Ik praot euver zón 70 jaor geleeje. Ózze pap dae waas toen penningmeister van de Blierickse visclub de Goede Hoop en idder veurjaor waas ut zoe-wièd. Alle leeje kwame keurig beej ós thoès in de nette veurkamer eur visvergunning ophaole en gelièk de contributie veur un jaor betale. Niks via de bank euvermake of met un ‘tikkie’. Gewoeën hendje-kóntentje en veilig opgeborge in zón metale kisje. Ik zoot d’r döks beej as snótneus en lierde al jóngk wat visserslatièn is. Wat ik ouk begreep is, dat ze met die visvergunning mochte visse in de Majjem. Maar ouk in de Wassum, want dao had de visclub de rechte van gepach.
Veur d’n tièd van Napoleon (1793-1814) had de adel ut rech op
grónd, water en wind! De boere betaalde veur ut gebroèk van de grónd aan d’n
hier, de meulenaers betaalde aan d’n hier veur ut gebroèk van ut struimende water veur de
watermeules en de wind veur de windmeules. En ouk de visseriej-rechte loge beej
de (plaatselikken) hier. Ik gaef óch twieë moèje veurbeelde oèt 1598 en oèt 1727.
In un akte van 12
fibbrewarie 1598 kriège Robert, Aernt en Adriana van Dursdael ut rech op de
halve visseriej veur Venlo aan d’n Blierickse kant. Eur moder Margreta van
Beringen is pas gestorve en de kanselier van ut vorstendóm Gelre en graafschap
Zutphen verklaort en bevestig det de rechte op eur dreej kinder euvergaon. De
cómplete teks steit heejónder veur de echte leefhebbers.
[gevónde in Mestreech HCL 01.004;
inv.1191 nr.3]
Op 13 mei 1727 duit zich un probleem veur! Mót ge waal weite, toendertièd waas Venlo Staats en Blierick Pruussisch. Aan wae mótte de visrechte aan d'n Blierickse kant betaald waere? Aan de keuning van Pruusses of aan de State van Nederland. Herman
Moorrees (1687-1755) waas burger koopman in Venlo en had de halve visseriej aan
d’n Blierickse kant in lieën. In 1727 vroog hae um ontslage te waere ‘ende buijten schade en kosten gestelt’,
van de actie van de keuning van Pruusses van zien lieën euver die halve visseriej
in de Maas aan d’n Blierickse kant. De State kóste niks doon umdet in ut
Tractaat van Utrecht van 02 april 1713 ut ambt Kessel ‘met alle sijne rechten, gerechtigheden, souverainiteijt, leenen,
domainen’ ware euvergegaon nao de keuning van Pruusses. Ein en ander woord
nog ens bekrachtigd in ut Barrièretraktaat van 15 november 1715. Det gold dus ouk
veur de ‘gerechtigheden mede gehoort de
halve Maas van het dorp Kessel tot Geisteren, beijde inclusive en dat de
visscherije in een deel der halve maas tegens over ende omtrent Venlo’.
Echter de bezitters van de visseriej-rechte zagte det zeej eur nieje eed ‘in handen van den Stadthouder van de Leenen
te Venlo hebben gedaen’. Um dit te doorbraeke woord geadviseerd um met de keuning
van Pruusses ‘in conferentie te treden’
um de eigenaere van ut lieën ‘ongemolesteert’
te laote.
[gevónde in ut Landesarchiv NRW; Geldern, Justizhof AA 0069,
Nr. 39; Territorialrecht über das Haus de Stay bei Venlo (1727-1765)]
De
acte van 12-05-1598:
Ick hieronder geschreven
Cancelaer des furstendoms Geldre ende graeffschaps Zutphen / ende Stadthouder
vande leenen aldaer / bekenne ende attestere mitz desen dat Joncker Robert van
Doersdael voor hem selven ende vuyt den naem van Joncker Aernt en Jonc(kfrouwe)
Adriana van Doersdael sijnen broeder ende suster te leen ontfangen heeft de
halve visscherije voor Venlo aende Blericksche sijde gelegen / in xutie van
Joncker Johan van Blittersdorp en Dierick vander Linden als leenmannen / hem
aengestorven bij doode van Jonc(kfrouwe) Margreta van Beringhen haere moeder /
hebbende het hergewaet met de hooghe gerechticheyt daervan betaelt / daervan
ick hem belove te ontlasten en beuren en tegens eenen yeder / ende alsoo daer
tegenwoordigh nu en int en is het offitie van leengreffier bedyen [en] / ende
datmen sulcx de bryeven nyet opmaecken en can belove ick hem daervan te doen
hebben bryeven in gewoonlicker formen / ende sal middeler tijt dese mijne acte
hem strecken inde plaetse van dyen / ten oerconde mijns hanteyckens en pitsiers
(zegel) hieronder gestelt. Actum tot Ruremunde den xii-en february
1598.
