ware krank wie d’r geduip mós waere. Dus kreeg ik twieë nieje paetelders: Ome Michel Tietelaer en Tante Miena Peters-Orval. Beej ’t duipe verrekde pestoër ouk nag ens d’n duipnaam Jean in te schriève. Dus woort ik geduip as Johannes Wilhelmus Michel André, met de name van mien twieë opa’s, en daor tösse-in die van tante Miena en Ome Michel. En as ik zelf had meuge keze, hadde ze ‘t beej Jean André meuge halde, want met veer duipname door ’t laeve te mótte gaon is maar ónnuuedige ballas. Ik heb d'r van gelièrd, want mien eige twieë zeuns hebbe maar twieë duipname met de twieë oma's en opa's as paetelders, en wat ware ze d'r gruuets op!!

Mien paetelders
Aan ’n beejdrage aan mien katholieke opvoeding kin ik mich niks mièr herinnere. Maar ’t ware twieë hiele leve minse, die d’r smeis ware as ik wat te viere had. Ome Michel woeënde toen met zien groeëte leefde Mieke (Thiessen) in die broeëne noeëdwoeëninge op d’n Horsterwaeg. Op de wal van ’t alde fort, met d’n haof taege de kazerne aan. Ik leep d’r waal ens haer, en ik waas altièd welkóm. Ze hadde zelf gen kinder en tante Mieke waas kepot van kinder. Die had hièl erg reumetiek, en zoot aan de taofel hièl hendig sigretjes te rolle oèt zónne veerkentige pak sjek. Ome Michel waas unne flapdrol met ’n hièl klein hertje. Dae makde dök eige (schunnige) tekste op liedjes en dan zag tante Mieke: ‘Nouw Mies, d’r zitte doève op 't daak’. En dan schaterde hae van ’t lache. Meschien heb ik det waal van um!?
Tante Miena die woeënde in Tegele in ’t roeëd dörp. Op de Julianastraot op d’n hook, ze keek zoeë ’t veld in richting Venlo. Dao moch ik waal ens bliève slaope, det waas ’n hièle leve vrouw en leek ’n bietje op ós mam. Ze streek mich dök door mien stroeëblónde häörkes en trok mich taege eur aan. Zeej waas al jóngk witvrouw en ouk nag ens unne zoon verlaore wie dae pas dreej maond beej de marine waas. Ós mam zag waal ens hièl dreuvig 't guuef niks ergers as dien kind te mótte verlere', en dan kwame d'r dieke traone. Achter in ’t scheurke heel tante Miena ’n eige verke. Ik weit nag det ik met eur in de bös kastanjels ging rape, net euver de grens in Kaldekerke. Die ware veur det verke, ‘det guuef unne lekkere sjmaak aan ’t vleis’, zag ze dan.
Ome Michel en tante Miena ware los van-ein miene pap-twieë en mam-twieë, al heie ze niks met mekaar. Nou ja, niks? Ze heie mich, ik heb altièd unne biezóndere band met eur gehad, en ouk ’n träönke gelaote wie ze d’r neet mièr ware.

Paetelders, ze lièke taegeswäördig steeds mièr op sókkerelders. Maar mich brachte ze van beids kante doeënder beej de femilies Tietelaer en Orval. Allein jaomer det ik det achteraaf pas good besefde.

Bedank tante Miena, bedank ome Michel.

dinsdag 7 augustus 2018

Ings veur ’n ingelke


Ózze pap det waas unne verwoede visser, en as dae vreej had van zien werk zoot hae óf aan de Wassum óf aan de Majjum. As se ’t beej ós thoès waal ens heie euver doeëdgaon, dan zag ózze pap altièd: ‘Tuut, maak dich euver mich maar gen zörg, ik sterf ‘ne plotselinge doeëd. En ouk nag aan ’t water’. Waorop ós mam dan smiespelde: ‘Det is nogal klook, wao mót det anders gebeure’. En zoeë is ’t ouk oètgekómme, hae is aan de visvièver in Grubbevors aan ‘ne hertstilstand gestorve. Presiès wie hae det veurspeld had. Maar dao hebbe we 't noow neet euver. Zoeë as iddere vader, druimde ouk miene pap det ziene zoon net wie hae fanatiek ging visse. He haet det ouk dök zat geprobeerd, maar det is ’t neet gewaore. Allein die passie veur ’n hobby heb ik van um euvergenaome, dan waal neet veur ’t visse, maar veur mien atletiek. 

'n Biezónder veurval haet d’r zeker aan beejgedrage. Ouk dit is weer ech gebeurd, want ik weit ’t nag zoeë good. ’t Waas in 1957, ik waas 10 jaor en gebeurde in de vakansie-tièd. Ózze pap had gisteraovend aafgespraoke met miene ome Sra, dae we Aatje neumde, det se same nao de Kaolentip zuje gaon. Met ós mam had-e geregeld det ózze Jan ouk met zuuj gaon, ikke dus. Ós mam zörgde veur de proviand, en veur mich woort un visgaertje inein gefiespernöld. En ik mós hièl good oplette wie hae det deej. Baove in ózze schop loog ‘ne dieke boes van die bamboe-stökskes. Dreej stekskes van unne maeter lank woorte beejein-passend oètgezoch, ’n diek, ’n dunner en ’n spits toeloupend. Veurzichtig schoof hae die ’n bietje dreiend inein, en pakde mien niej gaerdje van dreej maeter in zien rechterhand. ‘Zjieppp . . . zjieppp . . .’, zag die gaerd wie hae ze op en neer bewoog as of hae ze dinkbeeldig ingoeëjde in ’t water. ‘Heej, hald us vas’, zag hae taege mich. En ik probeerde ouk ens in te goeëje: ‘Pfff . . . tik’, zag de gaerd wie ze op ’t meurke van ózze plaats tikde. ‘Det geis-e mich neet doon, altièd kièke det d’r gen moor of struùk veur dich staon as-e ingoeëjs, want anders zien we wiejer van hoès’, kreeg ik stichtend te hure. Intösse zoot ózze pap wièdbeins op unne stool en zóch naor un geschikte visvièm veur mien gaerdje. ‘Hald det dink ens stil schravelvot’, zag ózze pap, en probeerde met ’n stökske fentiel die visvièm aan d’n toep van de gaerd vas te make. ‘En noow kump ut ‘t linke, neet mièr bewaege’. Ózze pap pakde tösse twieë vingers zón klein ingelke, dreide op ’n speciale meneer die visvièm um det ingelke, beet det ingelke tösse zien veurtand en trok die vièm strak aan. ‘Det zit’, zag hae hièl gruuets en rolde de vièm um ’n veurbewerk plenkske, aafgehaold van 'n holtere sigarekisje, en zat det vas met ‘ne wekrink aan d’n toep van mien gaerd.

Ós mam had de tas met bóttramme, thieë veur ózze pap en aanling veur mich ingepak, ózze pap had de twieë visgaerde met alde schoonreme aan de stang van ziene fiets vasgemak. ‘Kóm op jóng, we gaon . . .’, ik mós met twieë bein aan eine kant veur op de stang gaon zitte en we ginge op paad. ‘Hojje hè, en let good op dae jóng’, zweide ós mam de twieë loze vissertjes oèt. Same op waeg nao 'n gezamelikke hobby beej de Kaolentip, erges tösse Blièrick en Grubbevors, ’n stökske veurbeej de Wiènkelder. We stapde aaf beej de pindraod, en daor achter loog dae rare oètgestrekde bölt parallel aan de Majjem. Dieke verwaerde veerkentige deepbroeëne balke stónde op gelièke aafstande aan ’t water, zwaor leunend taege de wal. Van die doorgeroesde ièzere profiele probeerde veur de kloeëte van de hermenie die balke vas te halde in dae grillige steile wal. Hoeëge struùk en kleine gaele zandstrendjes vormde naeven-ein de euvergank van land naor water. Allein al daen aanblik goof mich de rillinge euver de rök, ’t zoog d’r wat spoeëkechtig oèt. Heej mós se snachs neet zièn.

Aatje had zien visplaetske al ingenaome, hae keek wat schuuns umhoeëg en d’r kwaam nag net ‘Hoj’ oèt. ‘Aah, wille ze ouk ’n bietje biète’, vroog miene pap, maar Aatje goof gen sjoege. Nouw, det wuurt 'ne gezellige middig, dóch ik. Miene pap makde mien gaerdje klaor, en ik kreeg mien eige piepkleine vissteulke. ‘Gank dich maar ens zitte’, zag-e en goof mich ’n sneej druuege mik. ‘Zoeë, dao pak se ’n klein stökske van aaf, wat fóchtig make in de moel, en dan ’n bölke van dreie tösse dien klevièterkes’. Hièl veurzichtig ging det bölke aan ’t ingelke, en ik móch ‘zjiepp . . ploepp’ ingoeëje. ‘En det ingoeëje duis se stroum-op, en as ’t wièd genóg is aafgedreve, dan haol se op en goeëjs-e weer in. En as d’n dobber óndergeit, dan heb se beet en dan rup se mich maar’. En daor zoot ik dan, ingespanne en vervaeld dae moeëj gekleurde dobber in de gater te halde. En stelde mich veur wie ónder water det bölke deig met woort getrokke door de struiming. En wie ’t ièrste väörke kwaam zoebele aan mien bölke deig. 

Miene pap waas zich net aan 't installere wie ’t gebeurde. Wat wiejer op hoorte we inens unne mins schrieëwe wie un verke det aan 'n mets hink. Ik schrók mich ’t laplazerus, 't hert klopde mich in de kael, ’n klein kind had ik dökker hure schrieëwe, maar ‘ne groeëte mins!!?? Ózze pap rende wie ‘ne gek naor de plaats waor ’t geschrieëf vanaaf kwaam. En Aatje d’r wat hölterig achteraan, en ik dao weer achteraan op veilige aafstand. Aan de rand van de Majjem stónd ‘ne mins aanhaldend te schrieëwe, wild stampend met allebei zien puuet. Ein hand zweiend in de lóch en die ander hièl stil op zien lip. ‘Potnondedju’, huur ik Aatje zegge, ‘dae haet zich ’n ingelke in de lip getrokke’. ‘Hald dich um ‘s vas’, zag miene pap taege Aatje. Noow mót ge waal weite det Aatje zoeë sterk as ’n paerd waas, en wat dae vaspakde! Dae mins kós inderdaad waal nag net geluued oètbringe, maar neet mièr van die rare fratse oèthaole. Miene pap haolde ’t zakmetske oèt zien bóksetes, en ik waogde mich wat doeënderbeej. Hièl veurzichtig sneej miene pap de vièm los van ’t ingelke en haolde hièl zörgzaam met ’t waerhäökske met, det gebaoge ingelke door de lip van dae mins. Dae mins leep paars aan, en de zoogs, dae verrekde van de pièn. ‘Zoeë, daen dougeneet is d’r oèt’, zag miene pap, en stook det bebloojde ingelke 'n bietje gruuets umhoeëg. Aatje verlosde dae mins oèt zien bankschroeëf, en 't slachoffer speejde ’t blood oèt zien moel. En ik dóch hièl gemein: ‘Zoeë, noow wet se ouk ens wie det is . . . ‘.

Miene pap en Aatje krege ’n sigret aangebaoje as dank. En alle veer ginge we door waor we veur gekómme ware: visse. As of d'r niks gebeurd waas. Maar beej mich waas d’r iets geknap. ’t Waas meschiens ‘n keteerke later, ik zoot noow gans anders naor dae kloeëte dobber te kièke. ‘Veule die visse det ouk zoeë as se in det ingelke biète’, vroog ik. ‘Maar nae jóng, maak dich gen dieke bein, die visse veule det neet’, kreeg ik as antwaord. En veur ’t ièrs van-ze-laeve gluifde ik miene pap neet, haolde mien gaertje op, en froemelde det bölke deig d’r vanaaf. De res van de middig dreef ’n neks ingelke ónder miene dobber met-euver, en stiekem goeëjde ik stökskes van die sneej druuege mik in de Majjem. Wièd genóg van daen dobber. Ik meus lache wie ik ’n viske zoog sloebere aan ’n stökske mik, en rónd miene roeëd-wit geverfde dobber bleef ’t röstig. ‘Ik snap d’r niks van, des dich genne beet kriègs’, zag miene pap. ‘Mak niks oèt’, zag ik. Want ik wis waal baeter, det visse is niks veur Jantje. 

Ik deilde met allemaol die viskes dezelfde ings veur det ingelke.